Frankrijk handhaaft vooralsnog noodtoestand

Frankrijk zal de noodtoestand waarschijnlijk met drie maanden verlengen, tot eind mei. Dat zeiden deze week verschillende politici na een onderhoud met president Hollande. Het Elysée liet gisteren weten 'dat er nog geen beslissing genomen is'.

Franse premier Manuel Valls Beeld afp

Vrijdag leek premier Valls zelfs te suggereren dat de noodtoestand voor onbepaalde tijd kan worden gehandhaafd. In een interview met de BBC zei hij 'alle middelen' te willen inzetten in de 'oorlog' met IS, inclusief de noodtoestand. Op de vraag van de BBC hoe lang hij de état d'urgence wilde handhaven, zie Valls: 'Zo lang als nodig is. We kunnen niet voor altijd leven met de noodtoestand. Maar zolang de dreiging bestaat, kunnen we alle middelen inzetten.'

De noodtoestand leek hiermee een open einde-regeling te worden: de dreiging van IS zal nog wel even bestaan. Op de sociale media ontbrandde terstond een polemiekje, waarbij onder meer de groene ex-minister Cécile Duflot 'het einde van de rechtsstaat' aankondigde. Haastig liet een woordvoerder van Valls weten dat de premier 'geen enkele aankondiging' had gedaan en dat de regering absoluut niet van plan is de noodtoestand jarenlang te handhaven.

90 huiszoekingen per dag

2.721 huiszoekingen zonder tussenkomst van de rechter, gemiddeld 90 per dag, die tot twee juridische onderzoeken naar terroristische netwerken hebben geleid. Volkskrant-correspondent Peter Giesen maakte in december de balans op van een maand noodtoestand in Frankrijk.

Huiszoekingen

De noodtoestand geeft politie en veiligheidsdiensten uitgebreide bevoegdheden, zoals de mogelijkheid om huiszoekingen te verrichten zonder gerechtelijk bevel. Ook kan burgers huisarrest worden opgelegd zonder toestemming vooraf van de rechter.

Mensenrechtengroeperingen hebben grote principiële bezwaren tegen deze maatregelen. De Ligue des Droits de l'Homme ('mensenrechtenliga') is bij de Franse Raad van State een procedure begonnen om de noodtoestand op te schorten.

Maar waarschijnlijk zal het parlement zonder veel commentaar instemmen met een verlenging tot eind mei, met uitzondering van enkele socialistische, communistische en groene politici.

Huisarrest vernietigd

Toch gebeuren er ongelukken bij de toepassing van de noodtoestand. Gisteren werd het huisarrest van Halim A. uit de Parijse voorstad Vitry-sur-Seine door de Raad van State illegaal verklaard. A. zou hebben rondgehangen bij het huis van een werknemer van Charlie Hebdo, waar hij foto's zou hebben genomen. Ook zou hij tot een radicale islamistische groep behoren en betrokken zijn bij een handel in gestolen luxe-auto's, opgezet door islamisten.

De rechter liet weinig heel van deze verdenking. De verdachte hing helemaal niet rond bij een werknemer van Charlie Hebdo, aldus de rechter, 'maar bezocht zijn moeder die in de buurt woonde. Hij maakte geen foto's, maar gebruikte zijn mobiele telefoon op de luidsprekerstand.' Verder konden de autoriteiten niet aantonen dat hij tot een islamistische groep behoorde en was hij in de autodiefstalkwestie slechts als getuige gehoord.

Het was de eerste keer dat de Raad van State een huisarrest vernietigde. Lagere rechters hebben 61 zaken over huisarrest behandeld. In zeven gevallen werd het huisarrest ongeldig verklaard. Maar in het klimaat na de aanslagen van 13 november wordt niet lang stil gestaan bij de missers van de veiligheidsdiensten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden