NieuwsEuthanasiebeleid Frankrijk

Fransman die geen euthanasie mag krijgen, mag ook zijn dood niet livestreamen op Facebook

Zelfs president Macron voelt met hem mee, maar de wet is de wet zegt die, en de Franse wet verbiedt euthanasie. Dat betekent dat geen dokter Alain Cocq mag helpen sterven, maar zelfs zijn langzame, uitgestelde dood livestreamen op Facebook is hem niet gegund – Facebook blokkeert livestreams van ‘zelfmoord’. Cocqs dood zal een statement van machteloosheid worden. 

Alain Cocq ligt op bed in zijn appartement in Dijon.Beeld AFP

De ongeneeslijk zieke Alain Cocq (57) noemt het zijn ‘laatste strijd’. Nadat zijn euthanasieverzoek was afgewezen besloot hij niet alleen te stoppen met het innemen van voeding, vocht en medicatie, maar ook zijn stervensproces te livestreamen op Facebook. ‘Je kunt in Frankrijk niet waardig sterven’, aldus Cocq, die met zijn actie een debat wilde ontketenen over het strenge Franse euthanasiebeleid.

Hij had echter buiten de regels van Facebook gerekend. Het sociale medium is ‘diep geraakt door de moeilijke situatie die Alain Cocq doormaakt’, zei een woordvoerder in Le Monde, maar heeft desalniettemin besloten de livestream te blokkeren, omdat de huisregels van het bedrijf niet toestaan dat ‘zelfmoordpogingen’ worden gedeeld. Op zijn Facebookpagina roept Cocq zijn 23 duizend volgers op te protesteren tegen die beslissing.

Cocq lijdt al 34 jaar aan een zeldzame, ongeneeslijke ziekte aan zijn aderen. Dat weerhield hem er niet van een strijdlustig leven te leiden. In de jaren negentig reed hij in zijn rolstoel een ‘tour de France’ om aandacht te vragen voor de positie van gehandicapten. Maar Cocqs gezondheid is in korte tijd zienderogen verslechterd. Sinds twee jaar is hij aan bed gekluisterd en afhankelijk van sondevoeding. Hij kreeg de voorbije jaren vijf hartaanvallen en zeven beroertes, en verliest in toenemende mate zijn gehoor en zijn zicht. ‘Ik lig maar naar het plafond te staren. Nee, dit is geen leven’, zei hij tegen de Franse publieke omroep.

Snoepje

Eind juli schreef Cocq een brief aan president Macron, waarin hij vroeg om ‘het recht op een waardige dood, met actieve medische begeleiding’. Cocq vroeg Macron een uitzondering te maken op de stringente Franse euthanasiewet door zijn artsen toe te staan hem een dodelijke dosis slaapmiddelen toe te dienen. In een video op zijn Facebookpagina had hij het over zijn ‘snoepje’. Hij wilde ‘eindelijk inslapen’, ‘verlichting vinden van de pijn die me al 34 jaar martelt’.

De president schreef terug geëmotioneerd te zijn en Cocqs plan te respecteren. Maar Macron kan ‘van niemand vragen onze huidige juridische kaders te doorbreken’. ‘Ik sta niet boven de wet en ben niet in staat uw verzoek in te willigen.’

Hoewel zo’n 90 procent van de Fransen voor euthanasie is, is actieve medische levensbeëindiging in Frankrijk niet toegestaan. Alleen als er sprake is van ‘een gevorderd en terminaal stadium van een ernstige en ongeneeslijke aandoening’ – met andere woorden: als een patiënt nog maar enkele dagen of uren te leven heeft – mogen medici pijnstillers voorschrijven die ‘als secundair effect het leven verkorten’. Patiënten als Cocq, die de lijdensweg die aan die laatste dagen vooraf gaat niet willen afwachten, vallen buiten de boot.

Symbool

Cocq is niet de eerste terminaal zieke Fransman die is uitgegroeid tot een symbool van de strijd tegen het strenge euthanasiebeleid. In 2002 vroeg Vincent Humbert, die bij een motorongeluk verlamd, blind en doof was geworden, toenmalig president Chirac om euthanasie. Het verzoek werd afgewezen. Humberts moeder diende hem uiteindelijk een dodelijke dosis slaapmiddelen toe. Tegen haar werd een strafrechtelijk onderzoek ingesteld; de zaak werd geseponeerd. In 2008 vroeg Chantal Sébire, die een tumor in haar gezicht had, tevergeefs om medische levensbeëindiging aan toenmalig president Sarkozy. Ook zij overleed later dat jaar aan een hoge dosis slaapmiddelen.

Er zijn nauwelijks landen waar religie en politiek op papier zo sterk zijn gescheiden als in Frankrijk. Maar in de praktijk is de Franse maatschappij ten diepste gegrondvest op katholieke beginselen. Dat laat zich voelen bij medisch-ethische kwesties zoals het euthanasiedebat, maar bijvoorbeeld ook als het gaat om het homohuwelijk. Toen dat in 2013 werd ingevoerd, werd in Parijs door meer dan 300 duizend tegenstanders gedemonstreerd.

Cocq benadrukte in de Franse media dat hij zelf katholiek is en dat zijn euthanasieverzoek daar niet op gespannen voet mee staat. ‘God is liefde. Hij zou zijn mensen niet onnodig laten lijden.’ In de nacht van vrijdag op zaterdag at Cocq zijn laatste maaltijd. Hij verwacht binnen een aantal dagen te overlijden. ‘De weg naar verlossing begint’, zei hij in een video, ‘en geloof me, ik ben gelukkig’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden