Reportage Smartphoneverbod

Franse leerlingen merken maar weinig van het nieuwe smartphoneverbod op school

Met het smartphoneverbod op Franse scholen lost president Macron een verkiezingsbelofte in, maar veel meer dan symboolpolitiek lijken ook de scholieren het niet te vinden. ‘Bij ons op school verandert er niets.’

Franse jeugd geniet van een middag lunch,in een park. De Franse regering heeft het gebruik van mobiele telefoons op school geheel verboden. Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Honderdduizenden Franse scholieren halen op de eerste maandag van september een nieuwe agenda en een stapel pas gekafte boeken uit hun rugtas. La rentrée, het begin van het nieuwe schooljaar, is in Frankrijk een gebeurtenis van formaat. Politici wensen kinderen in hun district een ‘bonne rentrée’. Op het journaal worden brugklassers en schooldirecteuren geïnterviewd.

Dit jaar is er vooral aandacht voor iets wat de scholieren juist niet uit hun rugtas halen: de smartphone. Sinds deze week geldt op Franse scholen een smartphoneverbod. Op kleuterscholen, basisscholen en collèges – de onderbouw van de Franse middelbare school – is de telefoon in de ban gedaan. Lycées – scholen met leerlingen vanaf vijftien jaar – mogen zelf beslissen of ze de telefoon tolereren.

Het smartphoneverbod was een campagnebelofte van president Macron. Volgens onderwijsminister Jean-Michel Blanquer is de wet ingevoerd om kinderen te beschermen tegen ‘schermverslaving’ en afleiding. Critici noemen het smartphoneverbod symboolpolitiek. De smartphone is sinds 2010 al grotendeels verboden in het Franse onderwijs. Het verschil tussen de oude en nieuwe wet lijkt vooral semantisch. Voorheen waren telefoons toegestaan, behalve tijdens lesactiviteiten. Nu zijn ze verboden, met een aantal uitzonderingen, waaronder educatief gebruik.

Al jaren taboe

‘Bij ons op school verandert er niets’, zegt Julie Fromont (15), die vlak bij het Collège Sainte-Clotilde in Parijs op een vriendinnetje staat te wachten. De smartphone is al jaren taboe op het Sainte-Clotilde. ‘In het schoolgebouw moeten telefoons uitstaan,’ vertelt Julie, ‘maar niemand controleert dat. Dus laten we hem meestal aanstaan, met het geluid uitgeschakeld.’ Telefoons die toch hoorbaar afgaan, worden geconfisqueerd en pas teruggegeven als een van de ouders het apparaat komt ophalen bij de conciërge.

Volgens tegenstanders van de nieuwe wet is het onmogelijk om bij iedere leerling te controleren of de telefoon uitstaat. Op de meeste scholen gebeurt dat dan ook niet. De praktijk blijft met het ingaan van de nieuwe wet vrijwel ongewijzigd: geen preventieve controle, maar wie gesnapt wordt met zijn telefoon moet hem inleveren. Op sommige scholen kan de ‘overtreder’ het apparaat dezelfde dag nog ophalen, maar er zijn ook scholen waar je je telefoon een week lang kwijt bent.

Julie vindt het ‘heel normaal’ dat ze haar telefoon op school niet mag gebruiken. Dat geldt voor veel Franse scholieren. Marie Leleup-Sauvage (15) kan zich haast niet voorstellen dat je je telefoon op school wél zou mogen gebruiken. ‘Ik ben voor het verbod’, zegt ze gedecideerd. ‘Ik zou me niet kunnen concentreren als ik tijdens de les op mijn telefoon mocht kijken. Ik ben echt snel afgeleid met dat ding in de buurt.’

Samen met haar klasgenoten is Marie vandaag naar school gegaan om haar rooster op te halen. Nu zitten ze een paar honderd meter verder in het gras van de zon te genieten – het merendeel met een smartphone in de handen. Op school blijven de telefoons in de tas, niet alleen tijdens de lessen, maar ook in de aula. Op veel scholen geldt het telefoonverbod in het hele schoolgebouw, ook in de pauzes.

Cyberpesten

Victor Jourdain (15) begrijpt wel dat telefoons tijdens pauzes niet zijn toegestaan. ‘Als je je telefoon mag gebruiken, gaat iedereen filmpjes maken. Het is dan heel makkelijk om iemand voor schut te zetten. Ik denk dat cyberpesten een stuk vaker zou voorkomen.’

De telefoon van Victor werd vorig jaar in beslag genomen. Omdat het de tweede keer was, moest hij het een week lang zonder smartphone doen. Dat was best lastig en vervelend, maar het leidde ook tot een inzicht: ‘Ik realiseerde me dat ik mijn smartphone eigenlijk helemaal niet zo vaak nodig heb. Terwijl ik hem normaal gesproken de hele tijd gebruik.’

De hele dag met je smartphone in de weer – voor veel scholieren is dat eerder regel dan uitzondering. Sommige leerlingen vinden dat ze in hun vrije tijd eigenlijk té veel met hun telefoon bezig zijn. Vooral Instagram en Snapchat – apps voor het versturen van video’s en foto’s – zijn populair, en houden veel jongeren dagelijks urenlang bezig.

Reservesmartphone

Verbod of geen verbod, Lisa Sebbar (13) checkt ook op school iedere dag haar ‘Insta’ en ‘Snap’. Als ze naar de wc gaat, maakt ze altijd van de gelegenheid gebruik om even op haar telefoon te kijken. In de pauzes maakt ze selfies met vriendinnen, voor de spiegel op de wc.

Louisa Alem (13), die net als Lisa op de katholieke privéschool Sainte-Jeanne Elisabeth zit, kijkt ook weleens tijdens de les op haar telefoon. Haar iPhone is een aantal keer geconfisqueerd, maar daar zat ze niet zo mee – ze heeft thuis nog een reservesmartphone liggen.

Lisa en Louisa mogen hun smartphone thuis ook niet onbeperkt gebruiken. ‘Geen telefoons aan tafel’ is een veelvoorkomende regel in Franse gezinnen. Lisa mag van haar ouders na tien uur ’s avonds niet op haar telefoon kijken. Meestal houdt ze zich daaraan, maar soms is de verleiding simpelweg te groot. ‘Als ik echt een berichtje wil lezen of sturen, pak ik een boek en verstop ik mijn telefoon daarin. Dan denken mijn ouders dat ik zit te lezen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.