Frisse kunst over multitaskende mens

Multitasking..

Den Bosch Iedereen doet het en vrouwen en kinderen zijn er beter in dan mannen: meerdere dingen tegelijk doen. Huiswerk maken, muziek luisteren en msn’en. Multitasking is in korte tijd onontkoombaar geworden en is zelfs een maatstaf voor maatschappelijk succes.

In het Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch (SM’s) is momenteel een tentoonstelling gewijd aan het fenomeen. Die opent in stijl met een kakofonie aan beeld, geluid en wetenschappelijke informatie, waarbij zowel de voordelen als de nadelen aan bod komen: stress, concentratiegebrek en toenemende kans op fouten. Het lijkt bijkans onmogelijk aan dit actuele uitgangspunt een tentoonstelling op te hangen die verder gaat dan waar de wetenschappelijke informatie ophoudt. Maar het gebeurt wel. Multitasking biedt een onderhoudende en verfrissende rondgang langs kunstwerken die op eigen, lichtvoetige wijze rond het thema cirkelen en doen waar ze goed in zijn: de bekende feiten zichtbaar en tastbaar van onbekend commentaar voorzien.

Het grotendeels van de Neue Gesellschaft für Bildende Kunst uit Berlijn overgenomen project brengt zeventien oudere en jongere kunstenaars samen uit Amerika, Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk en Zweden. Een van de geestigste bewijzen dat het menselijk lichaam niet voor multitasking is gemaakt, levert de video van de Zweed Lars Siltberg. Drie maanden is hij bezig geweest om zich de eigenschappen van de nieuwe mens meester te maken. In zijn Ambidextrous Performance (2006) zit hij als een marionet voor een schoolbord, terwijl zijn handen en voeten onafhankelijk van elkaar letters schrijven. Hoe hij ook zwoegt, zijn letters vormen nooit begrijpelijke woorden.

Even subtiel zijn de foto’s van een andere Zweed, Lars Tunbjörk. In fletse documentairestijl betrapt hij beurshandelaren en bankemployees tijdens het werk, opgeslokt door bergen papier, computers, telefoons en papierversnipperaars. Een verstopte koffiebeker en een half leeggegeten bord vormen een stille aanklacht. De hectiek van de multitaskende, dagelijkse arbeid biedt geen onderdak aan menselijke en persoonlijke behoeften.

Het mooie van de kunstwerken is dat ze zich niet vermommen als pamflet en in eerste instantie slechts de multitaskende maatschappij lijken te verkennen om vervolgens in alle bescheidenheid op te komen voor dat wat verloren dreigt te gaan: concentratie, rust, de waarde van stilte, prachtig tastbaar gemaakt in een geluidswerk van de Amerikaanse Adrian Piper uit 1968.

Om de tentoonstelling aan te vullen en te verlevendigen, heeft curator Elly Stegeman drie Nederlandse kunstwerken toegevoegd. Terwijl de buitenlandse kunstenaars vooral de schaduwkanten belichten, stellen de Nederlanders zich positief op en wenden het multitasken aan voor een nieuwe sport, een nieuw spel of een kalmerende, alle zintuigen tegelijk prikkelende geluidscompositie (Nathalie Bruys).

Door deze nieuwe laag biedt Stegeman en passant zicht op de beperkte mogelijkheden van geëngageerde kunst. Want of multitasking nou slecht is of goed, een gevaar of een zegen, het laatste woord is niet aan de kunst, maar aan de kijker.

Marina de Vries

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden