INTERVIEWBruno Le Maire

Franse minister van Financiën: ‘Het is niet in jullie belang dat Italië wegzinkt in een enorme depressie’

De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire.Beeld Reuters

Frankrijk wil een hulpfonds voor zwakke EU-landen financieren met gezamenlijke schulden. Nederland en Duitsland zijn hier fel tegen, maar volgens minister van Financiën Bruno Le Maire is Italië in de steek laten ‘het slechtste wat we kunnen doen’.

‘Als je met een historische uitdaging wordt geconfronteerd, moet je begrijpen wat er op het spel staat. Dat is niet de toekomst van Italië, Frankrijk of Nederland. Op het spel staat de toekomst van de Europese constructie, de belangrijkste politieke constructie van de 20ste eeuw. En ik wil dat zij ook de belangrijkste constructie van de 21ste eeuw zal blijven. Dat betekent dat we over onze nationale belangen heen moeten stappen’, zegt Bruno Le Maire, minister van Financiën van Frankrijk, in een telefonisch interview met vijf Noord-Europese kranten, waaronder de Volkskrant.

Donderdag praten de Europese leiders over een financieel hulppakket voor de eurozone, waarover hun ministers van Financiën na harde onderhandelingen een akkoord bereikten. Het dreigt opnieuw te gaan knetteren tussen noord en zuid. Onderdeel van het pakket is een niet nader ingevuld hulpfonds waarvoor ‘vernieuwende financiële instrumenten’ mogen worden ingezet. Frankrijk wil het fonds financieren met leningen die door alle landen van de Europese Unie gezamenlijk worden aangegaan. Duitsland en Nederland hebben al gezegd hier fel tegen te zijn. Alles wat lijkt op eurobonds – gezamenlijk schuldpapier voor alle eurolanden – is altijd een rode lijn geweest.

Het fonds dat Frankrijk nu voorstelt zou slechts tijdelijk bestaan, maximaal vijf jaar. Het is niet duidelijk hoe groot het moet zijn. Na afloop van de onderhandelingen in de eurogroep noemde Le Maire een bedrag van 500 miljard euro, maar nu wil hij geen cijfer geven. Het fonds is niet alleen economisch noodzakelijk, zegt Le Maire, maar moet ook een politiek signaal geven aan landen als Italië en Spanje: we laten jullie niet in de steek. Een gebrek aan solidariteit kan het einde van de eurozone en zelfs van de Europese Unie betekenen, gelooft Frankrijk.

Le Maire: ‘Sommige landen, zoals Duitsland, hebben veel financiële middelen om op deze crisis te reageren. Maar als een of twee economieën snel weer op gang komen en andere landen achterblijven, dan worden we niet alleen geconfronteerd met een economische, maar ook met een politieke crisis. Met het herstelfonds kun je uitgaven financieren in landen die niet zo veel begrotingsruimte hebben. Zo herstellen onze economieën zich in hetzelfde ritme.’

Waarom blijft u zo hameren op gezamenlijke schuld, terwijl Nederland, Duitsland en andere Noord-Europese landen al zo vaak hebben gezegd dat ze daartegen zijn?

‘Ons voorstel is niet hetzelfde als eurobonds. Ten eerste spreken we over een gemeenschappelijke schuld voor de toekomst. We praten niet over het gemeenschappelijk maken van schulden uit het verleden. Ten tweede spreken we over een fonds voor investeringen, niet voor lopende uitgaven. Zonder zo’n fonds kunnen we niet investeren in nieuwe technologieën, zoals 5G of kunstmatige intelligentie, omdat al het geld opgaat aan lopende verplichtingen, zoals de gezondheidszorg of bepaalde industriële sectoren. In dat geval zal Europa achteropraken bij de Verenigde Staten en China. Ten derde willen we gemeenschappelijke schulden aangaan voor een beperkte periode, niet voor de eeuwigheid.’

Een herstelfonds is misschien iets anders dan eurobonds, maar het principe blijft hetzelfde. Waarom zouden burgers in Noord-Europa, die pijnlijke hervormingen hebben ondergaan, de last moeten dragen voor Zuid-Europese landen die zich minder op een crisis hebben voorbereid?

‘Om een simpele reden: het is in hun eigen belang. Is het echt in het belang van Nederland dat Italië de komende jaren in een enorme depressie wegzinkt? Ik denk het niet. Ik begrijp volledig het punt dat u wilt maken. Daarom stellen we geen eurobonds meer voor – zelfs als we nog steeds denken dat zulke bonds op lange termijn een goed idee kunnen zijn – maar een gemeenschappelijke schuld voor een paar jaar, voor investeringen, voor de toekomst. Dat is geloofwaardiger en meer aanvaardbaar voor onze Nederlandse vrienden.

‘Ik zou onze Nederlandse vrienden er ook op willen wijzen dat we al gemeenschappelijke schulden hebben. De schulden van de Europese Investeringsbank zijn gemeenschappelijk. Dus ik geloof niet dat ons voorstel voor een herstelfonds radicaal nieuw is.’

Het herstelfonds gaat niet over schulden uit het verleden, waardoor Noord-Europese burgers niet medeverantwoordelijk worden voor schulden in Zuid-Europa die zijn ontstaan door tekortschietend beleid. Maar bij veel Noord-Europeanen ontbreekt het vertrouwen dat landen als Italië in de toekomst een beter beleid zullen voeren.

‘Ik begrijp hun punt. Maar geen geld steken in het economisch herstel van Italië is het slechtste wat we kunnen doen. Ik weet dat het moeilijk is om de publieke opinie uit te leggen dat je ingrijpende hervormingen hebt doorgevoerd, dat je in staat bent gebleken om de overheidsfinanciën op orde te krijgen, maar dat je dat geld moet gebruiken om andere Europese landen te helpen.

‘Ik onderschat niet de politieke moeilijkheden waarmee Wopke Hoekstra en alle ministers van Financiën van de noordelijke landen te maken hebben. Ik houd rekening met de heel sterke reacties van de publieke opinie in die landen. Ik wil alleen dat onze vrienden begrijpen dat als we Italië in de steek laten, dat het einde van Europa betekent. En dat is niet in het belang van Zweden, Finland, Denemarken of Nederland.’

De Nederlandse minister van Financiën Hoekstra is zwaar bekritiseerd vanwege zijn opstelling in de eurogroep. Wat vindt u daarvan?

‘Ik bekritiseer nooit een andere minister, dat is zinloos. Ik werk heel goed met Wopke, soms gaat er hard aan toe, maar ben ik heel trots dat we na twee dagen van onderhandelen in de eurogroep een compromis hebben gevonden tussen Nederland en Frankrijk. En we hopen dat het net zo zal gaan met onderhandelingen over de financiering van het herstelfonds.’

Lees meer

De Europese hulp voedt in Italië vooral de stammenstrijd. Een populist als Salvini noemt het een schandelijke knieval, richting Europa en Nederland.

Het overleg over steunmaatregelen leidde tot een verhit debat tussen Noord- en Zuid-Europa. Wie wijzen de cijfers aan als vrek of parasiet?

Analyse: ‘Kroegruzie’ over Europees hulppakket tegen coronacrisis slaat diepe wonden.

Bellen met correspondent Jarl van der Ploeg: ‘Ik heb me als Nederlander in Italië nog nooit zo vaak moeten verantwoorden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden