Fusieschool De Fluitketel? Met die openbaren?

Schouwen-Duiveland heeft 14 basisscholen met minder dan 100 leerlingen. De Onderwijsraad vindt ze te klein. Maar de Zeeuwse openbare en protestants-christelijke scholen gaan niet fuseren. 'Ons bestaansrecht is christelijk onderwijs.'

SCHOUWEN-DUIVELAND - Aangezien de openbare basisschool 't Stoofje geen eigen gymzaal heeft, stappen 28 kinderen op dinsdagochtend samen in de bus van Ouwerkerk naar Nieuwerkerk. Prompt is de helft van het Zeeuwse dorpsschooltje op pad: groep 6, 7 én 8 gymmen samen.


Wellicht dat hun jongere broertjes en zusjes later voor de lessen naar Nieuwerkerk of Zierikzee moeten fietsen. Alle basisscholen met minder dan 100 leerlingen moeten in 2019 dicht, adviseerde de Onderwijsraad vorige week aan het kabinet. Ook in dunbevolkte gebieden. Nu ligt de ondergrens nog bij 23 kinderen. Kleinere basisscholen zijn duurder en de onderwijskwaliteit staat er onder druk. Ze zijn vaker zwak en kunnen moeilijk de rol van sociale ontmoetingsplaats voor leeftijdsgenoten waarmaken. Kinderen met te grote leeftijdsverschillen zitten bij elkaar in de klas, docenten kunnen de taken lastig onderling verdelen en de werkdruk is hoger.


De voorgestelde norm zou de sluiting betekenen voor 14 van de 26 scholen op Schouwen-Duiveland, waar de bevolkingskrimp al jaren een gegeven is. Sinds 2007 is het aantal leerlingen in het basisonderwijs er met bijna 12 procent afgenomen. Tot 2017 wordt een verdere afname verwacht van ruim 8 procent. Ook daarna blijft het hard gaan.


'Je kijkt elkaar aan en denkt onwillekeurig: wie houdt het vol?', zegt Hans Schreurs, schooldirecteur van zowel 't Stoofje in Ouwerkerk (totaal 51 leerlingen) als van De Schoener in Brouwershaven (74 leerlingen). 'Je verwacht misschien dat als de ene school sluit, de andere wel zal groeien. Maar dat blijkt vaak niet het geval: het waaiert uit. Het risico is groot dat in één kern daardoor niet een, maar twee schooltjes verdwijnen.'


Dat scenario dreigt in het historische stadje Brouwershaven, waar openbare basisschool De Schoener een gebouw deelt met de School met de Bijbel De Schouw (43 leerlingen). Samen zouden ze 120 kinderen hebben, ruim boven de voorgestelde norm.


Schreurs lijkt het daarom 'volkomen logisch' dat de openbare en protestants-christelijke scholen elkaar opzoeken; niet alleen in Brouwershaven, maar ook Haamstede en Bruinisse. 'Rekenen en taal zijn immers overal hetzelfde. Misschien zit het verschil in kringgesprekken en wereldoriëntatie. Helaas kunnen we elkaar op bestuursniveau moeilijk vinden. We hebben veel te lang met elkaar geconcurreerd, maar we moeten niet te lang blijven treuzelen.'


Zo radicaal gaat het echter niet op het eiland. Obase (de koepel van de 14 openbare scholen) en Radar (7 protestants-christelijke scholen) zoeken de oplossing vooral in eigen kring. 'Ons bestaansrecht is christelijk onderwijs', zegt Clemens Pronk, algemeen interim-directeur van de Radarscholen. 'Het is niet bespreekbaar om één school te vormen met het openbare basisonderwijs en die dan De Fluitketel ofzo te noemen. Verregaande samenwerking kan wel: we beseffen drommels goed dat er iets moet gebeuren.'


Drie reformatorische, een katholieke en een open christelijke school op Schouwen-Duiveland houden zelfs nog meer afstand tot de rest. De gereformeerde scholen zoeken de oplossingen buiten het eiland, in een landelijk samenwerkingsverband. Zij zijn weliswaar groter, maar ontkomen evenmin aan de gevolgen van de bevolkingskrimp.


Behoedzaam speelt het gemeentehuis op de discussie in. De gevoelige relatie tussen de openbare en bijzondere scholen is er genoegzaam bekend. 'Maar de denominatie is slechts een aspect', zegt Timo Dijkgraaf, beleidsmedewerker onderwijs van de gemeente. Hij is auteur van de begin dit jaar verschenen toekomstvisie op het lokale onderwijsbeleid tot 2019. Kwaliteit staat voorop, niet kwantiteit. De oplossingen zijn divers. Zo kunnen de kinderopvang en het Centrum voor Jeugd en Gezin ook vanuit schoollocaties werken.


Maar de invloed van de gemeente is beperkt. Die beslist over leerplicht, schoolverzuim, huisvesting en leerlingenvervoer, aldus Dijkgraaf. 'We kunnen wel zeggen: die school moet dicht en daar moet worden samengewerkt, maar we kunnen de scholen niet dwingen. Ze zeggen dat de gemeente niet over de kwaliteit gaat. Dat klopt, maar we vinden er wel wat van.'


Dat er wat moet gebeuren, is Schouwen-Duiveland met de Onderwijsraad eens. 'Het advies komt voor ons op het juiste moment en past goed in de discussie die we hier voeren', zegt Dijkgraaf. Of de voorgestelde ondergrens van 100 leerlingen ook voor Schouwen-Duiveland de ideale oplossing is, moet nog blijken. De kwaliteit van het onderwijs blijft het belangrijkste uitgangspunt. Schouwen-Duiveland telt één zwakke basisschool, en die heeft 140 leerlingen - daar ligt het dus niet aan de omvang.


'Het is de eeuwige discussie over kwaliteit', zegt Hans Schreurs van 't Stoofje en De Schoener. 'Kleine scholen in dunbevolkte gebieden nemen alle kinderen aan. Als vervolgens de Cito-scores wat lager uitvallen, worden daaraan prompt verregaande conclusies verbonden. Wel hebben de leerkrachten een zware taak, omdat ze vaak twee of zelfs drie groepen tegelijk in de klas hebben zitten.'


Voor Schreurs herhaalt de geschiedenis zich. In 1997 verzette hij zich tot het laatst tegen de sluiting van basisschool De Schelphoek in Serooskerke. 'We hadden nog 18 kinderen. Het is altijd moeilijk om de stekker eruit te trekken, maar achteraf bezien vind ik het toch echt te klein.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.