Franse politici begeren mandaat zonder einde

Als een steen rolde het idee deze week door de rangen van de Franse volksvertegenwoordigers: weg met de dubbelfuncties, leve de politici die zich aan één opdracht wijden....

Het was socialistenleidster Martine Aubry die het vorige weekeinde de steen aan het rollen had gebracht. ‘We willen één mandaat voor burgemeesters’, zei ze. ‘En één mandaat voor voorzitters van regio’s en departementen, voor parlementariërs en ministers.’ Bij elke functie die ze noemde, zwol het gejuich van de partijtijgers in de zaal aan.

Die opeenstapeling van functies is een typisch Frans verschijnsel. Van de 577 parlementariërs bekleden er vijfhonderd ook een functie op lager niveau. Van de 343 senaatsleden zijn er 250 ook lokaal actief. Zelfs veel ministers hebben een lokale bijbaan, vaak als burgemeester van een dorpje ergens in de Drôme of de Oise. Maar Christian Estrosi combineert zijn ministerspost met het burgemeesterschap van Nice, en Jean-Marie Bockel is tegelijk staatssecretaris en burgemeester van Mulhouse. Rachida Dati deed als minister van Justitie het burgemeesterschap van het zevende arrondissement van Parijs erbij. Jacques Chirac maakte het het bontst: hij vond dat zijn werk als minister-president heel goed te combineren was met het burgemeesterschap van Parijs.

Het Franse politieke systeem heeft feodale trekken. Dat parlementariërs zich vaak opstellen als belangenbehartigers van hun regio, maakt die dubbelfuncties zo aantrekkelijk.

Dat er aan die dubbelfuncties grote nadelen kleven, wordt al lang erkend. Ze leiden tot een versnippering van de aandacht en een onbedoelde concentratie van macht. Ze wekken bovendien de indruk dat een publieke functie iets is wat je er even bij kunt doen, en verhinderen de doorstroming van jongeren. Niet onbelangrijk: ze werken een verrijking van de politieke klasse in de hand en daarmee een sterke aangroei van het zitvlees; Franse politici zien hun mandaat graag als eindeloos.

Redenen te over om er paal en perk aan te stellen. Toch is het maar de vraag hoe ver Aubry komt. De PS wordt, meer nog dan regeringspartij UMP, gedragen door lokale bestuurders met vervlochten belangen. De eerste afzwakking is er al: ze wil het verbod pas na de regionale verkiezingen van volgend jaar laten ingaan.

Aubry heeft al wel bereikt dat ook de UMP nog eens naar de spelregels kijkt. President Sarkozy heeft al laten weten dat regeringsleden die volgend jaar tot voorzitter van een regio worden gekozen hun ministerschap moeten opgeven, ‘uit respect voor de kiezers.’

Haar strijd staat in een mooie socialistische traditie. Ruim tien jaar geleden ondernam toenmalig minister-president Lionel Jospin een poging ‘het Franse politiek leven te moderniseren’ door dubbelfuncties voor ministers uit te sluiten. Al snel stond president Chirac oogluikend toe dat daar een loopje mee werd genomen. Een van de eerste dubbelfunctionarissen was in 2005 de nieuwbenoemde minister van Binnenlandse Zaken, Nicolas Sarkozy, die zich niet liet dwingen zijn baan als voorzitter van het departement Hauts-de-Seine op te geven.

De kans is groot dat niet alleen de dubbelfuncties maar ook de pogingen daarmee af te rekenen gaan behoren tot de eigenaardigheden van de Franse politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden