Franse moslims verspelen opgebouwd krediet

Indamming van het fundamentalistische gevaar - dat doel stond twee jaar geleden de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken, Nicolas Sarkozy, voor ogen toen hij de Franse moslimraad oprichtte....

Vorige week maakte de antropologe Dounia Bouzar, een van de twee vrouwen in de zeventienkoppige raad, de kachel aan met de kwaliteit van de dialoog. In de krant Le Parisien maakte ze duidelijk schoon genoeg te hebben van de moslimraad. Dat Sarkozy de fundamentalisten van de UOIF had toegelaten, had ze destijds al een schande gevonden, omdat die club 'een volkomen achterhaalde islam' propageert.

Vervolgens had ze twee jaar lang met lede ogen moeten toezien hoe de haar omringende mannen elkander bestookten met interne, politieke listen: de UOIF, de Marokkaanse FNMF en de Algerijnse Moskee van Parijs voerden en voeren een verbeten strijd om de macht. 'Ze praatten alleen maar over procedures, maar nooit over de problemen waarmee moslims in Frankrijk worstelen', aldus Bouzar. Dus stapt de academica op om voortaan 'van buitenaf een Republikeinse islam' te verdedigen.

Haar motieven komen overeen met die van haar vrouwelijke voorganger, Betoule Fekkar-Lambiotte, eveneens een wetenschapster, die in de raad had willen praten over 'de verenigbaarheid van de islam met de principes van de Franse Republiek'. Het onderwerp werd niet geagendeerd en ook zij haakte teleurgesteld af.

De moslimraad roept daarmee een dubbele verdenking over zich af. Ten eerste dat de groep wetenschappers die als 'onafhankelijke experts' aan de raad is toegevoegd, zich niet thuisvoelt in het gezelschap van de godsdienstige leiders, die verkozen zijn en voor het belang van hun achterban opkomen. Ernstiger is de verdenking dat de raad niet in staat blijkt vrouwen een plek in zijn midden te geven - een bedenkelijke ontwikkeling in het licht van de ambitie tot een Franse variant van de islam te komen.

Juist de omgang met vrouwen vormt daarbij een belangrijke graadmeter. Bovendien is de inhoudelijke kritiek van Bouzar terecht: de moslims in de raad praten niet over de aan hun godsdienst gerelateerde aspecten van het integratievraagstuk, maar wel over de komende verkiezingen voor de raad. In de afgelopen maanden liep het debat daarover zo hoog op dat een schisma maar ternauwernood kon worden voorkomen.

Positief onderscheidde de moslimraad zich, toen twee Franse journalisten in september in Irak werden gegijzeld: de Franse moslims namen unaniem stelling tegen hun oververhitte geloofsgenoten in Irak, die de intrekking van de Franse wet op het hoofddoekje eisten. De raad wees die eis resoluut af en stuurde een delegatie ter bemiddeling naar Irak. De politiek, van links tot rechts, toonde zich in zijn nopjes met de mosliminstantie, die zo loyaal opkwam voor de waarden van de Franse Republiek. De moslimraad had sterk aan geloofwaardigheid gewonnen, zo was de algemene opvatting.

Inmiddels lijken de Franse moslims met hun interne beslommeringen weer even hard op weg hun opgebouwde krediet te verspelen. De kritiek van Dounia Bouzar werd niet of nauwelijks serieus genomen. 'Wij zijn er om concrete problemen aan te pakken en niet een sociologisch instituut', snierde de secretaris-generaal van de moslimraad in reactie op haar vertrek. Bouzar bezocht ook al maandenlang niet meer de vergaderingen, dus aan haar was niet veel verloren gegaan, suggereerde hij.

Hadden de mannen van de moslimraad Bouzar op waarde geschat, dan zouden zij zich bijvoorbeeld hebben kunnen verdiepen in de invloed van het fundamentalisme op de derde generatie moslims, een onderwerp dat Bouzar uitdiept in haar recent verschenen boek Monsieur l'islam n'existe pas. Dat bevat de weerslag van gesprekken met fundamentalisten in de voorsteden van Parijs en Lyon; de plekken waar de slag om de modernisering van de islam wordt gestreden, aldus de arabist Gilles Kepel.

Met hun fixatie op de eigen besognes plaatsen de mannen van de moslimraad zich op afstand van die achterstandswijken en wekken zij de indruk zich niet te bekommeren om de vragen en zorgen van jonge moslims. Op een deel van hen oefent het fundamentalisme aantrekkingskracht uit. Aan de indamming daarvan komen de vertegenwoordigers van de Franse islam niet toe. Wordt de koers niet drastisch bijgesteld, dan is de kans groot dat de moslimraad als een gemiste kans in de geschiedenisboekjes belandt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden