Friese omroep borduurt voort op 'Jorwerd'

'It Fryslân fan. . . .', Ned.1, zondag 13.00 uur, tm 6 december...

WIO JOUSTRA

'Een nieuw paradijs? Dat moet er zijn', reflecteert Wilco Berga (51) terwijl hij, zo lijkt het, door het laatste rustige stukje Fryslân vaart. De Friese dichter beschouwt zijn provincie als een paradise lost waarvan de toeristen en de handige reclamemakers bezit hebben genomen. De aanval op het land en de taal is geopend.

Berga lijkt op zoek naar een nieuw paradijs. Maar of het in Fryslân valt te vinden, is de vraag. 'Het landschap is me afgenomen, maar ik kan geen schuldige aanwijzen. Ik heb het mezelf afgepakt. Ieder heeft een eigen ruimte in het imaginaire landschap. Het zit in je hoofd.' Berga is een van vier Friese dichters via wie de Zeeuw Jos de Putter zijn impressie geeft van het veranderde platteland.

Diens documentaire is de eerste in een vijfdelige serie waarin relatieve buitenstaanders op verzoek van Omrop Fryslân aankijken tegen de veranderingen op het platteland. De andere documentaires zijn van Frans Bromet, Marijke Jongbloed, Pieter Verhoeff en Roel van Dalen.

De documentaires borduren voort op het thema dat Geert Mak in Hoe God Verdween uit Jorwerd onder de aandacht bracht. Mak noemde het 'de geruisloze revolutie in een dorp in de Friese Greidhoek'. Zijn boek leidde tot een ware Jorwerd-hype.

'Mak beschrijft het effect van de halvering van het aantal boerenbedrijven en de neergang van de dorpsmiddenstand en ambachtelijke bedrijven', aldus eindredacteur Geart de Vries. 'Mak beschreef de overgang van een oude manier van leven naar een nieuwe, moderne plattelandssamenleving. Het leek ons leuk een aantal van de beste documentairemakers hun eigen onbevangen verhaal over het platteland te laten vertellen, zonder ''Jorwerd'' als zodanig te verfilmen.'

De cultuuromslag die zich op het platteland heeft voltrokken, blijkt een interessante uitdaging voor de filmmakers. De persoonlijke kijk staat voorop. Voor De Putter, Bromet en Van Dalen was Friesland terra incognita; Verhoeff (Lemmer) en Jongbloed (Hallum) zijn van Friese oorsprong.

Bromet gaat met de politie in de zuidwesthoek van de provincie op stap. Jongbloed zet het historische verhaal van de teloorgegane visserij in het dijkdorpje Moddergat af tegen de moderne garnalenvisserij op de Waddenzee. Verhoeff portretteert theatermaakster Dette Glashouwer van Suver Nuver en gebruikt dat om op zoek te gaan naar de fascinatie van Friezen 'om utens' voor de eigen taal. Roel van Dalen ten slotte volgt redacteuren van de Nieuwe Dockumer Courant als chroniqueurs van hun tijd.

Wio Joustra

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden