FRANS ZELFBEKLAG

SOMS ben ik in de stemming om eens lekker bij de pakken neer te zitten. Misschien is dat wat de Fransen morosité - zwaarmoedigheid - noemen....

Een heerlijk volk, die Fransen. Ze geven altijd anderen de schuld als zich een wolkje boven hun paradijs aankondigt. Dan geven ze niet thuis. Bij de eerste ronde - de echte graadmeter van hoe de Fransman zich voelt - kwam 32 procent niet opdagen. President Chirac boezemt weinig vertrouwen in, en het enige Franse gezicht dat werkelijk bij de tijd was - het gladde hoofd van ex-premier Juppé - heeft z'n wilde haren verloren. Hij werd afgedankt, zoals alle Franse premiers door hun president worden afgedankt.

Juppé is verweten kil en technocratisch te zijn, een onbegrijpelijk verwijt. Ik althans, heb nooit begrepen welke 'warmte' François Mitterrand uitstraalde, maar vooral intellectuele kunstenmakers waren gek op hem. Bovendien komt de hele Franse elite van dezelfde technocratenschool - de Ecole Nationale d'Administration - waar ze wordt ingewijd in de specifieke geheimen van de Franse logica en rationaliteit.

Volgens mij stemden de Fransen op Mitterrand omdat ze wisten dat hij een oplichter was, net zoals ze Chirac wel 'sympá' vinden omdat hij vertelt wat ze willen horen. Dan vraag je erom te worden bedrogen.

In Frankrijk denken ze nog steeds dat voor niks de zon opgaat. Het probleem is dat ze daarin voor een deel gelijk hebben. Nergens in Europa is het klimaat zo aangenaam, nergens is de natuur zo mooi, en nergens zijn de steden zo aangeharkt. Parijs is een pronkstuk, comfort een Frans woord.

Dat er ook een ander Frankrijk is met een hoge werkloosheid - de schaduwzijde van het zo gekoesterde sociale model - hebben de Fransen weggestopt of wijten ze aan het kapitalisme. In Amerika zijn binnensteden verpauperd, in Frankrijk - perifere - voorsteden.

Moet ik kiezen wat het mooiste land van Europa is, dan aarzel ik tussen Frankrijk en Italië. Frankrijk wint, omdat Fransen zich minder voortplanten. Eeuwenlang had Frankrijk de grootste bevolking in Europa. Omdat dat sinds de vorige eeuw niet meer zo is - er kwamen steeds meer Duitsers - hebben ze nog steeds de levensruimte die wij moeten missen. Monsieur Hulot kan met vakantie in eigen land. Als de Fransen protectionistische trekjes hebben, en bijna net zo individualistisch zijn als de Amerikanen (maar dan zonder hun generositeit), neem ik ze dat niet kwalijk. De Fransen hebben heel wat te verliezen, en kunnen er als volk alleen op achteruit gaan.

Ik wil niet alle vooroordelen bevestigen. Zo bont als de Italianen maken de Fransen het niet. Fransen hebben hun trots, waar Italianen komedianten zijn. In Italië zijn ze nu heel hard aan het sparen om de lire in te mogen ruilen voor de euro. Er is een speciale eurotax ingesteld die wordt teruggegeven als de muntunie is gehaald. Ondertussen gaat Berlusconi gewoon door met het opkopen van voetballers voor surrealistische bedragen. Dat gebeurt allemaal heel openlijk, dus als dat straks spanningen geeft tussen Noord- en Zuid-Europa, kunnen we niet zeggen dat we het niet hebben geweten.

De Franse Berlusconi - Bernard Tapie, een vriend van Mitterrand - is tenminste gevangen gezet, zoals de Franse staat ook beter op de centen past dan de Italiaanse.

In menig opzicht is Frankrijk beter dan zijn reputatie. De Franse economie is tegenwoordig de vierde exporteur ter wereld, en wat discipline en soliditeit betreft, lijken Fransen en Duitsers (bij wie enige verslonzing gaande is) steeds meer op elkaar. Zo denk ik wel eens dat mijn Duitse auto met de Franse slag is gemaakt.

Niks ten nadele van de Fransen, een geniaal volk dat zich steeds weet op te richten. Maar aan dat 'Franse genie' zit politiek gezien wel een luchtje. Fransen zijn briljant in het behartigen van hun belangen. Dat doen ze sans gêne. Als Fransen 'samenwerken', weten ze hun partners als geen anderen voor hun karretje te spannen.

Frankrijk is tot twee keer toe door de 'Angelsaksen' bevrijd, maar ze doen alsof ze het zelf hebben gedaan. En de manier waarop de Fransen het gewicht van Duitsland in hun voordeel benutten, dwingt internationaal respect af, maar getuigt in feite van een nationale obsessie.

Fransen zeggen geen dankjewel. Hun geprivilegieerde positie op de wereldbühne vinden ze doodnormaal. Dan is het niet verwonderlijk dat de Fransen in malaisestemming verkeren, nu hun 'sociale model' onder druk staat. Fransen willen wel concurreren, maar dan 'eerlijk' en op hun manier. Als dat niet kan, gooien ze hun kont tegen de krib en nemen ze de rest van Europa in gijzeling.

Met zo'n volk moeten we niet in een muntunie gaan zitten. Eerst moeten de Fransen zichzelf saneren. Gezien de 'warmte' waarop ze recht menen te hebben, kan die sanering niet kil genoeg zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden