Frans weer voertaal in EU? 'Die taal is magisch'

De Fransen grijpen de Brexit aan om een pleidooi te houden voor herinvoering van het Frans als voertaal bij de Europese instellingen. Goed idee? De Nieuwsbreak met Pieter van den Blink, Francofiel, taaldeskundige en oud-correspondent te Parijs.

Pieter van den Blink. Beeld Koos Breukel

De Franse taal verliest terrein in Europa, vooral sinds het vertrek van Jacques Delors als voorzitter in 1995. Waar komt deze oprisping vandaan?

'Als je Frankrijk volgt, valt dit op zijn plaats. Voor de Fransen is hun taal een project. Ze zijn er altijd mee bezig, als een hobby, als een totem. Het is meer dan een taal om je in uit te drukken, meer ook dan Molière.

'Dit laat zich niet vergelijken. De taal is voor Fransen de uitdrukking van de eigen volksziel en bepaalt hun manier van denken. Engelsen of Duitsers hebben dit niet. Het is die typische Francofonie; om de taal te laten klinken, te laten spreken, te laten voortleven.'

Heeft zo'n oproep na de Brexit ook niet iets van leedvermaak in zich?

'Nee. De Fransen willen graag het initiatief weer naar zich toetrekken. Alles is goed, als ze de Europese vergaderingen in Parijs zouden kunnen beleggen, zouden ze dat meteen doen. Ze pakken iedere strohalm om naast Merkel te kunnen staan, om samen met de Duitsers de twee grootmachten in Europa te kunnen zijn. Ze willen de schijnwerpers weer hun kant op richten.'

Het leeft kennelijk onder de politici, maar leeft het ook onder het volk?

'Je ziet dat het razendsnel wordt opgepakt in de Franse pers en op Twitter. Het taalbewustzijn in Frankrijk is veel groter dan in de rest van Europa. Dat is verbonden aan hun idee dat Frankrijk gidsland is. Als je het spoor bijster raakt, kun je naar de Fransen kijken om te weten hoe je de geschiedenis weer moet vlottrekken.

'Het geeft meerwaarde dat het Frans een van de oudste talen is. Er is nu in Frankrijk een discussie gaande over het 'amendement Molière', dat wil verplichten dat op iedere bouwplaats Frans de voertaal is. Daar zie je die neiging tot het aanroepen van de geschiedenis van de eigen taal. Ik denk niet dat zoiets in Nederland het 'amendement Vondel' zou heten, of in Engeland het 'amendement Shakespeare'.'

Robert Ménard. Beeld afp

In hoeverre heeft dit voorstel een politieke betekenis?

'Het pleidooi komt van Jean-Luc Mélenchon van de uiterst linkse partij Parti de Gauche en van de uiterst rechtse burgemeester van Béziers Robert Ménard. De uitersten raken met elkaar verbonden, 'les extremes se touchent'. Hier zie je dus ook een nationalistische reflex.'

Veel Franse EU-ambtenaren zijn ervan overtuigd dat met hun taal ook de manier van denken en opereren binnen de Europese instituties is veranderd. Heeft een taal die invloed?

'De Europese bureaucratie is inderdaad naar Frans model gemodelleerd en daar hoort die taal bij. Regels zijn in taal vervat, het taaleigene sluipt altijd een wetstekst binnen. Het is niet voor niks dat het juridisch vertalen veel moeilijker is dan het literair vertalen. Als alle Europese procedures in het Frans zijn opgesteld, dan zit daar Frans dna in.'

Jean-Luc Mélenchon. Beeld afp

U gelooft toch niet echt dat het Frans weer voertaal wordt in de Europese instituties?

'Ha, vorige week zeiden we ook dat de Britten nooit uit de EU zouden stappen. Ik zou het uit een persoonlijk belang toejuichen: eenoog is koning in het land der blinden en het betekent vast meer werk voor mijn winkel. Maar nee, ik hoop dat het Engels de voertaal blijft, zodat de Britten als de sodemieter kunnen terugkeren - als ze zijn bijgekomen van alle ellende.'

Dan mag u tot slot nog even de lofzang zingen op de schoonheid van het Frans.

'Ik word zo gelukkig als in mijn hoofd die taal klinkt; of ik het nu spreek, lees, of hoor. De taal is ongelooflijk genuanceerd, poëtisch en gek, het is magisch... dan denk ik aan het goede leven.'

Dit is aflevering 742 van de Nieuwsbreak, het nieuwsinterview van de Volkskrant, elke dag om 16.00 uur online.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden