Opinie

Frits Bolkestein: 'Vrijhandel met VS kan Europa flink oppeppen'

In de onderhandelingen over vrijhandel met de VS moet de EU het Franse protectionisme beteugelen, betoogt Frits Bolkestein.

De Franse president Hollande bij de internationale landbouwbeurs in Parijs, afgelopen weekend.Beeld AFP

De Europese Unie gaat binnenkort met de Verenigde Staten onderhandelen over een trans-Atlantisch vrijhandelsverdrag. De voordelen van zo'n verdrag zijn evident: een onmiddellijke en blijvende verhoging van de economische groei aan beide kanten van de oceaan. Hoe breder de agenda, des te groter de voordelen zullen zijn.

Een recente studie van het Duitse economische onderzoeksinstituut Ifo in München laat zien dat een alomvattend vrijhandelsverdrag tot een verdrievoudiging van de trans-Atlantische handelsstroom kan leiden. Het zou levensstandaarden aan beide kanten van de oceaan de komende twintig jaar sterk doen stijgen: 5 procent in de VS, 6 procent in de EU.

De Europese praktijk leert echter dat het verre van voor de hand liggend is dat zo'n alomvattend verdrag er ook komt. Hoe verder men naar het zuiden gaat, des te groter de weerstand tegen wat men daar wel het 'Anglo-Amerikaanse hyperkapitalisme' noemt. Dit zuidelijke blok, onder leiding van Frankrijk, zal er alles aan doen de agenda voor de onderhandelingen zo beperkt mogelijk te houden. Dat heeft ongetwijfeld te maken met de machtige Franse landbouwlobby. Frankrijk is niet alleen de grootste netto-ontvanger van Europese landbouwsubsidies, maar ook de grootste exporteur van landbouwproducten in de EU.

De Franse agro-export is op jaarbasis bijna 43 miljard euro waard. Deze sector zou enorm gebaat zijn bij vrijere toetreding tot de Amerikaanse afzetmarkt. Maar de Franse elite ziet vrijhandel niet als een win-winsituatie maar als een zero-sum game: als een ander wint, dan moet dat wel tot Frans verlies leiden.

Franse belangen
Toen mijn ex-collega Pascal Lamy als Europees Handelscommissaris zich al te nadrukkelijk inzette voor een ambitieus vrijhandelsakkoord binnen de Doha-onderhandelingen, kwam hem dat in Frankrijk op het verwijt te staan dat hij 'zijn mandaat te buiten was gegaan'. Vrij vertaald: hij was vergeten dat hij Fransman was en dus werd geacht Franse economische belangen te dienen.

Zelfs binnen de Europese interne markt vechten de Fransen doorgaans met inzet van alle middelen voor hun nationale handelsbelangen, zoals de Nederlandse palmolie-exportsector onlangs mocht ervaren. In ons land verwerkte palmolieproducten werden door de Franse Senaat bedreigd met een speciale belasting die het effect van een importheffing zou hebben. De palmoliedoorvoer, waarin in ons land jaarlijks ruim 1 miljard euro wordt omgezet, zou er een gevoelige tik door hebben opgelopen.

Het Franse excuus was vrees voor mogelijke negatieve gevolgen voor de volksgezondheid van palmoliegebruik. De werkelijke reden was vermoedelijk dat via ons land geïmporteerde palmolie een concurrent vormt voor de Franse koolzaadolie.

Geen ruimte
Als het vrijhandelsakkoord met de Amerikanen werkelijk meerwaarde wil hebben, dan is het van eminent belang dat aan deze Franse protectionistische agenda geen ruimte wordt gegeven. Het is voor de Nederlandse regering zaak het Europese team van onderhandelaars, onder leiding van de Belgische liberaal Karel de Gucht, een zo breed mogelijk mandaat te geven. Dit betekent dat ook landbouw op de agenda zal moeten staan - inclusief voor Nederland gevoelige dossiers als genetisch gemodificeerde producten en voedselveiligheid.

De Amerikanen beschouwen het sluiten van een trans-Atlantisch vrijhandelsakkoord als een prioriteit voor de komende twaalf maanden. Zij willen daarbij liefst een zo breed mogelijke agenda voor de onderhandelingen hanteren. Aan ons Europeanen dus de vraag: durven wij de Franse protectionistische instincten te overstijgen om een akkoord te sluiten dat onze economieën een welkome oppepper zal geven? Of zijn wij de nieuwe Palestijnen, nooit een kans missend om een kans te missen?

Frits Bolkestein is oud-eurocommissaris en oud-VVD-leider.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden