Opinie

'Freek de Jonge moet gewoon weer op een podium gaan staan en grappen maken'

De oratie van Freek de Jonge over de media in Nederland is feitelijk weinig meer dan een een damp van hoop en illusies die lang blijft hangen maar uiteindelijk volledig vervaagt, schrijft Bert Brussen. 'Voor het overtuigen van het intellectueel luie publiek is het misschien een goed idee als de nar gewoon weer gaat doen waar hij goed in is: op een podium staan en grappen maken.'

Cabaretier Freek de Jonge spreekt tijdens het honderdjarig jubileumcongres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) op het Malieveld in Den Haag. Beeld anp

Het is allemaal de schuld van de media. Internet in het algemeen, PowNews en Rutger Castricum in het bijzonder. Omdat Rutger Castricum ooit eens aan de, toen aankomende, premier heeft gevraagd of hij nog geneukt had, is alles voorgoed verloren. Het interview, de kritische journalistiek, de hele media, ach, eigenlijk is de hele beschaving ten dode opgeschreven. Het einde van de geschiedenis, aangekondigd door professor De Jonge.

Dit is, kort samengevat, het relaas van Freek de Jonge. De Jonge, in lang vervlogen tijden een grappenmaker die zijn publiek avond na avond de gulste lach presenteerde en zelfs de meest bitter gestemde bange burger wist te ontwapenen met een barrage van doordachte grappen die nog lang bleven rondzingen onder het geamuseerde en geënthousiasmeerde publiek. Een joker, maniakaal woordjongleur, voor wie geen ironie te ver ging (oudejaarsconference 1984: "Reagan is zo oppervlakkig, zelfs zijn kanker zit aan de buitenkant." Voor zo'n grap word je heden ten dage, tenminste op twitter, gerust met de dood bedreigd. En dan zwijg ik nog over zijn Anne Frank in het Achterhuis-grappen).

Hij sprak zijn doemscenario onlangs uit tijdens een interviewgala. Overigens een van de vele, vele gala's en avonden die de huidige toestand van de Nederlandse journalistiek zo kenmerken: een toestand van wanhoop en onzekerheid, waarin men voortdurend op zoek is naar bevestiging. Een toestand die niet is veroorzaakt door het internet maar het internet noodzakelijk heeft gemaakt.

Gejoel en geklap
Gaat u er maar gerust vanuit dat deze oratie van professor Freek met luid gejoel en geklap werd ontvangen. De journalistieke gala's worden namelijk vooral bezocht door mensen die lang geleden, net als Freek, al wisten hoe dingen in de wereld in elkaar zitten, wat waarheid is en, vooral dat, wat goed en fout is. Goed Volk dus.

De oratie van Freek is feitelijk weinig meer dan een een damp van hoop en illusies die lang blijft hangen maar uiteindelijk volledig vervaagt, en achteraf blijkt dat de rookwolken al die tijd een gruwelijke maar beslist onveranderlijke realiteit, de realiteit waarin de egoïstische mens toch vooral meer aan zichzelf dacht in plaats van aan de ander zoals op het hoogtepunt van de revolutie was afgesproken, aan het zicht hebben onttrokken.

Mysterie
Waarom Freek zijn oratie vervolgens in de Volkskrant publiceerde is een mysterie. Dat klinkt raarder dan het is. De lezers van de Volkskrant (toch het huisorgaan van de Freek-parochie zou je zeggen) zijn namelijk dezelfde lezers waartegen dominee De Jonge zo tekeer gaat. Non-intellectuele, luie, oppervlakkige, nieuwskoppensnellers die uit zijn op puur entertainment en oppervlakkig vermaak, zonder enig doel of verlangen naar schoonheid, en hun kont letterlijk afvegen met intellectuele verdieping. Vandaar ook dat die Volkskrant tegenwoordig voor tweederde uit vrouwenrubriekjes en licht cultureel maar beslist positief nieuws bestaat.

En dan te bedenken dat zo'n Volkskrant-stuk dan ook nog eens online wordt gezet. Anonieme reaguurders gaan er dan wat van vinden, Geenstijl gaat er een stukje over schrijven en iedereen op Twitter en Facebook heeft het een dag lang over Freek de Jonge die het einde van de beschaving dankzij internet heeft ge-orakeld. #erislevennadedood.

Onbegrensde aandacht
Die tienduizenden internetters die kennis nemen van zijn verhaal, hoe erg kan dat zijn? Hoe verschrikkelijk kan een podiumverslaafde kunstenaar de ongeremde en onbegrensde aandacht van een virtueel publiek vinden precies?

Freeks zalen zitten misschien niet allemaal meer overvol ('intellectuele luiheid van de bezoeker', aldus Freek zelf) maar dankzij het internet zijn de Grote De Jonge-preken tot in den eeuwigheid te aanschouwen, ook door de Powned-generatie die zich onlangs nog hebben afgevraagd wie die oude man is die zo tegen Peter R. de Vries tekeergaat bij Pauw & Witteman.

Maar, wil Freek eigenlijk écht nog iemand overtuigen? Of predikt hij liever alleen voor eigen parochie? Liever een kwart zaaltje gevuld met klappende zeehonden dan de Hans Teeuwen en Najib Amhali-generatie aan de andere kant van de fatsoenskloof? Ik betwijfel het. Daarvoor heeft de domineeszoon te vaak naar de kansel gekeken en verlangd zijn gemeente naar graziger weiden te kunnen leiden. Het Woord moet worden verspreid, desnoods via internet.

Grappen maken
Maar voor het overtuigen van het intellectueel luie publiek is het misschien een goed idee als de nar gewoon weer gaat doen waar hij goed in is: op een podium staan en grappen maken. Er staat tenslotte niet voor niets onder zijn stuk 'Freek de Jonge is cabaretier'.

Dat met die humor, die nar op het podium, die 'geniale eenling', dat was zo veel grappiger dan het eindtijdevangelie van Freek die nu in de courant wordt afgedrukt. En stukken overtuigender, vooral dat.

Bert Brussen is hoofdredacteur van ThePostOnline.nl.

 
Maar, wil Freek eigenlijk écht nog iemand overtuigen? Of predikt hij liever alleen voor eigen parochie? Liever een kwart zaaltje gevuld met klappende zeehonden dan de Hans Teeuwen en Najib Amhali-generatie aan de andere kant van de fatsoenskloof?
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden