Fujimori vergist zich in eindspel Montesinos

EIND VORIGE maand leidde Alberto Fujimori hoogstpersoonlijk de jacht op Vladimiro Montesinos, sinds jaar en dag de enige man in Peru die nog van de president hield....

Cees Zoon

Het was de laatste grote mediashow die Fujimori op touw zette. Een volstrekt loze onderneming, want hoewel de president zich aan het volk presenteerde als een sheriff in een moderne western, was en bleef Montesinos onvindbaar. Hij had, na zijn merkwaardige uitstapje naar Panama, allang zijn militaire vrienden in Peru ingeschakeld en genoot de bescherming van de hoogste generaals. Deze persiflage moet het keerpunt zijn geweest in het denken van Fujimori. De actie maakte duidelijk dat de president niet de absolute heerser over Peru was en Montesinos zijn voormalige rechterhand, maar dat de werkelijke macht bij Montesinos lag. Alle volgende stappen van Fujimori verzwakten zijn positie verder en uiteindelijk sloop hij als een dief in de nacht het land uit om vanuit het verre Japan van zijn ouders zijn aftreden bekend te maken.

Was hij bang voor de wraak van zijn oude maat? Hij had Montesinos openlijk beschuldigd van zakendoen met de internationale drugs- en wapenmaffia's, hoewel er nooit een officieel arrestatiebevel is uitgevaardigd. Montesinos is daar weinig gelukkig mee en heeft de macht, de middelen (onder meer 48 miljoen dollar op Zwitserse banken) en de vrienden om hard terug te slaan. En Fujimori weet als geen ander dat Montesinos meedogenloos is: als de strijd op het hoogtepunt is, maak je geen gevangenen, maar schiet je om te doden.

De ondergang van de dictator en zijn chef voor het vuile werk begon op 14 september, toen een videoband opdook waarop te zien is hoe Montesinos een parlementslid van de oppositie vijftienduizend dollar betaalt om over te lopen naar het presidentiële kamp. De band moet ontvreemd zijn door iemand uit Montesinos' directe omgeving, met toegang tot diens enorme geheime archief.

Een dag later kondigde Fujimori vervroegde verkiezingen aan voor april volgend jaar. Tevens beloofde hij de SIN, de beruchte geheime dienst, te zullen ontmantelen. Maar hij bleek niet bij machte Montesinos te ontslaan. Die vertrok naar Panama, maar keerde enkele weken later onverwacht terug naar Peru. Waarom is niet duidelijk, maar veel wijst er op dat zijn doel was de 'verrader' Fujimori aan te pakken.

Het zou de president bij zijn jacht op Montesinos niet zo zeer zijn gegaan om het aanhouden van zijn voormalige rechterhand, als om het opsporen van diens archief. Fujimori heeft zelf erkend dat Montesinos voldoende videomateriaal en documenten heeft verzameld om Peru's complete politieke klasse kapot te maken. Het ligt voor de hand te veronderstellen dat in het archief ook bergen belastend materiaal over Fujimori liggen opgeslagen.

Na de terugkeer van Montesinos verslechterde de positie van de president snel, niet in de laatste plaats omdat de ex-chef van de geheime dienst zijn connecties in het geweer bracht. Om te beginnen de legertop, die hem onvoorwaardelijk trouw bleef. Vervolgens de drugsmaffia. De Colombiaan Roberto Escobar, de broer van de enkele jaren geleden doodgeschoten leider van het kartel van Medellin, verklaarde in een interview dat Pablo Escobar in 1990 de verkiezingscampagne van Fujimori financierde, waarin deze de schrijver Mario Vargas Llosa versloeg.

Kort daarna verdween de president. Even dook hij op in Brunei, vervolgens werd hij gesignaleerd in Maleisië en tenslotte bleek hij in Tokio te zitten. Hij zou daar onderhandelen over kredieten voor Peru, maar de Japanse regering ontkende dit. Na enkele dagen van geheimzinnig stilzwijgen, kondigde hij overwacht aan dat hij zou aftreden. De oppositie eist dat hij terugkeert naar Lima om verantwoording af te leggen, maar het is de vraag of hij dit overweegt. Niet alleen kan hij in Peru waarschijnlijk een proces tegemoet zien, maar hij wordt er ook opgewacht door Vladimiro Montesinos, die hem naar het leven staat.

De oppositie is opgelucht over het aftreden van Fujimori. Maar zij zal alle zeilen moeten bijzetten om te voorkomen dat Peru ten prooi valt aan totale chaos voor de verkiezingen van april. Alejandro Toledo heeft een meerderheid in het parlement, maar de corrupte justitie en het leger kunnen veel kwaad aanrichten. En de kwade genius Montesinos loopt nog altijd vrij rond. Hoewel, zei Toledo gisteren optimistisch, 'het kan ook zijn dat hij al is vermoord'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden