Franse oud-wiskundelerares wist 385 miljoen buit te maken - maar nu staat ze voor de rechter

Het wordt de kraak van de eeuw genoemd: 385 miljoen euro buitgemaakt zonder in te breken, zonder geweld. Maandag begon het proces tegen Christiane Melgrani, een ex-wiskundelerares uit Marseille die leiding gaf aan een enorme fraude met CO2-emissierechten.

Beeld thinkstock

De werkwijze was uitermate simpel. Melgrani (59) en haar handlangers kochten in het buitenland emissierechten zonder btw, die ze in Frankrijk mét btw verkochten. Het verschil van 19,6 procent droegen ze niet netjes af aan de fiscus, maar staken ze in eigen zak. De fraude werd gemaskeerd door een rookgordijn van nepbedrijven en brievenbusfirma's over de hele wereld.

De handel in emissierechten was een idee van econoom en Nobelprijswinnaar Ronald Coase. De Franse minister van Economische Zaken Christine Lagarde, tegenwoordig topvrouw van het IMF, wilde van Parijs de spil maken van deze innovatieve markt.

Gebrek aan controle

Coase en Lagarde voorzagen echter niet welke schilderachtige figuren uit de onderwereld van Marseille zich op de groene handel zouden storten, aangetrokken door snel geld en een bijna totaal gebrek aan controle.

Melgrani doceerde ooit wiskunde, maar stapte al snel over naar de handel in mobiele telefoons. Lange tijd dreef ze een pianobar. Ze zat ook in de gevangenis wegens drugshandel en oplichting. Le Monde beschreef hoe Melgrani haar netwerk van nepbedrijven dirigeerde vanaf het terras van La Cantinette in Marseille, 'haar Yorkshireterrier Filou onder de ene arm, een handtas van Louis Vuitton onder de andere'.

Vrienden en bekenden werden gepromoveerd tot directeur van een brievenbusfirma: Françoise, de zus van Melgrani's minnares, Monique, uitbaatster van een bar-tabac, Gérard, ex-havenarbeider met nuttige connecties bij de Napolitaanse Camorra, Jean, een ex-bajesklant en souteneur die altijd geld nodig had. Ze werden naar Hongkong, Singapore, Nederland, Italië, Spanje en andere landen gestuurd om papieren bedrijven op te richten.

Onbeperkt geld

Lange tijd liep de zwendel gesmeerd. Een van Melgrani's handlangers omschreef de emissiehandel als 'een bank zonder bewakers' waar je onbeperkt geld kunt halen. Maar in 2009 kwam de Franse belastingdienst de oplichters op het spoor, omdat er verdacht veel geld omging in enkele bedrijfjes in de buurt van Marseille. Vervolgens kostte het jaren om het netwerk van Melgrani en haar medeverdachten te ontwarren. In 2016 werd ze opgepakt.

Toen de omvang van de fraude in 2009 duidelijk werd, schafte Frankrijk de btw op emissierechten af. Melgrani was niet de enige fraudeur. Volgens de Franse Rekenkamer heeft de zwendel de staat in totaal 1,6 miljard aan misgelopen btw-inkomsten gekost.

Hoe werkt de zwendel met emissierechten?

In 1997 werd het Verdrag van Kyoto gesloten. Ter bestrijding van de opwarming van de aarde werd besloten de uitstoot van CO2 zwaarder te belasten. Elk relevant bedrijf heeft sindsdien het recht op een bepaalde hoeveelheid CO2-uitstoot. Wie meer uitstoot, kan emissierechten kopen van bedrijven die hun emissierechten niet volledig verbruiken.

Zo worden bedrijven die te veel uitstoten bestraft en bedrijven die weinig uitstoten beloond, is de gedachte. Maar de invoer van emissierechten is btw-vrij. Een Franse handelaar die emissierechten in het buitenland koopt, betaalt zelf geen btw, maar kan zelf wel btw in rekening brengen aan de Franse koper van die rechten. Die btw steekt hij (of in dit geval zij) vervolgens in eigen zak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden