Franse Hitchcock bleef maar draaien

De zondag overleden veelfilmer hield vast aan zijn genre: de misdaadfilm. Hij ging daarin met precisie te werk: toeval bestond niet....

Claude Chabrol, die zondagochtend op 80-jarige leeftijd overleed, wilde niet stoppen met filmen. Vorig jaar nog ging zijn film Bellamy op het festival van Berlijn in première – een misdaaddrama met een hoofdrol voor Gérard Depardieu.

Een filmmaker moest films maken, vond Chabrol, zoals een concertpianist altijd moest blijven pianospelen: om te oefenen en beter te worden. Beter een minder geslaagde film dan helemaal geen film.

Die mentaliteit maakte Chabrol tot een van Frankrijks productiefste regisseurs, maar niet noodzakelijk de meest geliefde. Vrijwel jaarlijks leverde hij een nieuwe film af, en hij werkte veelvuldig voor de televisie.

Chabrol was de grondlegger van de nouvelle vague, de Franse beweging die halverwege de vorige eeuw met fris en experimenteel werk de internationale cinema opschudde. Samen met Jean-Luc Godard, François Truffaut en Eric Rohmer begon Chabrol zijn carrière als filmcriticus voor het tijdschrift Cahiers du cinéma, en net als hen verruilde hij het schrijven voor het filmmaken.

Met Le beau Serge (1958) was Chabrol de eerste van het roemruchte viertal die succes oogstte: een jaar voor Les quatre cents coups van Truffaut en twee jaar voor Jean-Luc Godards A bout de souffle luidde de film een nieuw tijdperk in.

Maar net zo snel als hij na Le beau Serge en zijn tweede film Les cousins (winnaar van een Gouden Beer op het filmfestival van Berlijn) op een voetstuk was geplaatst, werd Chabrol door de Franse intellectuele elite ook weer afgeschreven. Al snel ontwikkelde hij zich tot een veelfilmer, die alles aangreep om maar aan het werk te blijven. En anders dan Truffaut, Rohmer of Godard richtte hij zich op een groot publiek.

‘Mensen begrijpen de films die ze voorgeschoteld krijgen vaak helemaal niet’, zei hij in 1979 in een interview met het Amerikaanse tijdschrift Film Quarterly. ‘Ik heb vastgehouden aan de genrefilm. Voor een policier of een komedie is altijd een publiek.’

Chabrol maakte voornamelijk misdaadfilms, vaak naar een eigen scenario. Hoewel de kwaliteit van zijn films wisselend was, bleef de inhoud door de jaren heen consistent: moord, overspel, familieverwikkelingen en hypocrisie in welgestelde kringen speelden een belangrijke rol.

De hoofdrollen waren vaak weggelegd voor vrouwen. Hij werkte geregeld samen met Stéphane Audran, die een rol speelde in meer dan tien van zijn films, en met Isabelle Huppert, vanaf de jaren negentig zijn muze in films als Merci pour le chocolat (2000), de Flaubert-verfilming Madame Bovary (1991) en de politieke thriller L’ivresse du pouvoir (2006). ‘Als hij me vraagt, zeg ik ja’, zei Huppert simpelweg over de samenwerking.

Chabrol werd geprezen om zijn vakmanschap – zijn stijl was klassiek, maar lichtvoetig. Maar hoewel veel van zijn films commercieel succes kenden en goede kritieken kregen, vielen hem weinig filmprijzen ten deel. Slechts twee van zijn films – op een totaal van meer dan zeventig – werden uitgenodigd voor de competitie van het filmfestival in Cannes; geen van beide werd bekroond. Ook bij de Césars, de Franse nationale filmprijs, ving Chabrol bot.

Met La cérémonie (1995) kwam Chabrol het dichtst bij serieuze erkenning. De film naar een misdaadverhaal van Ruth Rendell leverde vooral Isabelle Huppert de nodige prijzen op. Van latere films als Rien ne va plus (1997) – opnieuw een misdaadverhaal met Huppert – en La fleur du mal (2003) werd steevast opgemerkt dat ze knap gemaakt waren, met de souplesse van een veteraan.

De Franse Hitchcock, werd hij wel genoemd. Niet alleen vanwege zijn onderwerpkeuze, maar ook door de precisie waarmee hij te werk ging. In de films van Chabrol telde elk detail; een vrouw daalde nooit een trap af zonder reden. Perfectie streefde hij niet na, maar van toeval moest hij niets hebben.

Pauline Kleijer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden