NieuwsUitbreiding EU

Frankrijk wil strengere regels voor EU-uitbreiding

Frankrijk trapt op de rem bij de uitbreiding van de Europese Unie. Parijs wil strengere eisen stellen aan de onderhandelingen met kandidaat-landen en de mogelijkheid om toezeggingen van EU-zijde terug te draaien als de nieuwkomer terugvalt in oud, ongewenst gedrag. Respect voor de rechtsstaat moet leidend zijn bij de onderhandelingen.

President van Frankrijk Emmanuel Macron verwelkomt Albanië zijn minister-president Edi Rama voor het presidentieel paleis Elysee Beeld AFP

De Franse ideeën zijn opgenomen in een vertrouwelijk plan dat komende dinsdag door de ministers van Buitenlandse en Europese Zaken van de lidstaten wordt besproken. Vorige maand wekte de Franse president Macron veel irritatie bij zijn EU-collega’s toen hij het openen van de toetredingsonderhandelingen met Albanië en de Republiek Noord-Macedonië met een veto torpedeerde. Macron zei toen dat de EU eerst nieuwe regels moet opstellen voor landen die lid van de EU willen worden.

Het vertrouwelijke plan dat vrijdag naar de lidstaten is verstuurd, is een uitwerking van Macrons ideeën. Nederland zit al langer op de lijn van striktere voorwaarden en omkeerbaarheid bij de toetredingsonderhandelingen en zal naar verwachting het Franse paper verwelkomen. EU-diplomaten van oostelijke lidstaten zien de Franse ideeën als een poging om het EU-lidmaatschap als een worst aan een uitschuifbare stok te binden.

Onvrede

De onvrede met de huidige toetredingssystematiek is groot, zowel aan EU-zijde als bij de kandidaat-landen. Die moeten alle EU-wetgeving, opgeknipt in 35 hoofdstukken, overnemen eer ze kunnen toetreden en profiteren van de EU. Dat duurt al snel tien tot vijftien jaar.

Parijs stelt voor de 35 hoofdstukken-wetgeving (variërend van milieu tot sociaal beleid en van financiële wetgeving tot concurrentieregels) op te knippen in zeven fases. Om naar een volgende fase te gaan, moet het kandidaat-land alle EU-wetgeving verbonden aan de voorgaande fase niet alleen op papier hebben doorgevoerd (omgezet in nationale wetgeving) maar ook in praktijk gebracht. Parijs eist ‘strikte, verifieerbare’ criteria om te beoordelen of de kandidaat inderdaad doet wat het zegt te doen.

Als stok achter de deur stelt Parijs voor dat als een land tijdens de onderhandelingen eerdere afspraken niet langer naleeft, de gesprekken kunnen worden bevroren of zelfs teruggedraaid: dan wordt het betrokken land weer een fase teruggezet.

Geste naar kandidaat-landen

Op deze manier wil Macron de onrust bij veel kiezers over uitbreiding van de EU wegnemen. Ook wil hij een eind maken aan situaties als rond Bulgarije en Roemenië die 12 jaar na toetreding tot de EU nog steeds niet volledig voldoen aan alle vereisten en daarom jaarlijks door de Europese Commissie beoordeeld worden.

Als geste naar kandidaat-landen wil Parijs dat deze nog voor ze volledig EU-lid zijn kunnen profiteren van EU-subsidies, onderzoeksprogramma’s en studentenuitwisseling (Erasmus). Ook zou het budget om kandidaat-landen te helpen bij noodzakelijke hervormingen (ruim 11 miljard euro voor 2014-2020) omhoog moeten. Macron wil op die manier de burgers in de kandidaat-landen gemotiveerd houden.

Parijs vraagt de nieuwe Europese Commissie snel (januari 2020) met voorstellen te komen om de huidige uitbreidingssystematiek aan te passen. Onduidelijk is of de nieuwe regels ook zullen gelden voor de landen waarmee de EU als onderhandelt over het lidmaatschap: Servië, Montenegro en Turkije. Dat zou voor deze landen betekenen dat ze opnieuw moeten beginnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden