Frictie tussen feit en fictie

Je moet er maar opkomen: een tentoonstelling over fictie en realiteit. In Arti et Amicitiae in Amsterdam zijn werken rond dit thema samengebracht onder de titel La nuit américaine [or] Day for night....

Geert van de Wetering

Fictie en realiteit - het is een spannend thema dat slechts op pak 'm beet honderd tentoonstellingen per jaar wordt belicht. Nu is het voor curatoren natuurlijk onmogelijk om elke keer met een nieuw aandachtsgebied op de proppen te komen; hun taak bestaat vooral uit het zo origineel uitwerken van het gekozen concept. In het geval van La nuit américaine doet tentoonstellingmaker Moniek Voulon een koene poging. Haar begeleidende schrijven klinkt als een activistisch manifest, met oproepen tot tot 'kritische communicatie' en het 'ontwikkelen van een visie voor de nabije toekomst'.

De aanleiding voor deze expositie was de oorlog in Irak en in het bijzonder de rol van de media daarin. Want de media houden ons voor het lapje, vertellen ons maar de halve waarheid en spiegelen ons de ene na de andere illusie voor. Dat hebben we vaker gehoord en niet in de laatste plaats via de media zelf. In de berichtgeving werd regelmatig vermeld dat men zich op onbevestigde of eenzijdige informatie baseerde, en dat de 'feiten' wel eens niet zouden kunnen kloppen. Voulon is het echter vooral te doen om 'nieuwsvoorziening' die een stap verder gaat: het moedwillig verdraaien van de werkelijkheid, omdat dit de amusementswaarde van de oorlog zou vergroten.

De kunstwerken in Arti zijn wisselend van kwaliteit. Wat vooral opvalt is hun sloganeske karakter. Een werk als Random violence bijvoorbeeld, een mobile met revolvers van Kimberly Lewis, schiet zijn doel voorbij omdat het iedere nuance en spanning mist. Subtieler is het beeld van Simon Ferdinado. Hij zette een paar afgetrapte sportschoenen van het merk Nike op een voetstuk als symbool voor het feit dat Amerika's kapitalistische imperialisme heeft gezegevierd over de oude wereld. De Griekse godin van de Overwinning heeft plaats moeten maken voor het massaproduct dat haar naam draagt.

Voor veel van de werken geldt dat ze zich intensief met de toestand in de wereld bezighouden, maar over die vermeende frictie tussen feit en fictie blijf je volledig in het ongewisse. Daarvoor maken de beelden - een aantal uitzonderingen daargelaten, zoals de Cubafoto van Desiree Dolron en de onheilspellende sculptuur van Jerome Symons - simpelweg te weinig indruk.

Aan goede bedoelingen geen gebrek, en aan de Voulons oprechte ongerustheid over de wereld hoeven we niet te twijfelen. Toch blijft de vraag in hoeverre met deze tentoonstelling bijgedragen wordt aan die gewenste 'visie voor de nabije toekomst'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden