Frankrijk 'land van ontvangst'

Frankrijk leek verhard, maar onder invloed van de dramatische exodus van de afgelopen weken is alles anders.

Francois Hollande. Beeld anp

Tot voor kort was Frankrijk tegen verplichte quota voor de verdeling van vluchtelingen over Europa. Het land leek te verharden: de hekken in Calais werden verhoogd, een migrantenkamp in Parijs hardhandig ontruimd, de grens met Italië bij Menton ging tijdelijk dicht.

Maar onder invloed van de dramatische exodus van de afgelopen weken is opeens alles anders. Vorige week lanceerden Frankrijk en Duitsland een plan om 120 duizend asielzoekers met verplichte quota over Europa te verdelen. 'Het belangrijke woord is verplicht', zei president Hollande gisteren op zijn halfjaarlijkse persconferentie. Hij erkende dat hij van mening is veranderd. 'Iedereen ziet dat vrijwilligheid op haar grenzen stuit', zei hij.

De Franse president was zich sterk bewust van het feit dat hij aan het roer staat in historische tijden. Hij memoreerde de heldhaftige passagiers van de Thalys, de verwoesting van Palmyra, de uittocht van vluchtelingen en het 'martelaarskind' Aylan. 'Wij moeten keuzes maken die zullen tellen als het moment gekomen is dat de geschiedenis zal oordelen', sprak hij.

Naast verplichte quota wil hij opvangcentra in de regio, waar 'echte' vluchtelingen van economische migranten worden gescheiden. Zonder zulke centra zal het systeem 'exploderen', aldus Hollande, en zijn ook de open grenzen van Schengen niet meer houdbaar. Ook wil Frankrijk de militaire inspanningen in Syrië opvoeren.

Dinsdag begint de Franse luchtmacht met verkenningsvluchten, die later mogelijk tot bombardementen zullen leiden. Een interventie met grondtroepen sloot hij echter uit.

(Tekst gaat verder onder foto).

Angela Merkel en Francois Hollande. Beeld anp

Frankrijk bevindt zich in de luwte van de migrantencrisis. Achteraf lijkt de onrust in Calais, eind juli, slechts een rimpeling vergeleken bij de mensenstromen die afgelopen weken richting Duitsland trokken. Dit jaar verwacht Frankrijk 60 duizend asielaanvragen, evenveel als in 2014 en aanzienlijk minder dan de 800 duizend in Duitsland.

Daarom moet Frankrijk zijn aandeel in Europa leveren: 'Dat is de plicht van Frankrijk, waar het recht op asiel een integraal deel uitmaakt van zijn ziel, van zijn vlees', aldus Hollande. Frankrijk wordt gekenmerkt door 'generaties van bannelingen of vluchtelingen die met ons Frankrijk hebben gemaakt'.

Zo werden na de Eerste Wereldoorlog Armeniërs opgenomen en zochten na de Spaanse Burgeroorlog veel Spanjaarden hun toevlucht in Frankrijk. Italianen, Polen en Belgen kwamen naar Frankrijk om in de mijnen en fabrieken te werken.

Frankrijk is altijd een terre d'acceuil, een land van ontvangst geweest, zeggen de voorstanders van een ruimhartige benadering. Volgens de republikeinse ideologie kan iedereen Fransman worden, mits hij de waarden van liberté, égalité en fraternité onderschrijft. Vooral links koestert deze traditie. Zaterdag kwamen op de Place de la République in Parijs 8.500 mensen bij elkaar om te demonstreren voor een gastvrije opvang van vluchtelingen.

Maar het land is diep verdeeld over de migrantencrisis. In maart was nog 68 procent van de Fransen tegen het verdelen van migranten over Europa met verplichte quota. Afgelopen weekeinde, na de publicatie van de foto van het verdronken jongetje Aylan, was dat gedaald tot 51 procent.

Niettemin: een meerderheid is nog altijd tegen. De belangrijkste oppositiepartij, de Republikeinen van Sarkozy - zelf zoon van een Hongaarse vluchteling, blijft pleiten voor een streng toelatingsbeleid. 'Europa kan niet alle ellende van de wereld dragen', zei Alain Juppé, een van de kopstukken van de partij. Na Aylan 'is een discours van strengheid niet gemakkelijk vol te houden. Maar regeren doe je niet op basis van een emotionele schok', zei afgevaardigde Eric Ciotti.

Een statement van Australische burgers in Sydney, Australië. Beeld anp

Marine Le Pen, de leider van het Front National, verklaarde dat ze niet gehuild had om de foto van Aylan. 'Ze willen dat we ophouden met denken. Maar we laten ons niet de les lezen, zeker niet als ze ons de dood van een kind in het gezicht gooien om hun sinistere project te bevorderen', aldus Le Pen zaterdag voor de zomeruniversiteit van het Front National.

Vergelijkingen met de vluchtelingen van de Spaanse burgeroorlog of de Joden uit de jaren dertig noemde ze totaal misplaatst. 'Deze immigratie lijkt helemaal niet op de immigratie van toen. Het is een economische immigratie naar een land dat economisch leeggebloed is', aldus Le Pen.

Het vergrijzende Duitsland wil misschien 'de lonen drukken en slaven rekruteren door massa-immigratie', zei Le Pen. Maar Frankrijk zit niet op nieuwkomers te wachten, met zijn werkloosheid van meer dan 10 procent.

Bovendien zijn de meeste immigranten moslims. De islam wordt door veel Fransen diep gewantrouwd, zeker na de aanslagen van januari. Veel mensen geloven dat moslims, anders dan de Armeniërs of Spanjaarden van weleer, de beginselen van liberté, égalité en fraternité niet zullen onderschrijven. 'De immigratie is geen kans, maar een last', concludeerde Le Pen, terwijl sommige aanhangers leuzen riepen als 'eruit!' of 'laat ze terugkeren naar hun eigen land!'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.