Fundamentalisten beheersen Franse moslimraad

De Franse regering slaagde erin de moslims in het land te organiseren. De hoop is dat de dreigende confrontatie met moslimjongeren kan worden afgewend....

De verkiezingen voor de 'Franse Raad voor de Islamitische godsdienst' hebben een overwinning opgeleverd voor de fundamentalistische 'Unie van Islamitische Organisaties in Frankrijk' (UIOF), en de Marokkaanse Nationale Federatie van Moslims in Frankrijk (FNMF). Verliezer is de moskee van Parijs, waarvan Algerije geldschieter is. Toch mag die moskee de eerste voorzitter van de nieuw op te richten Raad leveren.

De Franse regering denkt de integratie van moslims, ruim vijf miljoen op bijna zestig miljoen Fransen, te kunnen stimuleren door hun godsdienst een officiële plaats in de samenleving te geven. Concrete taken van de Raad zijn de organisatie van imamopleidingen en de bouw van nieuwe moskeeën, maar bovenal moet de Raad de dialoog tussen verschillende stromingen op gang brengen en het aanspreekpunt voor de regering gaan vormen, wanneer zich problemen met de moslimgemeenschap voordoen.

De totstandkoming van de Raad is te danken aan de energieke minister van Binnenlandse Zaken, Nicolas Sarkozy. Samen met de strijd tegen de criminaliteit was het organiseren van de moslimgemeenschap zijn prioriteit. Waar president Chirac de 'dialoog tussen culturen' uitdraagt in de buitenlandse politiek, wil Sarkozy dat in het binnenland doen. Wellicht vallen terroristische aanslagen door moslimfundamentalisten zo te voorkomen - Frankrijk kreeg daar zijn portie van aan het begin van de jaren negentig.

Volgens Sarkozy kan de Raad ertoe bijdragen dat moslims zich meer thuis gaan voelen in Frankrijk. Hij hoopt vooral op een verbetering van de situatie in de Franse achterstandswijken, de voorsteden. 'De integratie van jongeren uit de voorsteden, die zich even ontheemd in Frankrijk voelen als in het land van hun ouders, kan erbij gebaat zijn wanneer zij bij hun religieuze wortels aansluiting zoeken.'

Voorwaarde is wel dat de islam, aldus Sarkozy, zich niet strijdig gedraagt met de 'republikeinse waarden' van gelijkheid, vrijheid en broederschap. 'Juist omdat we de islam toestaan aan de tafel van de Republiek aan te schuiven, kunnen we geen enkele ontsporing toestaan.' Met name op het vlak van vrouwenrechten doen die zich nogal eens voor - eerder dit jaar hielden vrouwen uit de voorsteden protestmarsen door het hele land vanwege het geweld van met name moslimjongeren. Ook kent Frankrijk het probleem van de radicale imams. 'Wie tegen de waarden van de republiek ingaat, wordt het land uitgezet', aldus Sarkozy.

De minister hoopt dat zijn nieuwe Raad de botsing tussen 'republikeinse waarden' en de islam kan kanaliseren. Met de oprichting ervan slaagt Sarkozy in ieder geval waar al zijn voorgangers sinds 1989 faalden: van de socialist Joxe tot de rechtse minister Pasqua, niemand was het tot dusver gelukt de moslimorganisaties op één lijn te krijgen. Sarkozy wist dat te bereiken door niet alleen langdurige sessies met de moslimorganisaties op zijn ministerie te organiseren, maar door ook zelf naar de gebedsplaatsen van de fundamentalistische UIOF te gaan.

De rector van de moskee van Parijs, Dalil Boubakeur, die aanvankelijk tegen de Raad was, wist Sarkozy te lijmen door hem het voorzitterschap aan te bieden. De overige islamitische organisaties, waaronder de Turkse beweging Milli Görüs, zette hij voor het blok nadat hij de instemming van de grote drie organisaties had afgedwongen.

Om een al te sterke fundamentalistische vertegenwoordiging in de Raad te voorkomen, zette Sarkozy de verkiezingen niet al te democratisch op. Vierduizend uitverkorenen, die zo'n duizend moskeeën vertegenwoordigen, kiezen tweederde van de Raad; de rest wordt door de Franse overheid benoemd. Die beperkte democratie was voor circa 20 procent van de moskeeën, waaronder de meest conservatieve, reden de verkiezingen te boycotten.

Niettemin toonde Sarkozy zich ingenomen met de verkiezingen en het hoge opkomstpercentage (88 procent). Dat de fundamentalistische UOIF die weigert fatwa's te veroordelen een van de twee winnaars is, deert hem niet: 'De UOIF staat voor de orthodoxe islam en is erg goed georganiseerd. Ik heb die organisatie niets te verwijten.'

De aartsbisschop van Parijs, Lustiger, waarschuwde Sarkozy dat de integratieproblemen van Algerijnen en Marokkanen niet tot de godsdienst kunnen worden teruggebracht. Niet alleen gaat maar 10 procent van de moslims naar de moskee, betoogde Lustiger, maar bovendien is het 'echte probleem hoe de Arabisch-islamitische cultuur een aandeel kan hebben in de Franse cultuur, net zoals de Bretonnen en de Basken dat hebben. We moeten hen niet verplichten naar de moskee te gaan om herkenbaar te zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden