'Fransen weten weinig van Nederlands cannabisbeleid'

Frankrijk heeft een structureel tekort aan betrouwbare informatie over het Nederlandse cannabisbeleid. De kritiek op de repressieve politiek in eigen land neemt toe....

Van onze verslaggevers

Marc van den Eerenbeemt

Ellen de Visser

AMSTERDAM

De Nederlandse onderzoeker T. Boekhout van Solinge registreert in een nog niet gepubliceerd onderzoek een groeiende kloof tussen praktijk, publiek en beleidsmakers in Frankrijk en een toenemende interesse voor de Nederlandse aanpak. Boekhout van Solinge onderzocht de Franse situatie voor de Universiteit van Amsterdam in opdracht van het ministerie van VWS. De Franse instantie die zich bezighoudt met drugszaken, zal zijn rapport vertalen.

De onderzoeker stuitte op veel wilde verhalen over het Nederlandse soft-drugsbeleid. Een officier van justitie wist hem te vertellen dat in veel koffieshops in Nederland hard-drugs te koop zijn. Andere geïnterviewden meenden uit de huidige disussie in Nederland begrepen te hebben dat Nederland zijn drugsbeleid als mislukt beschouwt en meer de kant van Frankrijk op wil.

Ook de pers doet mee. 'In Nederland zijn vijftienduizend koffieshops', schrijft het tijdschrift Interdépendances, waar met vijftienhonderd kan worden volstaan. De verkoop van heroïne in cafés is normaal, constateert het communistisch dagblad L'Humanité.

Voormalig minister van Binnenlandse Zaken Pasqua stelde eind 1993 in Le Point dat 'in Nederland het gebruik van soft drugs is gedecriminaliseerd, waardoor het gebruik aanzienlijk is toegenomen.' In werkelijkheid is het aantal gebruikers in Nederland al jaren stabiel.

Om dat negatieve beeld te corrigeren, is het volgens Boekhout van Solinge noodzakelijk dat de Nederlandse regering meer moeite doet zijn drugsbeleid in Frankrijk uit te leggen. Dat de drugsnota in het Frans wordt vertaald, is volgens hem een stap in de goede richting. 'De meeste Franse wetenschappers, medici en juristen die ik heb gesproken, waren echt geïnteresseerd in onze aanpak.'

Hij raadt de Nederlandse regering echter aan zich in het aanstaande overleg met Frankrijk harder op te stellen. 'Wij moeten goed duidelijk maken dat wij niet uit laksheid een liberaal beleid voeren, of uit geldzucht, maar dat er wel degelijk een visie achter zit.'

Boekhout van Solinge constateert dat de Franse beeldvorming over het Nederlandse soft-drugsbeleid veel te maken heeft met de herkomst van de in Frankrijk onderschepte hard drugs. Uit cijfers van het Octris, het centraal bureau voor de bestrijding van drugshandel, blijkt dat in 1994 48 procent van de in Frankrijk onderschepte heroïne afkomstig was uit Nederland. Het bevestigt het beeld van Nederland als draaischijf voor de internationale drugshandel.

Veel Fransen gaan er daarom ten onrechte van uit dat de ook de cannabis in Frankrijk uit Nedeland komt. Van de 58 duizend kilo die vorig jaar door douane, politie en gendarmerie werd onderschept, was echter slechts achthonderd kilo (1,5 procent) afkomstig uit Nederland. 'Cannabis in Frankrijk betekent vooral Marokkaanse hasj', stelt Boekhout van Solinge. 'Het is een Franse misvatting dat die hasj via Nederland Frankrijk inkomt. De grote cannabisonderscheppingen van de Franse douane zijn aan de grens met Spanje.'

Cannabis is gewild in Frankrijk. Het Sofres, equivalent van het Nederlandse bureau Inter/View, schatte in 1992 dat vijf miljoen Fransen ooit cannabis hebben gerookt. Het roken van een joint moet in Frankrijk in het geniep gebeuren. Het Franse equivalent van de koffieshop bestaat nog niet, maar de naam is er al: de Cannabistro.

Het aantal aanhoudingen is groot. In 1994 werd 32 duizend keer proces-verbaal opgemaakt voor het roken van een joint, ruim de helft van alle drugszaken.

In Frankrijk ontstaat voorzichtig een gedoogpraktijk. De wet maakt weliswaar geen onderscheid tussen cannabisgebruik en -bezit, maar in sommige Franse regio's wordt cannabisgebruik al niet meer vervolgd. De aangetroffen hoeveelheid bepaalt dan of het gebruik of bezit betreft.

In de praktijk bepaalt de hoofdofficier waar die grens ligt. In Parijs ligt die op dertig gram. Pas als voor de derde keer cannabisgebruik wordt geconstateerd, volgt vervolging.

De regio Lille, waar het parket overbelast dreigt te raken door het aantal drugszaken, is milder dan Parijs. De hoofdofficier heeft bepaald dat cannabisgebruik helemaal niet wordt vervolgd, waarbij de grens tussen gebruik en bezit weer is gesteld op dertig gram. De cannabisgebruiker die door de douane wordt betrapt met een hoeveelheid onder 75 gram (hasj) of honderd gram (marihuana) komt eraf met een boete van anderhalf maal de straatwaarde.

De tolerantie van de politie verschilt per regio. In plattelandsregio's wordt de wet nog strikt gehandhaafd. Zo werd een studente in Aurillac in april van dit jaar wegens het roken van een joint op een straatfestival veroordeeld vijfduizend franc boete. Critici spreken dan ook van een 'totale rechtsongelijkheid' in Frankrijk.

De kloof tussen wet en praktijk wordt in Frankrijk steeds breder. Begin dit jaar kwam een meerderheid van de Commission Henrion tot de aanbeveling dat cannabisgebruik niet langers strafbaar zou moeten zijn. Deze 'commissie van wijzen' moest in opdracht van de regering Balladur een standpunt over het drugsbeleid formuleren. Het rapport is nog steeds niet besproken in de Assemblée, het Franse parlement.

Uit onderzoek blijkt dat Franse jongeren steeds eerder met soft drugs beginnen. 'Een prohibitionistisch beleid is onder die omstandigheden niet geloofwaardig', zegt Boekhout van Solinge.

Het Franse volk is jarenlang eenzijdig geïnformeerd, zegt hij, mede doordat het geven van een te positieve voorstelling over drugs officieel een strafbaar feit is. In juni nog werd een lezing over de cannabistro's en een modeshow van hennepkleding door de politie van Parijs verboden.

De afgelopen drie jaar is het aantal Fransen dat cannabis niet meer strafbaar wil stellen, gestegen van 11 naar 40 procent. Beroemdheden als oud-tennisser Yannick Noah, acteur Vincent Lindon, en oud-minister van Milieuzaken Brice Lalonde vertellen nu ook openlijk dat ze weleens een joint gerookt hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden