Funfeministe

Feminisme is uit de mode. Vreemd, vindt Caitlin Moran. 'Vrouwen moeten net zo'n leuk leven kunnen leiden als mannen, zonder dat ze de hele tijd met een jeukende doos rondlopen van het waxen.' Ze schreef er een boek over.

Het is een tikje ironisch dat Caitlin Moran (36) in Engeland uitgerekend de Galaxy Award won voor haar boek How to be a woman, een prijs gesponsord door een chocolademerk. In haar boek rekent Moran juist af met al die clichés over vrouwen: dat ze niets liever doen dan chocola eten en shoppen en dat ze voortdurend in de weer zijn met ontharen of dat in elk geval horen te doen.


Elke vrouw moet zich feministe noemen, zegt Moran, nee, liever nog militant feministe, 'die term is al zo lang fout dat het weer goed wordt'. Ze verpakt haar boodschap zo grappig dat het haar boek - voor de helft manifest, voor de andere helft haar levensverhaal (inclusief haar enthousiaste ontdekking van het klaarkomen als mollige 13-jarige, twee bevallingen, een abortus en een nacht in een Berlijnse seksclub die eindigt met Lady Gaga's hoofd in haar schoot) - meteen een bestseller werd in Engeland. Overal verschijnen nu vertalingen (vandaag de Nederlandse) en een verfilming komt eraan.


A woman, yes, but still funny, schrijft ze sardonisch op haar Twitterprofiel (187.375 volgers). Caitlin Moran groeide op in een straatarm hippiegezin als oudste van acht kinderen. Ze begon op haar 16de als popjournalist bij het blad Melody Maker, presenteerde tv-programma's en ze heeft driewekelijkse columns in The Times. Ze woont met haar man en twee dochtertjes in Londen, maar ze zit nu in een huisje in Brighton, zegt ze aan de telefoon, waar ze de voorjaarsvakantie doorbrengt.


Door een oppasprobleem is het interview verschoven naar vrijdagavond negen uur. Nu heeft ze de meiden voor de tv geïnstalleerd, een glas wijn ingeschonken en is ze eindelijk gaan zitten. 'You saved my life basically, darling', zegt ze op die onweerstaanbaar hartelijke toon waar Britten het patent op hebben.


Hier volgt een snelle manier om uit te zoeken of je een feministe bent. Steek je hand in je onderbroek. A. heb je een vagina? en B. Wil je daar iets over te zeggen hebben? Als je beide vragen met 'ja' hebt beantwoord, mag ik je feliciteren! Je bent een feministe.


(Uit How to be a woman, p. 81)


Waarom vond je het tijd om een boek over feminisme te schrijven?

'Omdat het uit is. En dat is raar, want het hele idee ervan is dat vrouwen even vrij zouden moeten zijn als mannen, net zo goed betaald zouden moeten krijgen, en dat ze net zo'n leuk leven moeten kunnen leiden, zonder dat ze de hele tijd met een jeukende doos rondlopen van het waxen. Hoe kan dat nou uit zijn? Ik dacht: ik moet een boek schrijven dat niet drammerig is, maar grappig, om het feminisme weer cool te maken. Zodat jonge vrouwen als ze het uit hebben, denken: fucking hell, feministe zijn is net zo leuk als Guns N' Roses achterna reizen, of je haar blonderen, of dronken worden. De wereld wordt al honderdduizenden jaren gedomineerd door mannen, het is tijd om te kijken wat er gebeurt als de vrouwen 'm gaan inrichten zoals zíj dat willen.'


Waarom hebben ze dat tot nog toe niet gedaan?

'Dat komt op biologie neer. Spierkracht. Het is nog niet zo heel lang geleden dat overleven voornamelijk neerkwam op met boomstammen sjouwen en met zwaarden vechten. Daarom ben ik ook zo'n nerd en een groot fan van internet en iPhones en al dat soort dingen, want daardoor kunnen vrouwen nu even goed meedoen als mannen.'


En als vrouwen de wereld gaan inrichten, wordt-ie dan beter? Zijn vrouwen betere mensen dan mannen?

'Nee, ik ben helemaal niet anti-man. De wereld zou stomvervelend zijn zonder mannen. Dan zouden we The Beatles niet hebben gehad en geen raketten en geen televisie, ik moet er niet aan denken. Maar ik ben wel tegen ongelijkheid en seksisme en dat is er nog volop.'


'Mijn man is Germaine Greer voorbijgestreefd als feministisch icoon voor me', schrijf je. Wat is er zo feministisch aan hem?

'Mijn man is Germaine Greer voorbijgestreefd als feministisch icoon voor me', schrijf je. Wat is er zo feministisch aan hem?

'Toen we elkaar leerden kennen was ik 17, heel dik en behoorlijk gek, omdat ik veel drugs nam en veel dronk. Hij was rustig en kalm en zei: 'ik hou van je hoe je ook bent, maar je zou vast gelukkiger zijn als je niet de hele tijd dronken was en gewoon lekker thuis bij me op de bank kwam zitten.' Hij is een van de aardigste mensen die ik ken. En erg voor beleefdheid, wat volgens mij de kern is van de zaak. Seksisme is voornamelijk onfatsoenlijk.'


Een paar maanden geleden stond ik in een volle metro met een vriendin die steeds stiller en bleker werd, totdat ze zich naar me toe boog en bekende dat haar slipje zo krap bemeten was dat haar voorbips het compleet opgegeten had. 'Ik draag het op dit moment op mijn klit - als een klein ijsmutsje', zei ze. Dat is natuurlijk niet oké. Jezus Christus. Dat soort onderbroeken moeten naar het Stenentijdperk terug gebombardeerd.


Je hebt het niet over vrouwenbesnijdenis of huiselijk geweld in je boek. Wel over strings, dure handtassen en de terreur van hoge hakken.

'Ja, en dat heeft allemaal met geld te maken, vandaar de marxistische toon in mijn boek. Vrouwen worden voortdurend aangespoord om achterlijk veel uit te geven aan hun uiterlijk. Je móét die designertas kopen, die jurk, die schoenen -retail therapy, zeggen de vrouwenbladen, trek je creditcard en je wordt gelukkig. En zo moet je steeds harder werken om steeds meer te kopen. Terwijl je er veel gelukkiger van wordt als je wat minder werkt en tijd hebt om te wandelen of wijn te drinken met vriendinnen. Maar niemand zegt ooit: koop die jurk niet, je kunt het je niet veroorloven. Vrouwenbladen zullen het nooit zeggen, vriendinnen zeggen het niet tegen elkaar. Ik ben de enige die het zegt, in mijn boek.


'Fun shoppen, ha. Het is niet leuk om een hele dag in paskamers door te brengen voor een spijkerbroek die eindelijk past, het is een verschrikking. En vrouwen denken altijd dat het hun schuld is. We denken niet: waarom zijn die vijf multinationals die onze winkelstraten hebben verpest in godsnaam niet in staat een broek te maken die past? Nee, we denken: het ligt aan mij, ik ben dik, ik ben slecht. Het lijkt wel of mode alleen wordt gemaakt voor jonge, dunne vrouwen. Terwijl: ik ben 36, ik heb een dikke kont en een hoop geld, waarom maken ze geen kleren voor míj?'


Het gaat niet alleen over geld. Ook om de druk op vrouwen om er op een bepaalde manier uit te zien.

'Ja natuurlijk, alle vrouwen die je in bladen en op tv ziet zijn jong, slank en mooi - andere varianten zijn onzichtbaar. Opeens roept iedereen over Christina Hendricks uit Mad Men dat ze zo anders is met haar ronde heupen. Het geeft toch te denken dat het zo'n opluchting teweegbrengt, een keer een vrouw met heupen op tv. En het schoonheidsideaal wordt almaar wurgender. Laatst zag ik een foto van Elizabeth Hurley in de veiligheidsspeldjurk die haar beroemd maakte. Nu zou ze de dikke vriendin van Hugh Grant worden genoemd. Het feminisme maakt zich pas echt overbodig als een vrouw haar Oscar in ontvangst neemt op makkelijke schoenen en met een pukkel op haar kin.'


Of met okselhaar. Weet je nog, Julia Roberts, die zwaaide op de rode loper met een flinke dos?

'Jaa! Dat zou nu echt niet meer kunnen. Het kon toen ook al niet. Ik begrijp eigenlijk niet hoe het heeft kunnen gebeuren. Maar is dit niet krankzinnig: het is dertien jaar geleden en we hebben het er nóg over. Een zwarte vriendin vertelde me dat haar moeder, als er vroeger een gekleurd iemand op tv was, onderaan de trap stond te roepen: 'Kom kijken! One of us on the telly!' Wij doen nu nog hetzelfde wanneer we een vrouw zien die er volkomen normaal uitziet.'


En hoe denk je over botox?

'Het kost veel geld en het doet pijn, net als strings en Brazilian waxes. Als iets veel geld kost en pijn doet, moet je je afvragen waarom je het doet. Het zou je op zijn minst enorme voordelen op moeten leveren. Gigantische bonussen. Maar die zijn er niet. De vraag is steeds: doen mannen dit ook? Nee? Dan is het hoogstwaarschijnlijk seksistische bullshit.'


'Mannen van 40, 50 jaar zijn eminent en sexy en ze besteden hun geld aan boten en kunst en goede wijn. Vrouwen van dezelfde leeftijd en sociale klasse besteden hun geld aan narcoses en spuiten in hun gezicht. Wie is er nu het beste af? Het is duidelijk dat vrouwen hier de verliezers zijn. En over tien jaar moeten ze weer onder het mes voor een facelift. Waarom zou je de tweede helft van je leven eraan besteden om eruit te zien als 35 terwijl je in werkelijkheid 52 bent? En iedereen wéét dat je 52 bent?'


Dat is ook biologie: vrouwen zijn aantrekkelijk zolang ze vruchtbaar zijn.

'Ja, en dan gaat het dus niet om hoe slim je bent of hoe grappig en wat je allemaal kunt. We moeten dat idee van eeuwig sexy blijven, opgeven. En dat is hartstikke moeilijk in een wereld die wordt gedomineerd door heteromannen, maar als we niet meer alleen op onze fuckability beoordeeld willen worden, moeten we ook de ballen hebben om niet de hele tijd sexy te hoeven zijn. En in plaats daarvan slim en machtig en rijk en gelukkig worden. I can settle for that.'


Porno is het probleem niet. Militante feministen vinden porno best. De porno-industrie, dát is het probleem.


Wat is het probleem met de porno-industrie?

'Ik ben dol op porno, ik kijk er veel naar. Maar ik zou er nog veel meer naar kijken als ik vond wat ik zocht. Het is allemaal zo lelijk en emotieloos. En waarom zie je nooit een vrouw behoorlijk klaarkomen? Terwijl: dat is toch echt de helft van de lol. Waarom is porno niet zo gaaf als popmuziek of beeldende kunst? Er zou een gigantische markt voor zijn.'


Waarom ben je tegen stripclubs, maar voor paaldansen en burlesque?

'Ik vind het stoer van de lesbische premier van IJsland dat ze stripclubs heeft verboden. Het is niet een soort recht ofzo van mannen om naar naakte vrouwen te kijken, het is gewoon grof en treurig. Burlesque is grappig en camp, de vrouwen op het podium zijn in control en de zaal zit vol vrouwen en homo's. En een cursus paaldansen met vriendinnen kan heel leuk zijn. Dat is totaal wat anders dan een 18-jarige aan cocaïne verslaafde Poolse die voor 20 euro haar onderbroek uittrekt.'


'Misschien wordt het tijd dat vrouwen niet meer zo geheimzinnig doen over hun zonden en er net zo mee omgaan als andere verslaafden met hun probleem. Dat je nogal verlopen op kantoor komt en zucht: 'Man, ik heb me gisteravond toch aan de jachtschotel gezeten! De PUREE zat tegen tienen tot aan mijn WENKBRAUWEN. Ik zat echt compleet in een gehaktroes!'


In je boek vergelijk je dikke vrouwen met coke snuivende popsterren die hotelkamers in elkaar rammen.

'Ja, alleen het verschil is: die popsterren zijn mannen. En hun verslaving is cool. Terwijl troosteters meestal aardige, bescheiden vrouwen zijn die niemand kwaad doen. Die


's nachts de koelkast leeg eten en de volgende ochtend weer vroeg opstaan om te werken en voor hun gezin te zorgen. En toch heeft een dikke vrouw zo'n beetje de laagste sociale status die er is. Ik kan het weten: ik ben als tiener zelf dik geweest en ik voelde me uitschot.'


'Ik was 16 en ik woog 100 kilo - als je eruit ziet als een cirkel, ben je te dik. Maar als je menselijk van vorm bent en je kunt een leuke jurk aan en een trap op rennen, dan ben je niet te dik, wat de bladen je ook voorspiegelen.'


Die bladen worden vol geschreven door vrouwen. Het zijn vrouwen die zo streng zijn voor zichzelf en voor elkaar. Mannen zijn helemaal niet zo kritisch.

'Ja, daarom ben ik ook zo pro-mannen. Mannen zijn vaak je beste vrienden. Ze zullen nooit zeggen: ben je een beetje aangekomen? Of: wat heeft zij een goedkope handtas. Maar ik ga niet mee in het verhaal dat vrouwen elkaar altijd onderuit halen of elkaars ergste vijand zouden zijn. Vrouwen zijn geweldig: je hoeft ze maar te bellen en ze komen naar je toe met wijn of cash of een pan eten, en ze passen op elkaars kinderen en ze helpen elkaar uit de brand.


'Maar vrouwen hebben nog steeds niet de macht en het geld, en dat reflecteren de vrouwenbladen. Het is nog niet zo lang geleden dat vrouwen niet veel meer macht hadden dan een man aan zich binden die geld en tijd aan ze besteedde. Als je geen baas van een multinational kunt worden moet je slank zijn en goed haar hebben - het is de taal van de machtelozen die daar spreekt.'


Toch heb je niet veel op met het idee dat vrouwen altijd solidair met elkaar moeten zijn.

'Nee zeg, we zijn geen heiligen. Sinds wanneer wordt het feminisme verward met boeddhisme? Waarom zouden vrouwen nooit iets bitcherigs of grappigs of ergs mogen zeggen over elkaar? Van mannen wordt dat toch ook niet verwacht? Ik zie niet in waarom ik beter zou moeten zijn dan een man.'


Schrijf je daarom ook zo open over seks en zuipen en je abortus? Vind je dat vrouwen schaamteloos moeten zijn?

'Ja. Een op de drie vrouwen ondergaat een abortus, een vrouw bloedt elke maand en ze masturbeert hopelijk de hele tijd, en toch lees er je nooit over. Ik vind het verbijsterend dat vrouwen daar niet over praten en er geen grappen over maken, dat is het gedrag van bange en beschaamde mensen. Waarom? Het is tijd dat daar een eind aan komt.'


Voed je je dochters feministisch op?

'Nou en of. Ze zeggen 'krijg de tering, patriarchaat', als ze vallen en zich pijn doen. Als ze van geschiedenisles thuiskomen, hebben we het over hoe anders dingen gegaan waren als vrouwen hadden meegedaan. En we vinden het heel zielig voor Rihanna, hè meisjes, dat ze altijd met haar billen moet draaien en dat ze nooit een vest aan mag als het koud is. Soms wil je niet sexy zijn, soms wil je gewoon een broek aantrekken.'


Je boek lijkt lawaaierig, maar is in wezen door en door politiek correct. In Nederland is dat nogal uit de mode.

'O, in Engeland ook. Er zijn hier mannen beroemd geworden doordat ze zo lekker politiek incorrect zijn. Maar ik zal het verdedigen tot mijn laatste snik. Het is niet oké om racistisch te zijn en homofoob en seksistisch. Wie kan er nou op tegen zijn dat het illegaal is om een klootzak te zijn? Witte heteromannen die aan de macht willen blijven.'


CV


1975 Caitlin Moran wordt geboren als Catherine Moran 1991 publiceert op 16-jarige leeftijd haar eerste boek, The Narmo Chronicles en begint als als leerling-journalist bij popblad Melody Maker 1992 begint op tv met de presentatie van het popprogramma Naked City (Channel 4) 1994 begint als columniste voor The Times 1999 trouwt met popjournalist Peter Paphides. Ze krijgen twee dochters: Dora (2001) en Eavie (2003) 2011 wint de Britse Interview of the year-award voor een interview met Lady Gaga 2012 wint de Galaxy Book of the year-award voor How to be a woman


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden