Fruitteler aarzelt nog over 'export' zelfgemaakt appelsap naar rest van het land Van poldersap kan voorlopig alleen Flevoland genieten

Jarenlang zat fruitteler Vermeulen met het probleem van de 'slechte' appels. Wat te doen met de door storm of hagel beschadigde exemplaren?...

Van onze verslaggever

Harry van Gelder

BIDDINGHUIZEN

Vermeulen haalt per jaar ongeveer een miljoen kilo appels van zijn bomen. Zo'n 10 à 20 procent van die oogst is niet goed genoeg om als eerste kwaliteit te verkopen. 'Het gaat daarbij niet om rotte, maar om licht beschadigde of niet goed gekleurde soorten', zegt hij.

Het liefst wilde de teler sap maken van de mindere appels, maar kon dat voor een aanvaardbare prijs? Kon hij op tegen de concurrerende supermarktprijzen? Vermeulen dacht van niet, tot hij op vakantie in Zwitserland kennismaakte met 'most'. Hij ontdekte dat zelfgemaakt, natuurzuiver appelsap totaal anders en beter smaakt. Misschien was het toch mogelijk een iets duurdere, maar kwalitatief goede appelsap op de markt te brengen?

De 'dramatische positie' van de fruitteelt, waar 'de prijzen door nachtvorst al twee jaar lang heel slecht zijn', deed hem overstag gaan. Midden in het appelseizoen stuurde de Biddinghuizense fruitteler zijn beide zonen op cursus naar Zwitserland en kocht hij een gebruikte pers.

Nu, anderhalf jaar later, is zijn sap, Flevosap geheten, niet meer weg te denken in Flevoland. En in de kantine van het provinciehuis heeft het poldersap de andere appelsappen verdrongen. De provinciale bestuurders zweren bij het produkt van eigen grond.

Het verbaast Vermeulen niet dat zijn bedrijf als een van de eerste mocht meepikken uit de miljoenenruif waarmee het Europees Sociaal Fonds (ESF) de provincie onlangs bedeelde. De fruitteler ontving 325 duizend gulden, waarvan negentigduizend als subsidie en de rest als achtergestelde lening.

'Prachtig', vindt Vermeulen. Want behalve dat hij er een nieuwe pers van kon kopen, betekende het ook erkenning. 'Daardoor kreeg het produkt body. De landbouwdeskundige van de provincie haalt ons alijd aan als hij het over innovatie heeft', zegt hij trots.

Vorig jaar februari produceerde Vermeulens bedrijf vijfduizend liter per maand. Dit jaar maakte hij in februari meer dan dertigduizend liter. De produktie is zo toegenomen, dat hij appels uit de omgeving moet kopen. 'Gelukkig wonen we in een fruitteeltgebied', zegt hij.

Vermeulen verwacht over het gehele jaar 'met gemak' zevenhonderdduizend liter weg te zetten. Op zich is dat nog niet zo veel, iets meer dan 0,5 procent van de totale Nederlandse consumptie van sappen, maar Flevosap is buiten de provincie nauwelijks verkrijgbaar.

Voor de afzet van zijn sap gokte Vermeulen in eerste instantie op zijn vaste klanten. Al meer dan vijfentwintig jaar vent hij in een straal van zestig kilometer rond Biddinghuizen groente, fruit en eieren uit. Elke veertien dagen doen zijn acht auto's de tienduizend klanten aan.

De drank sloeg aan. Niet alleen de vaste klanten, maar ook de supermarkten in de buurt raakten geinteresseerd. Nu bedient Vermeulen ongeveer dertig Albert Heijn-filialen en vijftien andere grootwinkelbedrijven in de omgeving. Sinds kort heeft hij twee grossiers die het sap verder transporteren.

Vermeulens 'geheim' is het gebruik van goede kwaliteit Nederlandse appels. 'De Elstar, de Jonagold en de Cox zijn met de Belgische de lekkerste appelsoorten', vindt hij. 'Lekker fris en een beetje zuur.' Volgens hem komt dat door de poldergrond en de Hollandse weersgesteldheid. 'Appels houden wel van zon, maar ze moeten er niet te veel aan worden blootgesteld, want dan worden ze te zoet.'

De fruitteler hanteert een eigen bereidingswijze, die gebaseerd is op 'een eeuwenoude Zwitserse traditie'. In tegenstelling tot veel van zijn concurrenten gebruikt hij geen conserveringsmiddelen. Maar behalve dat is zijn bereidingstijd ook veel korter. De appels van de concurrenten worden elders, vaak in Rusland of Polen, geplukt. Daar worden ze onder hoge temperaturen ingedikt. Hetgeen ten koste gaat van de smaak, vindt Vermeulen, omdat een flink deel van het aroma verdwijnt bij tachtig graden.

Het ingedikte sap wordt in Nederland weer aangelengd met water. Aan elk water zit echter een smaakje, wat de sapsmaak niet ten goede komt. Alvorens in het pak of de fles te belanden, wordt de drank gepasteuriseerd (verhit tot 75 graden) om hem langer houdbaar te maken.

Vermeulen oogst en perst zelf. Voor een liter sap is anderhalve kilo appels nodig. 'De dag na het persen rijdt een tankauto naar de bottelarij in Tilburg. Het enige wat daar gebeurt, is bottelen en pasteuriseren. Zonder conserveringsmiddelen of andere stoffen blijft het sap daardoor een jaar lang goed.'

Appels die niet meteen worden gebruikt, bewaart de teler in koelcellen, waarbij de constante temperatuur van 1,2 graden en de hoeveelheid zuurstof, steeds 1 procent, ervoor zorgen dat de appels vers blijven.

Het fruitteeltbedrijf van Vermeulen heeft wel wat weg van een wijnbedrijf. Naast de pers worden kleine hoeveelheden appelsap bewaard. 'Kleine probeerseltjes', zegt Vermeulen. 'We proeven veel en proberen steeds nieuwe dingen uit om de smaak te verbeteren. Bij welke temperatuur moeten we bijvoorbeeld de appels persen? En in welke verhouding moeten we de verschillende appelsoorten mengen?'

Flevosap smaakt niet altijd hetzelfde. Dat heeft te maken met de oogst, maar ook met het jaargetijde. 'In de zomer maken we het een beetje frisser dan in de winter, door het iets anders te mengen', zegt hij. Dat betekent dat in de zomer iets meer Jonagold ('frisser en zuurder') wordt toegevoegd, terwijl 's winters meer gebruik wordt gemaakt van de zoetere Cox.

Vermeulen aarzelt of hij het hele land moet gaan voorzien van Flevosap. 'Ik krijg dagelijks aanvragen voor nieuwe leveringen. De telefoon staat roodgloeiend. Maar het moet beheersbaar blijven. Eerst maar eens rustig de boel overzien en pas op de plaats maken. Ik ben fruitteler. Ik heb geen verstand van dit produkt en van de markt. Ik moet dat langzaam leren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden