(G)Een krant zonder advertenties

Boze lezerspost deze week over advertenties in de krant...

Een citaat: 'Ik lees al jaren met veel plezier de Volkskrant, maar word de laatste tijd zo ontzettend gestoord door (met name supermarkt)reclames op de meest prominente plekken in de krant. Een tijd geleden toiletpapier op de voorpagina! Ik vind dergelijke reclame niet passen in de traditie van de Volkskrant, ik zie het als een knieval.'

Anderen wonden zich op over de advertenties van een autofabrikant die in één week drie keer in de krant stonden, telkens met op de ene pagina een grote foto en op de tegenoverliggende een 'gewone' advertentie.

Een lezer: 'Die foto doet zich voor als nieuws met medewerking van de redactie door het weglaten van de aanduiding dat het hier om reclame gaat, door hetzelfde lettertype bij het onderschrift te gebruiken, dat bewust pseudoobjectief gehouden is. Het moet wel erg gesteld zijn met uw financiële positie dat u deswegen uzelf prostitueert en uw lezers in de maling neemt.' Hij vervolgt met een waarschuwing aan de redactie: 'Wat nu per foto gebeurt, kan in de toekomst ook artikelen en commentaren infecteren: Spreekbuis worden van de grote adverteerders.'

Dat zijn stevige verwijten, die raken aan het hart van de onafhankelijkheid van de redactie. Is de redactie inderdaad haar ziel aan het verkopen? Nemen de adverteerders de macht over?

Om met het gemakkelijkste te beginnen: adverteerders willen niet meer achterin de krant staan met hun boodschap en krijgen sinds enige tijd meer mogelijkheden (en dus ruimte) op de redactionele pagina's. In ruil daarvoor heeft de redactie het recht meer pagina's te maken als er te veel advertenties op de eigen pagina's staan, of zoals journalisten wel eens zeggen: te weinig tekst staat tussen de advertenties.

Daar kun je lang en veel over praten, maar de krant kan nu eenmaal niet overleven zonder advertenties. Wie een dagblad zonder reclame wil, tekent het onherroepelijke doodvonnis van de krant, ten minste zo lang hij of zij niet pleit voor een verveelvoudiging van het abonnementsgeld. Ik vraag me af of er één lezer is te vinden die dat wil.

Het is voor de redactie dus altijd schipperen tussen het lezersbelang en de adverteerder, al lopen die belangen natuurlijk ook wel eens gelijk op: advertenties zijn niet per definitie onwelkom, ze maken de krant compleet.

Adverteerders hebben dus wel meer ruimte in de krant, maar ze hebben geen invloed op het redactionele beleid. Bovendien kan de redactie een advertentie altijd weigeren. Dat is bij de autocampagne overduidelijk niet gebeurd. De hoofdredactie heeft wel vooraf kennis genomen van de advertenties, maar zij zag geen reden niet akkoord te gaan omdat het voor iedereen duidelijk kon zijn dat het om advertenties ging.

Wat je er verder ook van mag vinden, als die advertenties bedoeld waren om de lezer op het verkeerde been te zetten, dan is dat bij mij in ieder geval gelukt, de eerste ochtend. Pas na lezing van het onderschrift werd me duidelijk dat het een advertentie was. En dat stond er ook boven. Net als veel lezers is mij ook ontgaan dat de tekst bij de foto in een ander lettertype was dan de gewone krantenletter, dus ook zo bezien heeft de advertentie haar doel bereikt.

De tweede keer dat deze advertenties werden geplaatst is per ongeluk het woordje advertentie boven de foto weggehaald en dat had natuurlijk nooit mogen gebeuren. Dit is ontdekt en veranderd bij het drukken, maar grote delen van het land hadden de foto zonder de vermelding 'advertentie'. Dat is heel vervelend voor de redactie, zeker nu de advertenties ook nog eens op de economische pagina's stonden. Zo werd in ieder geval op het eerste gezicht de indruk gewekt dat het om een redactionele foto ging. Had die foto van een massa mensen voor een autoshowroom op de kunstpagina of de sportpagina gestaan, dan was sneller duidelijk geweest dat het om een advertentie ging.

Dat is, zacht gezegd, een ongelukkige samenloop van omstandigheden, maar het gaat mij te ver daar uit af te leiden dat de redactie haar positie verspeelt. Dat zou het geval zijn als de krant naast die advertenties ook nog eens een lovend artikel over het automerk had geschreven, maar van zulke koppelverkoop is voor zover ik weet geen enkele journalist bij deze krant gediend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.