REPORTAGE

Franse Joden kennen alleen Bibi

Netanyahu riep Joden uit Europa op naar Israël te komen. In Netanya groeit een subcultuur met bistro's.

Daniëlle Blakmon (m) met familie en vrienden op het strand van Netanya, ten noorden van Tel Aviv, populair onder Franse immigranten Beeld Dirk-Jan Visser

'Ook al is Israël een land in oorlog, ik voel me hier veiliger dan in Frankrijk.' Danielle Blakmon, een vijftiger ('Vraag een Française nooit naar haar leeftijd!'), ziet haar gezelschap kaartspelers knikken. Ze zit op het strand van Netanya, een kustplaats ten noorden van Tel Aviv waar veel Franse immigranten neerstrijken.

Ja, antisemitisme in Frankrijk is de reden van Blakmons vertrek naar Israël, anderhalf jaar geleden. Van haar drie kinderen, die achtergebleven zijn in Parijs, hoort ze vervelende verhalen. Een jongen werd op een schoolplein geschopt en geslagen, omdat hij na de Gaza-oorlog van vorig jaar weigerde Israël de schuld te geven. Er zijn incidenten op straat en in de metro: 'Joden worden uitgescholden.' Nee, niet alleen door moslims. Er zijn ook autochtone Fransen die zich agressief gedragen. De kinderen van Blakmon overwegen naar Israël te emigreren. 'Maar het leven is hier erg duur, en het is moeilijk om werk te vinden.'

Alleen Bibi

Blakmon behoort tot de immigranten die vandaag voor het eerst naar de stembus kunnen gaan. Bij de vraag naar hun politieke voorkeur kijken de kaartspelers elkaar aan. Blakmon: 'We kennen eigenlijk alleen Bibi', ofwel premier Benjamin Netanyahu. Een jongeman schiet uit zijn slof: 'In Frankrijk zitten Arabieren in de regering, dat kun je je hier niet voorstellen. Frankrijk is van de moslims, niet meer van de Fransen en de Joden.' Een blonde dame in het gezelschap maant hem tot kalmte, en zegt: 'We houden van Frankrijk hoe het vroeger was.'

In 2014 vertrokken zo'n zevenduizend Franse Joden naar Israël, een recordaantal. Bijna tweeduizend van hen kwamen naar Netanya, waar al meer dan 20 duizend émigrés woonden. Er zijn croissanteries, bistro's en hier en daar wappert de Franse vlag. Het strandpaviljoen waar de kaartspelers hun consumpties bestellen, heet L'Etoile de Mer.

Beeld Dirk-Jan Visser

Kosjere winkel

Emilie (25), die pas een maand in Netanya woont, is een van de 15 duizend Franse immigranten die zich naar verwachting in 2015 in Israël vestigen. Ze wil haar achternaam niet de krant, want ze ligt op sabbat op het strand. Dat wordt niet op prijs gesteld in de overwegend streng-religieuze Franse gemeenschap in de stad waar ze haar weg nog moet zien te vinden.

Ze arrivreerde in Israël nadat Netanyahu Franse Joden had opgeroepen naar Israël te emigreren: 'Israël is jullie thuis.' Hij zei dat na de aanslag op een kosjere winkel in Parijs, waarbij vier mensen om het leven kwamen. 'Maar we hadden onze plannen toen al gemaakt', zegt Emilie, wijzend op twee vriendinnen naast haar. 'Hier kunnen we onszelf zijn. Mijn zusje en een nichtje zaten onlangs in de Parijse metro en kregen plotseling klappen. Ze spraken geen Hebreeuws, ze droegen geen Davidster. Ze werden als Joden herkend, dat was kennelijk genoeg.'

Spoedcursus

Emilie vindt dat Netanyahu onderschat hoe zwaar het leven is in Israël. Ze doet een spoedcursus Hebreeuws en werkt als schoonmaakster in een kibboets, om de taallessen te kunnen betalen. In Parijs volgde ze een academische studie communicatie. Of ze daar in Israel iets aan heeft? 'Het zal moeilijk zijn om een goede baan te vinden.'

Netanyahu's oproep leidde in Frankrijk tot irritatie. De Franse premier Manuel Valls reageerde: 'Frankrijk zonder de Franse Joden is Frankrijk niet meer.' Toen Netanyahu zijn boodschap nog eens aanzette na de aanslag op een synagoge in Kopenhagen en Joden in heel Europa aanspoorde 'massaal te immigreren,' vielen in Israëlische media voor- en tegenstanders over elkaar heen.

'Terrorisme is een perfecte reden om naar Israël te verhuizen', schreef politiek commentator Shmuel Rosner van de onlinekrant Jewish Journal. Israël is immers gesticht als veilige staat voor Joden die in Europa vervolgd werden.

Capitulatie

De hoofdredacteur, Rob Eshman, diende hem van repliek in een stuk onder de titel: 'Waarom Joden in Europa moeten blijven.' Zijn voornaamste argument: wat Netanyahu van Europese Joden vraagt, is capitulatie voor terrorisme. Ook betichtte hij de premier van hypocrisie: enerzijds roept hij Joden op naar het 'veilige' Israël te komen, anderzijds waarschuwt hij om de haverklap voor het gevaar van 'een Iraanse atoombom die Tel Aviv compleet vernietigt'. Statistisch gezien, aldus Eshman, is de kans door geweld om te komen in Israël aanzienlijk groter dan in Europese steden.

Op de website van een Franstalige tv-zender in Israël sprak een voormalige Israëlische ambassadeur in Parijs schande over Netanyahu's uitlatingen. Hij ziet zijn oproep als een verkiezingsstunt. Net als diens aanwezigheid op de eerste rij tijdens de megademonstratie in Parijs, kort na de aanslagen op Charlie Hebdo en de kosjere supermarkt.

Beeld Dirk-Jan Visser

Prettig toeven

Feit is dat Israëlische politici bij Franse Joden, het nieuwe electoraat, in het gevlei proberen te komen. Isaac Herzog, de belangrijkste rivaal van Netanyahu, onthulde vorige week dat zijn overgrootvader rabbijn in Parijs was.

De polemiek en het politieke spel zijn aan menig Franse Jood in Netanya niet besteed. Christian en Annicke Engelaere, vitale zeventigers, vertellen op de strandpromenade dat hun komst drie jaar geleden niets te maken had met het antisemitisme waarop Netanyahu hamert. Christian: 'Vorig jaar waren we op vakantie in Parijs en Cannes, en ik was er volledig op m'n gemak. Hier is het gewoon prettig toeven: 30 graden in maart, kom daar in Frankrijk eens om.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.