Gaaf vet

THUIS BAKKEN WE RELATIEF GEZOND IN VLOEIBARE OLIE, MAAR DE MEESTE SNACKBARS KIEZEN NOG STEEDS VOOR GOEDKOOP EN ONGEZOND VET....

In veel patattenten hangen affiches over Verantwoord Frituren. Vetproducenten, zoals Remia en Romi, delen gezondheidscertificaten uit voor aan de muur. Maar wat zegt dat? Eenvijfde van de cafetaria's die reclame maken met gezond vloeibaar bakken, frituurt in ongezond hard vet, ontdekte de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA). Misleiding dus - waartegen de VWA wil optreden met boetes.

Vast vet is ongezond, het bevat veel onverzadigde transvetzuren die harten vaatziekten in de hand werken. Toch bakken de meeste cafetaria's daarin. De VWA ging vorig jaar zomer ongeveer zevenhonderd cafetaria's langs en tapte daar bakolie af. Uit chemische analyse van de monsters blijkt dat maar eenderde van de patatzaken in vloeibaar vet bakt, met weinig transvetzuren.

Vroeger werden dierlijke vetten en later ook de meer gebruikte palmolie gehard. Hard vet - in pakken - kan lang worden opgeslagen, zonder te bederven. Bij chemisch harden worden echter onverzadigde vetzuren omgezet in verzadigde vetzuren. Daarvan zijn vooral de transvetzuren slecht voor de gezondheid.

Vloeibare plantenolie is de oplossing. Daarin zitten weinig transvetzuren en juist veel onverzadigde vetzuren, gezondere types. Vaak werd daar raapzaadolie en gewone zonnebloemolie voor gebruikt. Die rieken en gaan niet lang mee. Cafetaria's zijn daarom niet happig op overschakelen.

Tweederde van de naar schatting 5500 cafetaria bakt daarom nog in hard vet, blijkt uit het deze week verschenen VWA-rapport. Meer dan helft van die hardvetbakkers wil niet overschakelen. Hun belangrijkste argument zijn de hogere kosten.

Klopt, zeggen producenten Remia en Romi, belangrijke toeleveranciers van Nederlandse cafetaria. Enkele jaren geleden was vloeibare plantenolie 40 tot 50 procent duurder, maar nu is dat 10 tot 20 procent. Dat betekent hooguit twee eurocent aan extra kosten op een portie frites.

Hardvetbakkers hebben verder problemen met de smaak en de geur. Producenten Remia en Romi laten weten te hebben onderzocht inhoeverre consumenten verschil proeven tussen patat die is gebakken in vloeibare palmolie en patat die uit geharde, vaste palmolie komt. Uitkomst: geen verschil, mits de patat goed is gebakken. Een recent onderzoek van de Consumentenbond bevestigt dit.

In geur is er wel verschil. Vloeibare olie ruikt wat naar oliebollen, erkennen ze bij Romi. Producenten hebben de afgelopen twee jaar gesleuteld aan de samenstelling. Er is nu vloeibare plantenolie te koop, die net zo lang mee gaat als hard vet, en die minder ruikt. Er worden speciaal geteelde zonnebloemrassen gebruikt, vaak in combinatie met palmolie. Fabrikanten voegen soms citrusaroma toe om geuren te maskeren.

Brancheorganisaties zoals het voorlichtingsbureau voor Vetten en Oliën (MVO) zijn bezig vloeibaar bakken in het cafetariawezen te promoten. Eenderde doet dat inmiddels, blijkt uit de VWAstudie van deze week. Het MVO hanteert een wat lager percentage van 17 procent. 'Ondernemers moeten zich bij ons aanmelden. Die extra stap neemt blijkbaar niet iedereen', zegt Claudia Oomen van MVO.

Grote ketens zoals McDonald's zijn om, althans in Europa. Concurrenten BurgerKing en Kentucky Fried Chicken (KFC) zijn nog niet zover. In Europa frituren die al wel in vloeibare olie, maar in plantenolie met veel (10 à 15 procent) transvetzuren. Na succesvolle proeven schakelen in april alle vestigingen van BurgerKing in Europa, en dus ook in Nederland, over op transvetzuurarme olie, belooft BurgerKing. KFC wil dat ook, voor het eind van dit jaar.

Er zijn ketens zoals Febo, Foodmaster en Smulwereld, die hun franchisenemers verplichten te bakken in plantenolie. Maar bedrijven als Food Planet, Plaza en Big Snack kennen zo'n verplichting niet. Dus zijn er vestigingen van die ketens die nog in hard vet frituren, terwijl het hoofdkantoor vloeibare olie promoot.

Eind 2006 moet de helft van alle cafetaria's om zijn op transvetzuurarme bakolie, is de doelstelling van de landelijke MVO-campagne. Gezien het huidige tempo gaat dat niet lukken, geeft Oomen van VMO toe. Met name de patatboer op de hoek is moeilijk te benaderen en dus te overtuigen.

De woordvoerder van groothandel Sligro, met het overgrote deel van de cafetaria's als klant, erkent dit. 'De houding van de consument is bepalend. Hij moet gezond snacken afdwingen, zodat ook die kleine cafetaria's overschakelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden