Fransen en Duitsers broeden op nieuwe EU

Frankrijk en Duitsland hebben het afgelopen jaar in nauw overleg gebrainstormd over de toekomst van Europa. De Duitse minister Fischer heeft zich gebaseerd op dat overleg toen hij vrijdag zijn ideeën over een Europese federatie presenteerde....

De Franse regering is echter enigszins in verlegenheid gebracht door de voortijdige openbaarmaking van de plannen. Parijs is benauwd dat Fischers radicale ideeën de tegenstand van vooral Groot-Brittannië en de Scandinavische landen tegen vérgaande hervormingen doen toenemen. 'De timing had beter gekund', aldus een diplomaat.

Het afgelopen jaar hebben Frans-Duitse werkgroepen van ambtenaren, academici en diplomaten regelmatig overleg gevoerd over de toekomst van Europa. Zij zochten in opdracht van hun regeringen naar oplossingen voor het probleem hoe de uitbreiding van de Europese Unie van 15 naar 25 of 30 lidstaten kan plaatsvinden zonder dat die expansie ten koste gaat van het bestuur. Volgens de meeste waarnemers is de EU met haar huidige bestuursstructuren niet gereed om zoveel nieuwe leden toe te laten.

In de afgelopen maand hebben Fischer en zijn Franse collega Védrine ten minste twee maal diepgaand overleg gevoerd over de conclusies die de werkgroepen presenteerden, zo meldt de Franse krant Le Monde. Védrine liet afgelopen weekend weten dat hij de voorstellen van Fischer 'interessant' vindt. 'Ze zijn een belangrijke bijdrage aan de discussies die we nu voeren.'

Volgens Fischer is het nodig dat Europa zich op de lange termijn radicaal hervormt om bestuurbaar te blijven en uit te groeien tot een verbond van dertig landen. Daarom wil de Duitse minister, die op persoonlijke titel sprak, de Unie omvormen tot een federatie. Die dient in ieder geval een grondwet en een volksvertegenwoordiging te krijgen.

Die assemblee moet bestaan uit twee kamers, een voor afgevaardigden die rechtstreeks worden gekozen, en de ander die de belangen van de huidige staten vertegenwoordigt. De uitvoerende macht moet worden gevormd door een Europese regering, die eventueel geleid kan worden door een gekozen president.

Fischers ideeën zijn niet nieuw. In het begin van de jaren negentig werden ze ook bediscussieerd in de toenmalige Europese Gemeenschap, maar de meeste landen waren toen nog niet klaar voor zo'n grote overdracht van nationale bevoegdheden.

De afgelopen maanden is het idee uit de kast gehaald door Jacques Delors, oud-voorzitter van de Europese Commissie, en door Helmut Schmidt en Giscard d'Estaing, eertijds bondskanselier respectievelijk Franse president.

Niet alleen Védrine reageerde gematigd positief, ook voorzitter Prodi van de Europese Commissie heeft enthousiast gereageerd op de ideeën van Fischer. Volgens Prodi is het goed dat de discussie over de toekomst van Europa op deze manier wordt losgemaakt.

Prodi nam maandag een studie in ontvangst van het Schuman-instituut in Florence. Die studie, een blauwdruk voor een nieuw, sterk vereenvoudigd EU-verdrag, is feitelijk ook één groot pleidooi voor vergaande hervormingen. Volgens sommige waarnemers kan het rapport uit Florence dienen als basis voor de 'grondwet' waarover Fischer spreekt.

Veel Europese diplomaten menen dat de tijd nu rijp is om verder te gaan met de Europese integratie. De oppositie van Groot-Brittannië is een 'achterhoedegevecht', zegt een van hen. 'Sommige landen gaan toch nauwer samenwerken, of de Britten dat leuk vinden of niet. Als dat niet binnen de huidige EU kan, dan maar erbuiten, zoals bij het Schengenverdrag. Dan staan de Britten helemaal buitenspel. Het is dus ook in hun eigen belang dat ze de deur niet helemaal dichtgooien.'

De schatting is echter dat het nog een flinke tijd zal duren voordat Fischers ideeën in de praktijk worden gebracht. De Unie spreekt nu over een serie minder ingrijpende hervormingen, die aan het eind van dit jaar moeten uitmonden in een nieuw Unieverdrag. Volgens diplomaten is Frankrijk bang dat de woorden van Fischer worden opgevat als een provocatie. Dat zou de totstandkoming van dit nieuwe 'Verdrag van Nice' in de weg staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden