Fris weer op

De slaapfasewekker belooft het: wakker worden zonder problemen. Met polsbandje om...

Door Leen Vervaeke

Niets zo meedogenloos als de wekker. Al maakt je biologische klok nog lang geen aanstalten om je wakker te maken, de wekker rukt je onverbiddelijk uit de slaap. Sinds kort is er een nieuw soort wekker, die rekening houdt met de interne klok. De slaapfasewekker meet de slaapfases waarin de slapende mens zich bevindt en maakt hem op het beste moment wakker.

Veel mensen voelen zich sloom bij het opstaan. 'Moe', antwoordt de helft van de 484 respondenten op de website slaapplein.nl, op de vraag hoe ze zich 's morgens voelen. Slechts 11,2 procent voelt zich 'fit', de rest 'redelijk'.

Of iemand suf of fit is bij het ontwaken, kan te maken hebben met de slaapfase waarin hij is gewekt. Een lepel in de mond was de oplossing die Karl Marx hiervoor bedacht, aldus Hans de Groen, dokter aan het Centrum voor Slaap- en Waakstoornissen van Kempenhaeghe. 'Marx stond zichzelf alleen hazenslaapjes toe. Bij slaapontspanning door te diepe slaap viel de lepel op de grond, waardoor hij weer wakker werd.'

Gelukkig biedt de slaapfasewekker een elegantere oplossing. Tijdens de slaap doorlopen mensen vier à zes keer een cyclus van lichte slaap, diepe slaap en droom- of REM-slaap. 'Van nature worden mensen wakker tijdens de droomslaap', legt Al de Weerd, dokter aan het Slaapcentrum SEIN in Zwolle uit. 'Word je tijdens de diepe slaap gewekt, door de telefoon of de wekker, dan moet je van ver komen. Dat zorgt voor slaapdronkenheid.'

Tijdens het laatste halfuur voor het tijdstip waarop iemand uiterlijk gewekt wil worden, meet de slaapfasewekker wanneer de droomslaap begint. Pas dan gaat de wekker rinkelen. 'Net als wakker worden door je inwendige klok', aldus de fabrikant.

In Europa is er sinds begin 2006 de aXbo SchlafPhasenWecker (199 euro) van Oostenrijkse makelij. 'De eerste lading was meteen uitverkocht', aldus woordvoerder Hubert Nagele. 'Sinds april is er nieuwe voorraad.'

In Amerika kwam de slaapfasewekker vorig jaar al op de markt. De Sleeptracker (125-145 dollar) werd door Time Magazine prompt uitgeroepen tot een van de 'Most Amazing Inventions of 2005'.

Met een bewegingssensor in een polsbandje houden de wekkers de bewegingen van de slapende bij. In de diepe slaapfase wordt er veel gewoeld. In de droomslaap zijn slapers bewegingloos, op de rapid eye movement na.

De doktoren zijn sceptisch. 'Het is inderdaad mogelijk te meten of iemand in droomslaap of diepe slaap vertoeft', zegt de Weerd. 'Maar daarvoor moet die persoon beplakt worden met elektroden, om oogbewegingen, hersenactiviteit en ademhaling te volgen.' Een bewegingssensor aan de pols is zeker niet voldoende, bevestigt ook Groen.

Zelfs als de wekker goed zou werken, ziet de Weerd weinig voordelen. 'In het leger is het belangrijk dat soldaten meteen klaarwakker kunnen zijn. Beeld je in dat een garnizoen 's nachts wordt aangevallen. Dan kun je maar beter niet slaapdronken zijn. Maar in de gewone maatschappij heeft het weinig consequenties als je wat tijd nodig hebt om goed wakker te worden.'

Ernstige gevolgen heeft de ochtendlijke sloomheid niet, maar vervelend is het wel. Zeker voor avondmensen. Hoewel hun bioritme hen liefst van drie tot elf uur laat slapen, moeten zij meestal veel vroeger naar hun werk. Voor hen bestaan er ook lichtwekkers (Bodyclock, 120-184 euro, of Daymaker, 100-110 euro).

Die wekkers, ook wel 'dageraadsimulatoren' genoemd, stralen vanaf een halfuur voor het weksignaal een steeds feller wordend licht uit. Zo wordt de biologische klok misleid, en het slaapwaakschema een paar uur naar voren geschoven.

'Dat werkt inderdaad, maar dan heb je heel intensief licht nodig. Meer dan gewoon kamerlicht en meer dan een half uur', zegt de Weerd. 'Net als de slaapfasewekker werkt de lichtwekker dus alleen in theorie.'

Voor wie uitgerust wil ontwaken, is er maar één oplossing: op tijd naar bed.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden