Frisse klanken op de Gaudeamus Muziekweek

Gids: zes vragen over dit internationaal concours

Waarom zou je naar de Gaudeamus Muziekweek in Utrecht gaan? Gewoon, om op te snuiven wat er nu aan muziek wordt gecomponeerd.

Beeld Muziekweek.nl

De Gaudeamus Muziekweek? Klinkt naar een reünie van zingende corpsballen.

Je bent vermoedelijk in de war met het oude studentenlied Gaudeamus igitur ('Laat ons verblijden'). De Gaudeamus Muziekweek laat juist de allernieuwste muziek horen. Het is een internationaal concours voor componisten jonger dan 30 jaar. Op het kantoor in Utrecht kwamen 198 inzendingen binnen uit 25 landen. Een jury pikte er de vijf interessantste componisten uit. Vanaf woensdag strijden ze om de Gaudeamus Award.

Wat voor muziek kan ik verwachten?

Tja, dat weet je nooit van tevoren. Het enige waaraan de componisten zich moesten houden, was de bezetting van de groepen die hun stukken gaan spelen. Je loopt in TivoliVredenburg heus wel een ouderwetse viool of hobo tegen het lijf. Maar bijvoorbeeld ook gitaarkwartet Zwerm. Deze Vlamingen stellen een 'jongensachtig baldadig programma' in het vooruitzicht. Van de Hongaarse finalist Mátyás Wettl spelen ze Wait, je kunt een voorproefje vinden op YouTube. Als je denkt: kraaievals, dan heb je goede oren. De gitaren die de zangeres begeleiden, raken namelijk gaandeweg ontstemd. En dat is precies de bedoeling.

(Tekst gaat verder na videoclip)

Daar was ik al bang voor. Moderne muziek klinkt nou nooit eens normaal...

Daarover hoorde Beethoven zijn tijdgenoten ook al klagen. Ik zou zeggen: juist als je aanhikt tegen hedendaagse klanken, kun je je door Gaudeamus laten verrassen. Oren open en luisteren, zo moeilijk is het niet. Wie weet kan muziekjournalist Frits van der Waa je in Utrecht over de drempel helpen. In twee sessies loodst hij je langs de pakkendste muziek uit de 20ste en 21ste eeuw, van Arnold Schönberg tot Michel van der Aa. Je weet wel, de Van der Aa die in oktober de Johannes Vermeerprijs krijgt uitgereikt. In 1999 stak hij als laatste Nederlander de Gaudeamus Award in zijn zak.

Die Award stelt dus best wat voor?

Dat is maar hoe je het bekijkt. De eerste die hem won, was in 1957 Peter Schat. In de jaren daarna gingen Otto Ketting en Louis Andriessen ermee strijken. Maar ik wed dat je nog nooit hebt gehoord van de Deen Ib Nørholm, ook al won hij in 1964 en componeerde hij twaalf symfonieën. Of van de Amerikaan Huck Hodge, de winnaar van 2008. Die deed onderzoek naar de poëtica van georganiseerd geluid in het licht van de perceptieve illusie. De eregalerij van Gaudeamus telt wel meer winnaars die komen uit het niets en verdwijnen in het duister.

Tot nu toe heb ik nog geen vrouwennaam gehoord.

Gevoelig punt. Vrouwelijke Gaudeamuswinnaars zijn ver in de minderheid. Ook dit jaar zal het niet lukken, met vijf mannelijke finalisten. Aan stelselmatige vooringenomenheid kan het niet liggen, in de voorronde selecteert de jury anoniem. In 1985 won trouwens de Koreaanse Unsuk Chin. Ze heeft tegenwoordig een wereldcarrière en komt over de vloer bij orkesten als de Berliner Philharmoniker. Vorig jaar nam de Oekraiense Anna Korsun de Gaudeamus Award van vijfduizend euro mee naar huis. Een journaliste schreef dat Korsuns 'verrassende, ingeleefde en communicatieve muziek' met kop en schouders uitstak boven de rest. Vooral het op Schumann gebaseerde stuk Wehmut viel in de smaak. Mysterieus stuk, op Soundcloud kun je het naluisteren.

Anna Korsun, de winnares van de Gaudeamus Award 2014. Beeld Foto: Ralf Dombrowski

Heb je nog meer tips?

Waarom begin je niet gewoon bij de openingsavond? Dan hoor je onder meer muziek van twee componisten die in Nederland zijn blijven hangen vanwege het gunstige nieuwemuziekklimaat. De juryvoorzitter, Calliope Tsoupaki, heeft verse klanken geplooid rond de mythe van Medea. En Yannis Kyriakides, de Gaudeamuswinnaar van 2000, roept in Semper Augustus met een soundscape de 17de-eeuwse Nederlandse tulpengekte op. Bij uitvoeringen eerder dit jaar kwamen er knippende heggenscharen en sissende plantenspuiten aan te pas. Ben je alvast gewaarschuwd.

Gaudeamus Muziekweek. Utrecht, TivoliVredenburg, 9/9 t/m 13/9.

Vijf componisten strijden om Gaudeamusprijs

Jason Thorpe Buchanan (Verenigde Staten, 1986)
'Nieuwe muziek wordt vaak beschouwd als 'lelijk'. Ik denk dat in elk geluid schoonheid schuilt.'

Alexander Khubeev (Rusland, 1986)
'Ik schrijf materiaal dat voortkomt uit een bepaalde frictie: wrijven, schrapen, krassen en aanraken.'

Stylianos Dimou (Griekenland, 1988)
'Ik ben in Griekenland vlak bij de zee opgegroeid, ik houd dan ook van gebogen lijnen en golven.'

Mátyás Wettl (Hongarije, 1987)
'Er zijn drie manieren om een concert bij te wonen: zittend, staand of dansend. Ik schrijf vooral zitmuziek.'

Utku Asuroglu (Turkije, 1986)
'Elke nieuwe compositie is als een reis die mij dichter bij mijn ultieme verlangens brengt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.