NIEUWSFraudejacht Belastingdienst

Fraudejacht Belastingdienst onwettig, werk van fraudeteam stopgezet

De Belastingdienst is de afgelopen tien à vijftien jaar uitermate slordig omgesprongen met fraudeverdenkingen, concludeert financieel adviesbureau KPMG in een vernietigend onderzoeksrapport. De interne registratie van fraudesignalen was niet op orde en voldeed niet aan de privacywet.

De publieke tribune tijdens het debat met staatssecretaris Menno Snel over de kinderopvangtoeslagaffaire.Beeld ANP

Dat meldden de staatssecretarissen van Financiën vrijdag aan de Tweede Kamer. Naar aanleiding van de bevindingen van KPMG zijn vier applicaties die niet aan de wettelijke vereisten voldoen, direct buiten gebruik ­gesteld. In die interne systemen werden fraudesignalen geregistreerd. Het gaat om twee applicaties bij Toeslagen, een die gebruikt werd voor het toezicht op het midden- en kleinbedrijf, en een applicatie voor de autobelastingen.

Een vijfde registratiesysteem, de Fraude Signalerings Voorziening (FSV), was in februari al buiten werking ­gesteld omdat burgers daarin soms ten onrechte als fraudeur waren aangemerkt. KPMG concludeert nu na onderzoek dat deze FSV inderdaad niet aan de privacywetten voldeed.

KPMG stelt vast dat er nauwelijks toezicht was op de registratie van fraudesignalen bij de Belastingdienst. Elke ­afdeling had daarvoor haar eigen regels en methoden. Ambtenaren konden iemand om onduidelijke redenen aanmerken als fraudeverdachte. Er waren geen standaardregels om zo’n zware kwalificatie toe te kennen. Een toetsing vond ook niet altijd plaats. Willekeur was de norm, zo valt op te maken uit het rapport. Een fraudestempel kon grote gevolgen hebben voor een burger: van invorderingen tot jarenlange extra controles en het weigeren van een betalingsregeling voor het ­aflossen van de belastingschuld.

Een andere misstand is dat de fraudesignalen soms meer dan tien jaar lang in het systeem bleven staan, terwijl de wet voorschrijft dat ze periodiek verwijderd worden. ‘Onjuist of verouderde ­risicosignalen hebben derhalve in FSV voortbestaan’, schrijft KPMG. Het ­adviesbureau heeft zijn onderzoek nog niet afgerond; in het najaar komt het met een definitief oordeel.

Fraudeteam gestopt

Hans Vijlbrief en Alexandra van Huffelen spreken in hun Kamerbrief van ‘ernstige’ bevindingen en een ‘zeer harde’ conclusie. Naast het stopzetten van de applicaties schorsen ze daarom tot ­nader order ook alle werkzaamheden van het fraudeteam van de Belastingdienst (Combiteam Aanpak Facilitators, CAF). Nu de fraudesignalen in de systemen niet te vertrouwen zijn, kan immers ook niet gegarandeerd worden dat dit team geen onschuldige mensen in het verdachtenbankje plaatst.

De staatssecretarissen willen daarnaast dat alle belastingambtenaren hun mailboxen en persoonlijke registratiesystemen doorspitten op mogelijke risicosignalen en fraudeverdenkingen. Deze grondige analyse moet voorkomen dat onwettige gegevensbestanden onder de radar blijven.

De bewindslieden kondigen daarnaast tal van nieuwe onderzoeken aan naar wat er allemaal misging bij de ­Belastingdienst in de afgelopen jaren. Zo komt er ook een onderzoek naar een mogelijke heksenjacht bij de inkomstenbelasting. Het CAF-team, dat sinds 2013 fraude opspoort en een grote rol speelt in de kinderopvangtoeslag­affaire, maakt namelijk ook jacht op frauderende belastingadviseurs en hun klanten. Die fraudeurs geven te hoge of geheel valse aftrekposten bij de aangifte inkomstenbelasting op. 

RTL Nieuws en Trouw schreven begin deze week dat ook bij deze fraudejacht een aantal onschuldige slachtoffers is gevallen. Net als in de toeslagaffaire zouden burgers die de fiscus verdacht van gesjoemel met aftrekposten niet altijd de kans hebben gekregen hun onschuld te bewijzen. Van Huffelen en Vijlbrief gaan in hun brief niet in op die beschuldiging. Het door hen aangekondigde onderzoek moet waarschijnlijk duidelijk maken of de aantijgingen van RTL Nieuws en Trouw gegrond zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden