Fransen in 2015 toleranter geworden, ondanks terreur

In 2015 werd Frankrijk getroffen door twee terreurgolven die bijna 150 mensen het leven kostten. Niettemin is Frankrijk vorig jaar toleranter geworden, volgens een onderzoek van de Commission Nationale Consultative des Droits de l'Homme (CNCDH), een nationale mensenrechtencommissie.

null Beeld afp
Beeld afp

Op een tolerantie-index, gebaseerd op 69 vragen, scoorden de Fransen vorig jaar 64 punten, 5 punten meer dan in 2014 en 10 punten meer dan in 2012. De bevindingen van de onderzoekers verrassen, omdat de polarisatie in 2015 alleen maar toe leek te nemen. Het Front National boekte winst en in januari werd de herdenking van de slachtoffers van de aanslag op Charlie Hebdo op meer dan 200 scholen verstoord.

Daarnaast nam het aantal racistische incidenten sterk toe. Het aantal anti-islamitische daden steeg van 133 in 2014 naar 429. Het aantal antisemitische incidenten nam met 5 procent af, van 851 naar 808. Daarmee blijven de Joden de bevolkingsgroep die veruit het meest door racistische incidenten wordt getroffen. Niet alleen in absolute cijfers, maar ook in relatieve. Hoewel minder dan 1 procent van de Fransen joods is, zijn zij het slachtoffer van 40 procent van de geregistreerde racistische daden.

Daders van zulke racistische acties - zoals brandstichting bij moskeeën, mishandeling of scheldpartijen - vormen echter een minderheid, aldus de CNCDH. Het gros van de Fransen is juist toleranter geworden. Daarvoor ziet de mensenrechtencommissie twee oorzaken. Tolerantie is aan conjuncturele schommelingen onderhevig. Na de economische crisis van 2008 daalde de tolerantie, mede doordat politici als Sarkozy en Marine Le Pen de Franse identiteit tot speerpunt verhieven.

Emotionele schok

De aanslagen hebben een emotionele schok veroorzaakt die veel Fransen ervan heeft doordrongen hoe belangrijk het is vreedzaam samen te leven met andere bevolkingsgroepen, denkt sociologe Nonna Mayer van Sciences Po, prominent instituut voor politieke studies, die aan het onderzoek meewerkte. Een soortgelijk effect werd in de Verenigde Staten geconstateerd na 11 september en in Frankrijk na de bomaanslag op een station van regionale metro RER in Parijs in 1995.

Onder de conjuncturele schommelingen ligt echter een structurele toename van de tolerantie, denken de onderzoekers. Jongere generaties zijn hoger opgeleid en toleranter. 'In de Franse samenleving zien we een toename van het aantal gemengde huwelijken en de opkomst van een elite die uit minderheidsgroepen komt. Het zijn tekenen dat Frankrijk zich meer en meer als een pluralistisch land ziet', zei Christine Lazerges, voorzitter van de CNCDH.

De mensenrechtencommissie blijft overigens behoedzaam. Het staat nog te bezien hoe duurzaam de toegenomen tolerantie is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden