Column

Ga terug naar de leraar die zelf zijn les bedenkt

null Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Er moet een Nationale Lerarenraad komen, vindt een groep aan de weg timmerende docenten. Nee, zo'n raad is er nog niet. In organen als de VO-Raad en de PO-Raad zitten geen docenten, zoals je zou denken, maar schoolbestuurders en managers, die niet per se de belangen dienen van leraar en leerlingen. Die raden, met hun schimmige status, beslissen óver docenten, samen met het ministerie. Docenten, altijd hardnekkig en zoetsappig 'professionals' genoemd, zijn de uitvoerders van wat anderen hebben bedacht. Dat maakt het leraarschap niet aantrekkelijk.

Goed idee dus, van Jasper Rijpma en negentien anderen, die zich Leraar2032 noemen en een manifest schreven (http://alderikvisser.blogspot.nl ). Zij willen een raad waarin leraren uit het basis-, voortgezet-, speciaal- en beroepsonderwijs samen bepalen wat hun leerlingen moeten leren. Het manifest is een open brief aan de commissie-Schnabel, die momenteel werkt aan het ontwerpen van 'toekomstbestendig' onderwijs, een vervolg op #onderwijs2032, de actie waarbij heel Nederland ideeën over onderwijs in de Twitterbus mocht werpen. Niet alleen docenten, maar ook allerhande aanbieders van cursussen mindfulness en yoga wierpen hun duiten.

In hun manifest Leraar2032 staat vervelende newspeak als 'feedbackloops', 'stakeholders' en 'mesoniveau', maar inhoudelijk is het hoopgevend. De schrijvers zijn voorstanders van een 'kerncurriculum', waarin de minimaal vereiste kennis en vaardigheden zijn vastgelegd, maar het is aan de leraren om daaraan vorm te geven, in overleg met elkaar. Niet slaafs werken uit een al dan niet digitaal schoolboek, maar zelf programma's bedenken die aansluiten bij andere vakken, bij het echte leven en die precies voor de eigen leerlingen geschikt zijn. Eigenlijk zoals de beste leraren dat deden, voordat zij werden bekogeld met leerplannen, kerndoelen en ontwikkeltrajecten, en voordat hordes onderwijsadviseurs zich op die groeimarkt stortten.

Zelf je lessen bedenken, dat vergt wel goede leraren, die creatief en ondernemend zijn en uit eigen kennis kunnen putten. Dat is altijd het pijnpuntje. De kwaliteit van de opleidingen, met name de pabo's, laat al enkele decennia te wensen over. Niet alleen volgens hoogopgeleide zeur-ouders, ook volgens de studenten. Van de pabo-afgestudeerden klaagt, volgens de Onderwijsinspectie, 20 procent over het lage niveau van examens en toetsen. Basisschoolleerkrachten moeten straks Engels gaan geven, maar 35 procent vindt dat ze daar absoluut niet op zijn voorbereid. De helft van de afgestudeerden vindt dat ze slecht is voorbereid op het lesgeven aan leerlingen met een voorsprong of achterstand.

Op de pabo's wordt de laatste jaren hard gewerkt om het niveau op te schroeven. Om te beginnen met rekenen en taal: het kon zo zijn dat de meester of juf meer moeite had met staartdeling en meer spelfouten maakte dan een bijdehandje in groep 8. Vanaf 2006 moesten alle pabo-studenten slagen voor een reken- en taaltoets. Veel studenten, vooral die met een mbo-achtergrond, vielen af. Toch wierp dat beleid vruchten af: de huidige lichting afgestudeerden is veel beter in rekenen en taal. Dat zullen we straks moeten merken aan deze generaties kinderen.

Nu is de beurt aan de algemene ontwikkelingsvakken. Met ingang van dit jaar moeten alle havisten en mbo'ers die naar de pabo willen tentamen doen in geschiedenis, aardrijkskunde en natuur & techniek, als ze in die vakken geen eindexamen hebben gedaan. Het werd een bloedbad, deze zomer. Nog niet alle gegevens zijn verwerkt, maar volgens Het Onderwijsblad wordt gevreesd voor een afname van 30 tot 50 procent van het aantal eerstejaars. Door het afschrik-effect van de tentamens zijn er ook minder aanmeldingen. Ook nu zakken vooral voormalige mbo'ers. Dat is vreselijk jammer voor die studenten, vooral als ze bevlogen zijn voor het vak.

Toch moet het. AOb-voorzitter Liesbeth Verheggen, bang voor een dreigend lerarentekort, roept dat 'we de meeste afhakers keihard nodig hebben'. Dat denk ik niet. Er is maar één begin van een oplossing voor de slepende problemen in het onderwijs: strenger selecterende lerarenopleidingen. Bij de academische pabo's is er géén leegloop. Een opleiding waar je niet zomaar naar toe mag, trekt betere en ambitieuzere studenten, en levert betere leraren af. Zelfbewuste mensen die geïnspireerde manifesten schrijven. Zo raakt de pabo haar reputatie van 'gezellig knutselen met kinderen' kwijt. Dáár trek je op den duur weer goede studenten (m/v) mee.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden