Franse noordkust is nu één groot opvangkamp

Met de sluiting van een opvangkamp voor illegalen in Sangatte verdwenen die jonge mannen niet: Engeland lonkt nog steeds. Maar nu zijn de inwoners van Calais het zat....

Van onze correspondent Fokke Obbema

Ze maken de stad smerig met hun plastic etensbakjes die zealle kanten op laten waaien; ze leven onhygiënisch en gaan dusvast allerlei enge ziektes verspreiden; ze hebben geen cent endaarom kun je erop wachten dat ze gaan stelen.

'We hebben er genoeg van', zegt kortweg Marguerite Pillot,een bejaarde inwoonster van Calais. 'Zolang het er honderd zijn,vindt de bevolking het arme, ongelukkige mensen, nu het er omdrie- à vierhonderd gaat, wordt het een ander verhaal', meenteen politieman.

Het gemor van de inwoners van Calais over 'ze' geldt deenkele honderden jonge, vooral Afrikaanse en Aziatische mannen,die in deze koude, winderige kustplaats met tachtigduizendinwoners dag en nacht op straat leven. De jongens, tussen 16 en25 jaar oud, hopen op een plaatsje in een vrachtwagen die hen viade tunnel of de boot naar Engeland brengt.

Sinds de sluiting van het opvangkamp Sangatte, nu drie jaargeleden, zwerven zij door de straten van de Noord-Fransehavensteden, Calais voorop. Eerst in bescheiden aantallen, maarin het afgelopen half jaar is hun aantal in Calais verdubbeld.De winterse kou maakt onverschilligheid jegens hen onmogelijk.'Het valt niet mee binnen in de warmte van een maaltijd tegenieten, wanneer groepjes jongens die niets hebben, buiten aanje voorbij ziet trekken', meent restauranthoudster GisèleBensaïd. 'Het is toch godgeklaagd dat dit in 2006 nog voorkomt',verzuchten anderen.

Meer nog dan op de illegalen zelf richten de inwoners vanCalais hun pijlen op de regering. Die heeft Sangatte drie jaargeleden gesloten. 'Het probleem heeft zich daarna naar onsverplaatst en laat de regering verder koud, meent ChristopheSaint-Auret, een vertegenwoordiger die 's middags in eenPMU-café op paardenraces staat te gokken. 'Die rellen in devoorsteden, ja, daar besteden ze aandacht aan, omdat het imagovan Frankrijk op het spel staat. Maar dit is ver weg voor ze enelectoraal niet interessant. Dus moeten wij ons maar zien teredden.'

Kroegbazin Hélène Langlot, die al haar leven lang op rechtsstemt, begrijpt wel dat de communistische burgemeester van destad, Jackie Hénin, bijna niets voor de migranten doet: 'Zijnmiddelen zijn beperkt, want Calais is een arme stad met een heelhoge werkloosheid. Bovendien is dit een nationaal en zelfsinternationaal probleem, dat alleen de regering kan oplossen.' De sluiting van Sangatte heeft volgens haar niet geholpen. 'Datwas alleen maar een mediashow van de minister van BinnenlandseZaken, Nicolas Sarkozy. Op hem ga ik zeker nooit stemmen.'

Over de problemen in Calais toont diens ministerie zichzwijgzaam - de woordvoerder van Sarkozy verwijst voor commentaardoor naar lokale autoriteiten, die op hun beurt met de noodzaakvan voorafgaande toestemming door 'Parijs' schermen. Nietteminvalt de sluiting van Sangatte wel te verdedigen. In 2002, toenhet kamp zo'n twee- tot drieduizend bewoners telde, verrichttede politie ruim 97 duizend arrestaties. Een jaar later waren dater nog maar 17 duizend. Dit jaar is dat aantal gestegen tot zo'n21 duizend, nog altijd royaal minder dan in de tijden van hetkamp. 'Sangatte was een signaal aan de hele wereld dat er eentussenstation naar Engeland bestond. De mensen leefden er inontoelaatbare omstandigheden. We hebben er goed aan gedaan hette sluiten', zei Sarkozy vorige maand in het parlement. En: 'Desluiting heeft het probleem van de immigratie niet geregeld, maarhet in stand houden ervan zou het wel hebben vergroot.'

In Calais wordt daar toch een slag anders over gedacht. 'Demensen hadden destijds tenminste nog enige opvang. Ze hadden eendak boven het hoofd en het Rode Kruis hielp hen. Nu is erhelemaal niets', klaagt Véronique Desenclos, presidente van eenvereniging die samen met het Leger des Heils en de SecoursCatholique enkele honderden warme maaltijden per dag maakt. 'DeFranse staat heeft alleen contact met de illegalen bij dearrestaties die geregeld plaatsvinden', stelt met enig cynismeDenis Duvot, de kabinetschef van de burgemeester. 'De sluitingvan Sangatte heeft er alleen maar voor gezorgd dat het probleemzich langs de hele kust heeft verspreid. Behalve Calais kennenook Cherbourg, Le Havre en Dieppe dit probleem. Het totale aantalillegalen kent niemand en zou wel eens even groot kunnen zijn alsten tijde van Sangatte.'

Volgens de communist Duvot gedraagt de bevolking van Calaiszich nog altijd voorbeeldig. 'De solidariteit is ongebroken ener is geen enkele daad van agressie van de bevolking jegens dezemensen geweest.' Zijn optimisme wordt weersproken door BernardBarron, de woordvoerder van de burgemeester. 'De spanning is inoktober hoog opgelopen, toen een invalide vrouw door enkeleAfrikanen is verkracht.'

Nog meer van dat soort incidenten kunnen volgens hem korenop de molen zijn van het extreem-rechtse Front National, dat 22procent bij de verkiezingen van 2002 haalde. 'We leven hier meteen zwaard van Damocles boven ons hoofd: als er een Afrikaan opstraat van kou overlijdt of als er nog meer incidenten als inoktober plaatsvinden, krijgt de burgemeester de schuld. Tenonrechte. We voelen ons machteloos.'

Barron erkent dat Calais 'vrijwel niets' voor de illegalendoet. 'Voor je het weet, heb je hier een tweede Sangatte. Daarmeespelen we de mensenhandelaren in de kaart.' Het zou ook niet goedvallen bij een deel van de kiezers. 'Wij hebben hier ook mensendie arm zijn en het koud hebben. En er zijn ook Fransen die opstraat leven. Wat zullen die zeggen, als wij deze groep mensengaan helpen?'

In het Richelieupark in het hart van de stad staat de20-jarige Housan Shan met enkele kompanen te koukleumen. Deinwoners van Calais zijn 'good people', zegt deze Afghaansemoslim vol overtuiging. 'Maar de Franse politie is niet goed. Diearresteert ons en houdt ons 24 uur vast zonder dat we water eneten krijgen. Wij hebben toch ook mensenrechten?', vraagt dezevoormalige tolk van het Amerikaanse leger. Dat baantje bracht hemin conflict met fundamentalisten. Twee keer was hij bijna gedood,'maar God wilde dat ik bleef leven'. Nu is hij zonder paspoort,maar vlakbij het beloofde Engeland. 'Vanavond gaan we het opnieuwproberen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden