Franse socialisten ruiken de zege

Het heeft er veel van weg dat de Fransen die zondag gaan stemmen op de socialistische kandidaat voor het presidentschap, meteen ook hun toekomstige president aanwijzen.

PARIJS - Nicolas Sarkozy staat onverminderd laag in de peilingen en de groei van de aanhang van Marine Le Pen stagneert. Bij alle lokale en regionale verkiezingen sinds 2007 kwamen de socialisten bovendien als winnaar uit de bus. De voortekenen zijn voor hen onverdeeld gunstig.


Nooit eerder schreef de Parti Socialiste (PS) voorverkiezingen uit om zijn kandidaat vast te stellen. Nu al, voordat de eerste stem is uitgebracht, mag de procedure een succes worden genoemd. Tegen alle verwachtingen in hebben de zes kandidaten naar buiten toe de eenheid weten te bewaren. En door de ruime media-aandacht is hun landelijke bekendheid sterk toegenomen. De bijval is van dien aard, dat ook de rechtse UMP overweegt in de toekomst voorverkiezingen te houden.


In drie tv-debatten van ieder zo'n tweeënhalf uur kregen de kandidaten de kans zich te presenteren. Opwindende televisie leverde dat niet op. Omdat ieder van hen zijn handtekening had gezet onder het verkiezingsprogramma van de PS, bleef er voor eigen opvattingen niet veel ruimte over. Toch waren de Fransen nieuwsgierig. Gemiddeld keken zo'n vijf miljoen mensen naar de uitzendingen, voor informatiezenders BFM en i>Télé waren dat records.


François Hollande, tot drie jaar geleden partijleider, is de grootste kanshebber. Een half jaar geleden nog werd hij amper serieus genomen; Hollande, dat was de man onder wiens leiderschap de partij op sterven na dood leek, van binnenuit verteerd door een teveel aan ego's en gebrek aan ideeën.


Diezelfde Hollande blijkt nu met zijn belofte van 'un président normal' zo niet de harten dan toch de hoofden van de Fransen voor zich te winnen. Zijn gebrek aan uitstraling compenseert hij met een verzoenende houding waarmee hij boven de partijen lijkt te staan.


Martine Aubry volgde hem op als partijleidster. Die positie lijkt haar nu parten te spelen. Ze wist de onderlinge tegenstellingen binnen te PS te bedwingen. Maar diezelfde verdienste maakt het haar onmogelijk in de campagne hard van leer te trekken. Haar goede staat van dienst als burgemeester van Lille en minister kan dat niet compenseren.


Dat zelfs Ségolène Royal zich niet te buiten gaat aan vileine aanvallen op haar tegenstanders, is tekenend voor de nieuwe partijdiscipline. Die ingetogenheid maakt haar ook bleek als kandidaat. Te vaak valt ze terug op haar verdiensten als regionaal bestuurster en op haar ervaring als - verliezend - presidentskandidaat in 2007. In de peilingen staat ze op een bijna onoverbrugbare achterstand.


Waarmee het vuurwerk moet komen van de 'jonge' kandidaten: Manuel Valls en Arnaud Montebourg, beiden tegen de vijftig jaar. Montebourg ontpopt zich als de linksbuiten van de socialisten. Hij wil de mondialisering aan banden leggen door importbeperkingen. Valls is vleugelspeler op de andere flank. Hij is de klassiek-Europese sociaal-democraat van het gezelschap en hamert ook het meest op veiligheid.


Inhoudelijk stonden de debatten stijf van de beloften. Alsof het Frans-Belgische Dexia niet bezig was failliet te gaan, alsof Griekenland niet andermaal zijn beloften niet nakwam, spraken de socialisten vooral over de extra investeringen die ze als president denken te gaan plegen: onderwijs en onderzoek, ziekenzorg, midden- en kleinbedrijf, milieuvriendelijke energie - allemaal sectoren die op extra socialistische steun mogen rekenen.


In uiteenlopende bewoordingen beloofden ze ook de pensioengerechtigde leeftijd - in Frankrijk vorig jaar na lange strijd verhoogd naar 62 jaar - terug te draaien naar 60. 'Dat is het onderwerp dat ik in mijn eerste ministerraad ga bespreken', verzekerde Royal. Dat alles moet dan worden gefinancierd uit belastingverhoging voor de rijken, voor de banken en de grote bedrijven.


De staat, in Frankrijk toch al alomtegenwoordig, zal onder een socialistische president meer invloed krijgen. Zo willen de meeste kandidaten jonge artsen er toe verplichten een aantal jaren op het platteland te werken.


Onwillekeurig komt de vraag op of voormalig IMF-voorzitter Dominique Strauss-Kahn met zijn internationale ervaring het realiteitsgehalte van de debatten had kunnen opvoeren. Bij zijn afwezigheid toont Hollande zich, met Valls, nog het meest bewust van de budgettaire beperkingen waarmee hij te maken zal krijgen.


De PS rekent op minstens een miljoen kiezers, zondag. Het koesteren van sympathie voor de linkse beginselen volstaat om te mogen stemmen. De kiezers kunnen terecht bij meer dan tienduizend stembureaus. Als niemand de absolute meerderheid verovert, volgt 16 oktober een tweede ronde tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen.


Wie van de kandidaten morgen ook wordt gekozen tot leider van de socialisten, er is een grote kans dat deze de toekomstige president van Frankrijk wordt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden