Opinie

Frits Bolkestein: 'Rutte verzet zich terecht in Europa'

Premier Rutte zou een stoorzender in de Europese Raad zijn. Maar zijn verzet tegen de daar heersende opvatting over solidariteit van nettobetalers met netto-ontvangers is juist, betoogt Frits Bolkestein.

Minister-president Mark Rutte tekent in maart van dit jaar het gouden boek voorafgaand aan de Eurotop. Martin Schulz, de voorzitter van het Europees Parlement, kijkt toe. Beeld EPA

Op 4 augustus stond in de Volkskrant een artikel onder de kop 'Etterbakje Nederland'. Dat is een Nederlandse uitdrukking die dus moet komen van een Nederlandse diplomaat of van de Volkskrant zelf. Maar onze diplomaten zijn gezagstrouw.

De kritiek op Mark Rutte houdt in dat hij een stoorzender in de Europese Raad is, die bestaat uit de regeringsleiders van de Europese lidstaten (plus als extra de Franse president). Dat is een gezelschap waar de goede manieren in acht worden genomen en waar men elkaar liefst niet voor het hoofd stoot.

Dat geldt vooral wanneer een Eenvormig Idee de meningen bepaalt. (De Fransen noemen dat La Pensée Unique). Vroeger was dat de integratie, nu vooral de solidariteit, die de nettobetalers dienen te tonen jegens de netto-ontvangers. Wie afwijkt van het Eenvormige Idee moet in de hoek staan.

Wat heeft die gang van zaken in het verleden laten zien? Om te beginnen de toetreding van Griekenland tot de Europese Monetaire Unie. Natuurlijk wist men dat Griekenland met zijn cijfers had gesjoemeld. Maar lichtvaardig en hooggestemd als men was, tilde men daar niet echt aan. In de praktijk zou dat allemaal wel rechtkomen. Bovendien: kon men Griekenland weigeren wat men Italië - dat ook niet aan de toetredingscriteria voldeed - had toegestaan? Men moest toch collegiaal zijn onder elkaar?

Een tweede voorbeeld betreft Roemenië en Bulgarije. Die zouden in 2007 lid van de EU moeten worden - tien jaar te vroeg. Waarom? Omdat de Europese Raad dat wilde. Het Roemeens was toch een Romaanse taal? En Roemenië zonder Bulgarije - dat kon ook niet.

Zeer terecht heeft Mark Rutte verzet aangetekend tegen de toetreding van Bulgarije en Roemenië tot het Schengenverdrag, dat vrije toetreding tot het Schengengebied (het overgrote deel van de Europese Unie) zou betekenen. Waarom stond Rutte alleen? Omdat verzet in deze zaak erop neer zou komen dat men de kandidaat recht in de ogen moest kijken en moest zeggen: 'Het spijt mij maar het feest gaat niet door.' Dat getuigt toch van onwil en van slechte manieren? Nu is een rapport van de Europese Commissie vrijgekomen dat de lamentabele toestand van beide landen schetst. Nu is er ook meer begrip voor Ruttes 'alleingang'.

Dubbel betalen
Volgens de verslaggever krijgen Gerrit Zalm en Jan Peter Balkenende de schuld van het ongenoegen over Nederland omdat zij zich hebben verzet tegen de te hoge bijdrage van Nederland aan de Europese kas. Waarom zou Nederland het dubbele moeten betalen (per hoofd) als een vergelijkbaar land als Denemarken? Zalm heeft een korting bedongen van 1 miljard en zeer terecht houdt Rutte daaraan vast.
Een derde punt is de begroting van de EU. Die heb ik eerder langs zien komen. Tegen het einde van de Commissie-Prodi moest een voorstel worden gedaan over de begroting 2005-2013. In die tijd bedroegen de feitelijke uitgaven van de EU 0,95 procent van de gezamenlijke bbp's. Die uitgaven zouden stijgen conform de economische groei. Dat was Prodi niet genoeg. Hij wilde een tweede versnelling: naar het maximum van 1,23 procent 'want er was nog zoveel te doen'. Wat zei zijn commissie? De overgrote meerderheid was het met hem eens. Michaele Schreyer, die commissaris voor de begroting was, opperde 1,10 procent. Ik heb 1,0 procent voorgesteld.

Ik had twee argumenten. Ten eerste dat een oplopende begroting tot een continuering van bestaand beleid leidt zodat slechte projecten niet worden gestopt. Ten tweede dat het geen pas gaf meer geld uit te geven waar iedere Europese minister van financiën op zwart zaad zat. Dat laatste is nu in nog veel hogere mate het geval. Het is dus terecht dat Rutte vasthoudt aan 1 procent. Dat hij daarbij de meerderheid tegen zich heeft, is begrijpelijk want die bestaat uit tekort-landen, die toch niet betalen.

Overigens, wat vond de Europese Raad van Frankrijk en Duitsland toen die maling aan de regels van het stabiliteitspact bleken te hebben? Wat vond die Raad van Romano Prodi, die in het Europees Parlement zei dat het stabiliteitspact 'stupide' was?

Ten slotte 'Van Rompuys plannen voor een federaal Europa'. Vroeger, in de jaren zeventig en tachtig, was Nederland ook federaal-gezind. In het begin van de jaren negentig is daarin verandering gekomen. Nu ziet niemand meer iets in een Europees federalisme, behalve de Belgen, die een Europese federatie als een oplossing voor hun communautaire problemen zien. Van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, is een Belg.

'Naar België wordt niet geluisterd, naar Nederland wel', staat in het artikel. Waarom zou dat zijn? Omdat België zich altijd aanpast en Nederland, nu althans, niet. 'Zijn wij gidsland of niet?', vraagt een Nederlandse diplomaat. Nou, alsjeblieft niet. Laat Rutte doorgaan zich te verzetten tegen het Eenvormige Idee van het ogenblik.

Wie alleen staat, heeft niet noodzakelijk ongelijk.

Frits Bolkestein is oud-Eurocommissaris en oud-staatssecretaris van Economische Zaken namens de VVD.

 
Zijn we gidsland of niet, vraagt een Nederlandse diplomaat. Nou, alsjeblieft niet
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.