Frans-Duits initiatief verdient steun

Het Nederlandse beleid in de Irak-crisis mist visie, meent Frank van Vree. De regering treurt om het gebrek aan EU-eenheid....

De crisis die de Nederlandse politiek teisterde, heeft desastreuze gevolgen gehad voor het buitenlandse beleid. Spraakmakende politici en commentatoren zijn het laatste jaar zo geobsedeerd geweest door binnenlandse perikelen, dat zij met hun mond vol tanden staan nu een nieuwe wereldbrand dreigt uit te breken.

De regering geeft verklaringen af die een indruk van standvastigheid moeten wekken, maar niet kunnen verhullen dat men zich raad weet. Het is, kortom, een reprise van de taferelen rond de uitbreiding van de Europese Unie een half jaar geleden, toen het kabinet-Balkenende ook al blijk van een pijnlijk gebrek aan visie.

De Nederlandse regering schippert, kiest geen positie, betreurt onderwijl 'het gebrek aan eenheid tussen de Europese partners' en put zich uit in min of meer vage aanhankelijkheidsverklaringen aan het adres van de Amerikanen. Maar het is precies dit soort halfslachtigheid die de oorzaak is van de voortdurende onenigheid en verwarring in Europa, en de kans op een onbeheersbaar conflict vergroot. Op dit moment is een even helder als krachtig standpuntbepaling nodig: blijft deze uit, dan zullen de VS en hun medestanders zich gerechtigd voelen zelfstandig, los van de VN, te handelen.

Om de loop van de gebeurtenissen nog enigszins te kunnen beheersen, zal Nederland mét Europa en de VN naar concrete alternatieven moeten zoeken. Dat geldt ook voor de partijen en landen die zich tegen de oorlog hebben gekeerd. Zij zullen er niet aan ontkomen hun posities opnieuw te bezien: je kunt roepen dat je tegen de oorlog bent, maar als je niets doet komt de oorlog vanzelf naar jou toe. Het uitgangspunt van het Nederlandse beleid zou tweeledig moeten zijn: 1. het Iraakse regime moet worden ontwapend; 2. de mogelijke effecten van het optreden tegen Irak moeten worden beperkt. Men kan het - zoals Salman Rushdie een paar weken geleden schreef - oneens zijn met de retoriek van Bush en de manier waarop de VS deze crisis hebben geforceerd, de politieke en militaire neutralisering van een regime, dat er zelfs niet voor terugschrikt gifgas tegen de eigen bevolking te gebruiken, zou een zegen zijn. Tegelijk moet voorkomen worden dat het optreden tegen het regime een reeks van onvoorziene desastreuze reacties in het land zelf, de regio en daarbuiten in gang zet.

Op dit moment is de eensgezindheid nog ver te zoeken. De meeste EU-landen dobberen wat rond op de golven die het Amerikaanse wapengekletter, de Iraakse propaganda en de opiniepeilingen in eigen land veroorzaken. De Britten hebben aangehaakt bij de oorlogsvloot, de Duitsers drijven langzaam af en Nederland wacht af waar de golven het brengen.

Wil Europa de greep op de loop van de gebeurtenissen niet helemaal verliezen, dan zal zij op grond van het genoemde uitgangspunten een nieuw beleid moeten ontwikkelen. Het Duits-Franse initiatief dat afgelopen zaterdag in Der Spiegel werd onthuld, biedt daartoe goede mogelijkheden. Het doel zou moeten zijn een feitelijke opening van Irak door grote inspectieteams en een internationale vredesmacht onder VN-beheer. Die opening zou desnoods moeten worden afgedwongen met beperkte militaire middelen.

De landen van de Europese Unie - Nederland voorop - zouden er goed aan doen, zo'n voorstel met kracht te ondersteunen. Het slagen daarvan zal door alle betrokkenen, behalve de moorddadige dictator en zijn clan, als winst kunnen worden opgevat. De VS zullen met recht betogen dat de militaire ontmanteling te danken is aan hun ferme optreden, de andere landen in de regio en Europa kunnen zich probleemloos achter de VN scharen, en ten slotte zal de Iraakse bevolking - wanneer de macht van het regime is gebroken en het economische embargo tegen het land is opgeheven - van een zware last worden bevrijd. Misschien is het nog niet te laat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden