Frankrijk en VS blijven samen spioneren ondanks kritiek

Op de dag dat Frankrijk een nieuwe spionagewet aanneemt, maakt klokkenluidersite Wikileaks bekend dat de NSA de laatste drie Franse presidenten heeft afgeluisterd. Deze nieuwe wet verruimt de bevoegdheden van de inlichtingendiensten. 

François Hollande met Barack Obama. Beeld anp

De Amerikaanse president Barack Obama heeft 'ondubbelzinnig' herhaald dat hij 'strikt tegen het bespioneren van bondgenoten' als Frankrijk is. Obama zei dit in een kort telefoongesprek met zijn Franse ambtgenoot Hollande.

In samenwerking met WikiLeaks onthulden de krant Libération en de website Mediapart dat de Amerikaanse National Security Agency (NSA) tussen 2006 en 2012 drie Franse presidenten hadden afgeluisterd, Jacques Chirac, Nicolas Sarkozy en François Hollande. Volgens Obama is het bespioneren van de Franse leiders sindsdien gestopt.

Franse politici, van links tot rechts, kwamen de hele dag woorden te kort om hun verontwaardiging over deze actie van een bevriende natie tot uitdrukking te brengen. 'Onaanvaardbaar', zei premier Manuel Valls. 'Frankrijk duldt geen enkele manipulatie die zijn veiligheid in het geding kan brengen.' Toch kunnen de onthulling van de Amerikaanse afluisterpraktijken voor niemand als een verrassing komen, zei Valls. Eerder werd al bekend dat de mobiele telefoon van de Duitse bondskanselier Angela Merkel door de Amerikanen was afgeluisterd. Niettemin sprak de premier 'zijn emotie en woede' uit over de spionageaffaire. Hij pleitte voor een gedragscode voor inlichtingenwerk onder bondgenoten.

'Onacceptabel'

Lees hier het artikel van Yves Leroi van de Volkskrant over de verbolgen Franse reacties naar aanleiding van het spionagenieuws.

Beeld anp

Het zal bij boze woorden blijven. De Amerikaanse ambassadrice werd gisterochtend meteen ontboden bij minister van Buitenlandse Zaken Fabius, maar president Hollande liet ook weten dat de samenwerking tussen de Franse en Amerikaanse inlichtingendiensten gewoon zal worden voortgezet. Voor de Fransen is deze samenwerking van groot belang in de strijd tegen het terrorisme. Frankrijk zelf nam woensdag een wet aan die de bevoegdheden van de inlichtingendiensten verruimt.

De Franse centralisatie blijkt afluisteren relatief gemakkelijk te maken. Het Elysée en de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie liggen allemaal op een afstand van enkele honderden meters tot de Amerikaanse ambassade aan de Place de la Concorde, waar de bovenste verdieping geheel is volgestouwd met spionage-apparatuur, schreef Libération.

De transcripties van de afgeluisterde gesprekken bevatten overigens weinig explosief materiaal. Hollande overlegde 'in het geheim' met de Duitse sociaal-democraten over de crisis in de eurozone, in het bijzonder de positie van Griekenland. Sarkozy probeerde in 2011 vergeefs een vredesconferentie tussen Israël en de Palestijnen te organiseren. Ook zag hij zichzelf in 2008 ook als de enige man die de wereld voor een economische ineenstorting kon behoeden. Chirac lobbyde in 2006 zonder succes voor de Noorse diplomaat Roed-Larsen, die secretaris-generaal van de Verenigde Naties wilde worden.

In Libération vroeg de politicoloog François Heisbourg zich zelfs af waarom de Amerikanen zulke politieke risico's nemen om betrekkelijk triviale informatie te vergaren. 'De NSA beschikt over zo veel middelen dat zij niet handelt omdat het nodig of intelligent is, maar omdat het technisch mogelijk is. Zij luistert bevriende staatshoofden af, simpelweg omdat het mogelijk is. De NSA kan sneller informatie vergaren dan nadenken over de consequenties', aldus Heisbourg. Het 'gigantisme' van de Amerikaanse inlichtingenmachine is ook zijn zwakte. Er zijn 1,3 miljoen mensen die toegang hebben tot 'top secret'-materiaal. 'Er zullen altijd mensen zijn die met journalisten praten of zich tot klokkenluider ontpoppen', aldus Heisbourg.

Voor WikiLeaks zijn de onthullingen een mooie comeback. Van de klokkenluiderssite werd de laatste tijd weinig meer vernomen, mede door de juridische problemen van oprichter Julian Assange. Ook werd WikiLeaks overschaduwd door de onthullingen van Edward Snowden. Maar woensdag maakte Assange een triomfantelijke terugkeer in het Franse achtuurjournaal van TF1. Er zullen nieuwe, 'politiek belangrijker' onthullingen volgen, kondigde hij aan. Ook leek Assange in te spelen op de anti-Amerikaanse onderstroom in Frankrijk. Hij riep Frankrijk op het verzet tegen de NSA-spionage te leiden. Assange: 'WikiLeaks rekent op Frankrijk, alleen Frankrijk kan de touwtjes in handen nemen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden