Fysiek gesputter over vrijheid laat publiek niet meedwalen

Anouk van Dijk..

amsterdam Ruimte genoeg, zou je zeggen. Het decor van de nieuwste voorstelling van choreografe Anouk van Dijk bestaat uit een open vloer, met alleen tegen de achterwand een opgetrokken scherm. Daarachter trekken de vijf dansers zich geregeld terug. Om te voorschijn te komen met een ander bloesje aan, een andere loopje in hun benen, een andere gril in hun hoofd. Ze opereren nogal op zichzelf: ieder draait, tolt, valt en veert in zijn eigen domein. Soms zoeken ze nabijheid, op twee stoelen die dicht bij elkaar worden geplaatst. Maar een scène later is er al weer meters afstand tussen de zitmeubels.

Het gaat het vijftal niet zo zeer om het bevechten van fysiek terrein, maar om ruimte in overdrachtelijke zin, zo leren we uit de woordenlijst die na aanvang op het scherm wordt geprojecteerd: een eindeloze ruimte, een hoorbare ruimte, een heilige ruimte, je eigen ruimte. Wat is vrijheid? Dat is de centrale vraag van Borrowed Landscapes, zegt de folder.

Sommige dansers dragen oortjes. Het is duidelijk dat ze geregeld op stille commando’s reageren, en dat gaat naadloos gelijk. Maar of ze nu regels breken of respecteren, de manier waarop de dansers daar uiting aan geven boeit maar sporadisch. Drie kwart van de tijd lijken ze te vergeten dat ze ook nog de ruimte delen met een publiek: wezenloos staren ze voor zich uit of zetten grote, wazige ogen op. Het balanceren met impulsen – uit het lood, half vallend, bijna gevloerd – oogt te veel als studiowerk. De beperkte afwisseling in de motoriek van de solistische optredens werkt eenvormigheid in de hand. Bovendien is de soberheid, die Van Dijk ontleent aan haar oosterse ervaringen, hier totaal gespeend van spiritualiteit of andere intensiteit.

Pas in de duetten tussen Birgit Gunzl en Philipp Fricke en tussen Nina Wollny en Peter Cseri komt een krampachtig soort intimiteit naar voren die iets zegt over afstand, nabijheid en de vrijheid die daar tussen ligt. De enige die echt zorgt dat je nog mee dwaalt door Van Dijks ‘geleende landschappen’ is componist Hubert Machnik. Hij bouwt meditatief en gestaag aan een rustig en subtiel crescendo van golfslag en klokgetik en van schurende, klepperende en trillende tonen. Die hoorbare ruimte overtroeft in aantrekkingskracht alles wat er op de vloer aan fysiek gesputter voorbij trekt. Dat het eindigt met een klap voel je al vanaf de eerste seconde aankomen.

Annette Embrechts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden