From Russia with love De jaarlijkse trek van de homoscene

Een handvol Britse homoseksuele jongeren van hooguit 20 jaar zingt zich de kelen schor met Ding-a-Dong, als Teach-In zondagavond arriveert op het welkomstfeest van de stad Moskou in de Euroclub, een omgebouwde manege naast het Kremlin. De jongeren die nog lang niet geboren waren toen Teach-In won in 1975, kennen de tekst van het winnende lied uit het hoofd. Ding-a-dong every hour, when you pick the flower. Even when your lover is gone, gone, gone.

Ze willen massaal op de foto met zangeres Getty Kaspers – nu toch een gezette zestigplusser – en liefst ook nog wat tegen haar zeggen: ‘I’m a big fan’. ‘Het is net als vroeger in de band. De jongens kunnen drinken en ik moet lullen’, merkt Kaspers op. Brian Powell uit Brighton zegt de Eurovisieliedjes uit de jaren zestig en zeventig het mooist te vinden. Van het winnende Russische nummer van vorig jaar, Believe, kent hij alleen het refrein. Thomas Heinone uit Noorwegen komt al tien jaar bij het songfestival, maar hij kent ook juist de nummers van de tijd daarvoor uit zijn hoofd. In bijna perfect Nederlands zingt hij Rechtop In de Wind, Marcha’s nummer van het festival van 1987.

Een Franse fan vertelt vorig jaar nog de cd gekocht te hebben met het oubollige duet Laat Me Alleen van Gerard Joling en Rita Hovink. ‘Sinds Joling Shangri-La zong in 1988 koop ik alles van hem. Jammer dat hij uit De Toppers is gestapt.’

Voor veel homoseksuelen is alles wat in de verste verte met het songfestival te maken heeft bij voorbaat sacraal en is iedereen die er ooit heeft opgetreden een idool. Het Songfestival is voor homoseksuelen in heel Europa cult geworden. Het hoogste doel is de arm om een kandidaat uit heden of verleden te slaan en een foto te laten maken. En dat jaar na jaar.

Kapitaalkrachtig
Het Eurovisie Songfestival is de grootste internationale bijeenkomst van het roze circuit. In Moskou zijn vier- tot vijfduizend – sommigen in de Euroclub zeggen zelfs tienduizend als de Russen worden meegeteld – homoseksuelen neergestreken. Dat is ongeveer hetzelfde aantal als vorig jaar in Belgrado. De kosten zijn geen bezwaar. ‘De meeste homoseksuelen hebben nu eenmaal veel te besteden. Ze zijn kapitaalkrachtig en kinderloos’, zegt de Noor. Probleemloos leggen ze allemaal 220 euro neer voor een toegangsbewijs voor de finale van vanavond.

Verhalen over een homovijandige omgeving schrikken de West-Europese homo’s niet af. De laatste jaren zijn veel songfestivals gehouden in Oost-Europa of andere steden die niet bepaald bekend staan vanwege hun homotolerantie (Istanbul, Jeruzalem), maar iedere keer werd het een groot feest. ‘In Belgrado kregen alle bezoekers vorig jaar een brief uitgereikt met het verzoek niet met iemand van hetzelfde geslacht op publieke plekken hand in hand te lopen. Veel Serviërs zouden dat niet op prijs stellen en het zou gewelddadig kunnen worden. Maar juist het festival in Belgrado was heel gemoedelijk’, vertelt een Nederlandse fan. Urker René Romkes (30) is een jongen die naar eigen zeggen elke dag van het jaar met het songfestival bezig is als medewerker van de grootste internationale songfestivalwebsite esctoday.com. ‘En ook voor Moskou werd er gewaarschuwd. Maar het is 200 procent meegevallen.

Homoseksuelen hebben zich in de 54-jarige geschiedenis altijd extra aangetrokken gevoeld tot het liedjesfestijn. Ronnie Tober trad bijvoorbeeld in 1968 in Londen op – een van de drie songfestivals waaraan ook Cliff Richard meedeed – en is nog altijd een groot fan. Toen was het nog zeker geen bijeenkomst van homoseksuelen In de jaren tachtig werd de show extravaganter en gingen homoseksuelen er steeds vaker echt voor zitten. Maar toen Joling in 1988 in Dublin optrad, ontkende hij zelfs nog homoseksueel te zijn. Zanger Gordon zag in 1975, hij was toen 7 jaar, Teach-In winnen. ‘Ik was meteen gek op het evenement, hoewel ik nog geen homoseksuele gevoelens had. De liedjes, de show en de wedstrijd. Ik vond het prachtig.’ Twee keer deed hij mee aan de Nederlandse voorrondes, twee keer vloog hij eruit. Pas met De Toppers lukte het.

Internet
In Nederland maakte vooral Paul de Leeuw, begin jaren negentig met zijn promotie voor Ruth Jacott, er een homocult van. Nadat internet de internationale contacten tussen de fans had vergemakkelijkt en de Oost-Europese landen gingen meedoen, kwam de jaarlijkse trek van de homoscene naar het festival op gang. Websites – waarop fans de meest bizarre nieuwtjes over de deelnemers en deelneemsters uitwisselden – werd spinnewebben voor de Europese Gay Movement. ‘Nederlanders vormen nu al de meerderheid niet meer. De grootste groepen homo’s komen uit Spanje, Turkije en opvallend genoeg Israël’, zegt Romkes.

Het hoogtepunt was de overwinning van de Israëlische travestiet Dana International in 1998 in Birmingham. Sinds die tijd bestaat er een magische verhouding tussen het liedjesfestijn en de homoseksuele gemeenschap.

Voor de homo’s die er niet heen kunnen, is het festival het favoriete tv-programma van het jaar geworden. Hoewel jongeren over het algemeen afhaken – zij vinden de X Factor, waarbij de kijker een emotionele band krijgt met de deelnemers veel moderner – zijn jonge homo’s net zo idolaat als de oudere.

Homoseksuelen komen vooral af op de glitter en glamour, de show, de roddel, én het wedstrijdelement. Of heel plat: de punten. Romkes: ‘We hebben geen voetbal om over te praten.’

En dan is er de seks. Rond het festival vindt een reeks party’s plaats waarvoor met een beetje slimheid toegangspassen of accreditaties zijn te ritselen.

De zangers en zangeressen – vooral uit Oost-Europa – spelen graag op de voorkeur van de homoseksuele gemeenschap in. Kledingontwerper Mart Visser koos vorig jaar in Belgrado voor de Nederlandse inzending Hind welbewust kleding die bij homoseksuelen in de smaak zou vallen. Ook de lichtpakken die De Toppers hadden moeten dragen, waren bewust gekozen. Romkes: ‘Maar laten we niet zeggen dat we met de stemming de dienst uitmaken. Dat doen nog altijd de mensen in de gezinnen.’

Tuinbroekenvariant
De Songfestivaladepten zijn bijna allemaal mannelijke homoseksuelen. Lesbiennes zijn er weinig. ‘Er is nog geen tuinbroekenvariant van het Songfestival’, zegt een Nederlandse fan. Hij vindt het wel merkwaardig dat de TROS nu het programma overneemt van de NOS. ‘Het is eerder iets avant-gardistisch dan traditioneels geworden. Het past beter bij BNN en 3FM.’ TROS-directeur Peter Kuipers denkt nog wel dat het programma populair is gebleven bij de traditionele gezinnen.

Onder de bezoekers in Moskou heerst grote saamhorigheid. Continu worden de acts besproken, opgehemeld en tot de grond toe afgekraakt. Nationalisme is de meeste homoseksuelen vreemd. Zo zijn de Nederlanders voor de Franse inzending (de bekende chansonnière Patricia Kaas) en vinden de Fransen De Toppers de beste. En iedereen houdt van Vicky Leandros, Abba en Johnny Logan, Ze ontmoeten elkaar vooral in de imposante Euroclub van Moskou waar twee weken lang iedere nacht party’s plaatsvinden. De homoseksuelen dansen en juichen. Ze zijn bijna allemaal gewoon gekleed in spijkerbroek en T-shirt. Leernichten of bizar uitgedoste gays zijn niet te vinden.

Weinig bezoekers hebben zin om zaterdag aan de Gay Pride die in Moskou nog gewoon een homodemonstratie heet, mee te doen. ‘We komen voor de liedjes. Niet om actie te voeren.’

Het feesten zelf is al een te grote uitputtingsslag. Waar het volgend jaar wordt gehouden is niet belangrijk. Als het maar weer wordt gehouden. Romkes: ‘Maar zo lang hoeven we niet te wachten. Inmiddels is er in alle landen een reeks van party’s ontstaan van homoseksuelen die van het songfestival houden. Het is elke maand wel ergens raak.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden