Frans verzet tegen 'multinationals van vies vreten'

De Franse boeren hebben weer reden om zich te roeren. Zijn het doorgaans de lage prijzen die zij voor hun producten ontvangen die tot actie dwingen, nu richt hun woede zich op de VS, die Franse foie gras en roquefort weigeren, omdat de EU geen Amerikaans hormoonvlees wil....

De mondaine badplaats Deauville staat een verhit weekeinde te wachten. Maar niet alleen vanwege het fraaie weer en het vandaag beginnende Festival van de Amerikaanse Cinema. Reden is tevens dat de Franse boerenorganisaties hebben beloofd zich er te komen roeren, 'om te laten zien dat we in staat zijn tot een echte culturele uitwisseling met de VS.'

Al weken gist het in de Franse boerenstand. In het zuiden gaat er geen nacht voorbij of er worden tonnen appels, tomaten of meloenen op de stoep bij de plaatselijke McDonald's gekieperd. In het westen blokkeren melkveehouders de ingang van melkfabrieken of de hypermarkten van Leclerc. Dit alles omdat de prijzen van landbouwproducten deze zomer volgens de boerenbonden de moeite van het verbouwen en melken nauwelijks waard zijn.

Dat is in tijden van aanhoudende overproductie niets nieuws, en verklaart waarom de boerenbroei al een paar jaar achtereen in de oogsttijd plaatsvindt. Nieuw is daarentegen dat de onvrede op het platteland in Frankrijk zich thans onverbloemd tegen de Verenigde Staten keert.

Het zomerse prijzendal valt dit jaar namelijk samen met Amerikaanse strafheffingen tegen Europese agrarische producten, inclusief de zéér Franse roquefort, de truffels én foie gras. Europa weigert Amerikaans, met hormonen bewerkt vlees in de Unie binnen te laten. Het heeft daarvoor inmiddels ook van de Wereldhandelsorganisatie WTO een tik op de vingers gekregen. Tot groot ongenoegen van de Fransen.

Franse boeren kunnen rekenen op sympathie. In de ziel van elke Fransman schuilt in de verte een boer. Tel daarbij de oude angst van bestuurders voor volksopstand, plus de altijd populaire strijd tegen Amerika. Vandaar dat de boze boeren de nauwelijks verholen instemming van de politiek genieten. Minister van Landbouw Glavany zei gisteren dat de boeren vooral moeten protesteren, 'zij het binnen de grenzen van de wet'.

Collega Chevènement van Binnenlandse Zaken, steeds op de voorste rij wanneer de globalisering moet worden bestreden, zei 'uw beweegredenen te begrijpen, maar u kunt natuurlijk niet verwachten dat een minister bepaalde acties goedkeurt'. Met dat laatste doelde Chevènement op het begin van de protesten op 12 augustus, toen een 'boerencommando' een McDonald's restaurant in het zuidelijke stadje Millau vernielde.

Voor die actie zit nog altijd een 46-jarige schapenfokker vast. José Bové, bijgenaamd 'de Robin Hood van Larzac' of ook wel de 'Zorro van de Causses', heeft al eerder blijk gegeven van protestdadendrang.

Hij zat acht maanden in de cel wegens de vernieling van een genetisch gemanipuleerd proefveld, en betoogde in 1995 in Polynesië tegen de hervatting van de Franse kernproeven op Mururoa. Donderdag weigerde hij de borgtocht van 105 duizend franc (ruim 30 duizend gulden) te betalen om op vrije voeten te komen.

Bové ontpopt zich als de ideale martelaar voor een bedreigde boerenstand, als bestrijder van wat hij noemde de 'multinationals van het vieze vreten', als apostel van de ecologische landbouw én als representant van het Frankrijk dat als laatste de Amerikaanse wereldhegemonie durft te bestrijden. Vandaar dat Groenen en communisten riepen om zijn vrijlating, dat minister Glavany betreurde dat hij nog altijd vastzit, en dat de gevangen Bové de regering met de dag meer in verlegenheid brengt.

Aanvankelijk probeerde minister Glavany het boerenprotest te smoren met een maatregel die valt onder het chapiter 'sympatiek en vooral symbolisch'.

De winkeliers moeten voortaan hun groenten en fruit dubbel prijzen: naast de gebruikelijke verkoopprijs moet nu ook worden vermeld wat de boer voor het product heeft gekregen. Zodoende, luidde de gedachte, zou de consument de ogen worden geopend voor de schamele verdienste van de groente- en fruittelers. Ook zou met de dubbele prijzen worden bewezen hoezeer de grootwinkelbedrijven de boeren afknijpen doordat ze de prijzen gewoonweg kunnen dicteren.

Er kwam weinig van terecht. De kleine middenstand weigerde en masse de moeite te nemen 's ochtends uit te zoeken wat de boerenprijs van hun perziken en appels was geweest. En de supermarkten maakten van de gelegenheid gebruik om niet twee, maar drie prijzen af te drukken: de consument wordt nu ongevraagd ook nog eens geïnformeerd over hun inkoopprijs, om te laten zien hoe gering de marges zijn.

De boeren laten zich tot nu toe niet vermurwen. Temeer niet, nadat deze week bleek dat de supermarktketens Carrafour en Promodès tot een monsterfusie komen. Gezamenlijk hebben de twee bijna 30 procent van de Franse markt in handen.

De minister van Landbouw ontbood de beide directeuren, en de president van de machtige landbouwbond FNSEA vroeg om het herinvoeren van minimumprijzen.

Dat laatste is vloeken in de kerk van de vrijhandel. De huidige Fronde kan ook worden beschouwd als een aanzet van het verzet tegen de nog verdergaande liberalisering, die de komende onderhandelingsronde (Millenniumronde) van de Wereldhandelsconferentie in Seattle moet opleveren.

De Franse president Jacques Chirac loste donderdag al enkele schoten voor de boeg vanuit Canada, waar hij de jaarlijkse topconferentie van Franstalige landen bijwoont. Hij zei dat Frankrijk zich zal blijven verzetten tegen de import van Amerikaans hormonenvlees, van genetisch gemanipuleerde gewassen, en vooral tegen de liberalisering van de handel in cultuurproducten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden