Frankrijk wil spoedzitting Veiligheidsraad over Aleppo

'Een zwart hoofdstuk in de geschiedenis van de internationale politiek'

Het Syrische regeringsleger rukt op in Aleppo, een overwinning voor Assad lijkt nabij. De bombardementen hebben de rebellen op hun knieën gedwongen. Frankrijk wil dat de Veiligheidsraad van de VN dinsdag in een spoedzitting bijeenkomt om een einde te maken aan de vijandelijkheden zodat de humanitaire hulpverlening op gang kan komen.

Syrische regeringsgezinde milities lopen door de gebombardeerde Bustan al-Basha wijk in Aleppo, 28 november 2016. Beeld afp

Een meisje van zeven, Bana Alabed, twittert over haar leven in Oost-Aleppo. In één van haar laatste berichten schrijft ze, met hulp van haar moeder: 'Vannacht hebben we geen huis, het is gebombardeerd & ik kwam in het puin terecht. Ik zag doden en ik stierf bijna.'

Maandag is het leger van de Syrische president Bashar al Assad er na maandenlange gevechten in geslaagd een groot deel van Oost-Aleppo terug te veroveren, het gedeelte van de tweede stad van Syrië dat sinds 2012 in handen was van rebellen. Zij verzetten zich tegen het regime van Assad, dat altijd de macht heeft gehouden aan de andere kant van de stad, in West-Aleppo.

Eenderde van het rebellengebied, meerdere grote woonwijken in het noorden van de stad, zijn nu door Assad ingenomen. Hij kreeg daarbij steun van Russische straaljagers en milities uit Iran en Libanon. Met de onverwacht snelle overwinning lijkt het waarschijnlijk dat Assad erin zal slagen om uiteindelijk geheel Aleppo weer in handen te krijgen. Wat betekent dit?

Voor Assad is dit de verwezenlijking van zijn politieke droom: het behoud van een Syrische rompstaat. Na de Syrische revolutie is hij in het grootste deel van het land weliswaar zijn invloed kwijt, maar zodra hij Aleppo weer in handen heeft, oefent hij weer de macht uit in alle belangrijke Syrische steden en over de meeste inwoners.

Het slagveld van maandag betekent het begin van het einde voor de rebellen in Syrië, vaak gesteund door de Amerikaanse president Obama. Sommige van deze rebellengroepen zijn door westerse diplomaten jarenlang gezien als een democratischer alternatief voor Assad, die wordt beschuldigd van oorlogsmisdrijven en mensenrechtenschendingen. Maar zonder militaire zeggenschap op de grond is de Syrische oppositie kansloos.

Onlangs waarschuwde het Institute for the Study of War al dat de oorlog in Oost-Aleppo vooral de gematigde rebellen zal treffen, 'daarbij potentiële bondgenoten van de VS uitschakelend en voeding gevend aan het contra-terrorismeverhaal van de Syrische president Bashar al Assad.' Woordvoerders van Assad noemen alle rebellen namelijk 'terroristen'.

In werkelijkheid ligt in Oost-Aleppo een allegaartje aan rebellen onder vuur. Er zijn terreurbewegingen zoals Jabhat Fatah al Sham, 'Front voor de verovering van de Levant', zeg maar Al Qaida in Syrië. Maandag zijn ook gematigde, door het Westen gesteunde groeperingen uit wijken in Aleppo verjaagd. Zij zijn net zozeer tegen de terreurbewegingen IS en Al Qaida gekant als tegen Assad.

Wat betekent de verovering van de wijken in Oost-Aleppo voor de inwoners? Volgens zowel de VN als het Internationale Rode Kruis wonen er in het rebellengebied van de stad nog altijd 250 duizend mensen. 'Een zwart hoofdstuk in de geschiedenis van de internationale politiek,' aldus VN-gezant Jan Egeland. Onder de inwoners vielen volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten de afgelopen dagen tientallen doden.

Aanhangers van Assad betwisten deze cijfers. Zo is daar de Libanees-Syrische journalist Leith Fadel, die furore maakt met teksten als: 'Misschien moet de Nobelprijs naar het Syrische leger gaan.' Sakhour, de belangrijkste wijk die maandag is ingenomen, was volgens hem verlaten toen het leger binnentrok. 'In Oost-Aleppo zijn geen 250 duizend mensen.'

Tekst loopt door ander graphic.

Beeld de Volkskrant

'Mogelijk zijn deze buurten, pal aan de frontlijn, inmiddels inderdaad verlaten,' zegt Ralph el Hage, woordvoerder van het Internationale Rode Kruis. 'Maar wij gaan er nog steeds van uit dat in Aleppo 250 duizend tot 270 duizend burgers wonen. Dat is wat wij horen uit veel kanalen.'

Maar zeker weten doet het Internationale Rode Kruis het ook niet. Sinds april wordt de hulporganisatie door Assad én de rebellen namelijk de toegang tot Oost-Aleppo ontzegd. Alle hulpprojecten in dit deel van de stad zijn gestaakt. Bij gebrek aan onafhankelijke waarnemers is het gissen naar de werkelijke situatie in Oost-Aleppo: diplomaten zijn niet welkom, buitenlandse journalisten die zich er wagen, worden categorisch ontvoerd.

Vaststaat dat Assad zijn oorlog met vuile middelen voert: eerder deze maand bombardeerde hij vijf overgebleven ziekenhuizen in Oost-Aleppo, die toch al kampten met een groot tekort aan artsen en medicijnen - een oorlogsmisdrijf volgens de VN. Maar, zo benadrukt het Rode Kruis: daarmee is niet gezegd dat alle ziekenhuizen gesloten zijn, in tegenstelling tot wat Syrische activisten beweren.

'Ze zeggen dat alle ziekenhuizen zijn vernietigd. Maar dat zeiden ze vorige maand ook. Wij weten het niet. Als Internationaal Rode Kruis willen wij niet in dit propagandaspel worden betrokken.' Bij gebrek aan controleerbare informatie over het leven in wat VN-gezant Egeland omschrijft als 'de ergste oorlog van onze generatie', moet de wereld het doen met getuigen als Bana, zeven jaar oud. Hoe het meisje kan twitteren in een stad waar geen stroom is en internet grotendeels platligt, is een raadsel. Maandag schrijft ze: 'We zijn tussen leven en dood.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.