Frankrijk en Israël zijn weer innige vrienden

Parijs kan zich ondanks goede band geen onvoorwaardelijke steun aan Israël permiteren...

Van onze correspondenten Alex Burghoorn en Ariejan Korteweg

JERUZALEM/PARIJS Van een ‘Franse invasie’ was in Israël al sprake voordat zondag president Nicolas Sarkozy, zijn vrouw Carla, zeven ministers, tientallen figuren uit de showbizz en het bedrijfsleven, plus een karrevracht Franse reporters op het Ben Goerion-vliegveld waren geland, voor een driedaags staatsbezoek dat de hervonden vriendschap tussen de twee landen moet bezegelen.

Ruwweg 3.000 Franse Joden zijn sinds 2004 jaarlijks naar Israël ge-emigreerd. Ze voelen zich veelal niet meer thuis in Frankrijk, waar ze in de moslimgemeenschap de jodenhaat zien sluimeren. Israëli’s begrijpen vaak niet dat er nog Joden in Frankrijk willen wonen. Premier Ariel Sharon riep hen ooit op ‘het wildste antisemitisme’ te ontvluchten – de zomerrellen in de Parijse banlieues van 2005 werden vanuit Israël in intifadatermen beschreven.

De Franse instroom is niet onopgemerkt gebleven, in een tijd dat Israël nog maar weinig Joden uit het buitenland weet aan te trekken (in 2007: net 19 duizend, de meesten uit de economisch zwakke ex-Sovjetstaten en Ethiopië). De Fransen hebben de kosjere restaurants teruggebracht in het liberale Tel Aviv – en de religieuze Franse vrouwen hebben elegantie toegevoegd aan de modern-orthodoxe dresscode, waar de vormeloze hobbezakken van Amerikaanse vrouwen de toon zetten.

De verhoudingen tussen Israël en het Frankrijk van Jacques Chirac waren ronduit koel. Maar het kan snel gaan in de internationale politiek. Sinds het aantreden van Sarkozy, een jaar geleden, is Jeruzalem weer geïnteresseerd in Parijs: maandag spreekt Sarkozy de Knesset toe, een privilege dat François Mitterrand als laatste Franse president ten deel viel in 1982.

De Israëlische president Shimon Peres heeft hem zondag verwelkomd als een ‘innige vriend van ons volk’. Op zijn beurt zei Sarkozy: ‘Ik ben altijd een grote vriend van Israël geweest, en zal dat altijd blijven.’ Hij zei laatst al: ‘Wie uit is op de vernietiging van Israël zal altijd Frankrijk op zijn weg vinden.’

Het is een radicale breuk met het verleden. Zijn voorganger Chirac was een fervent tegenstander van de Israëlische annexatiepolitiek. Aan het bezoek dat hij in 1996 aan Jeruzalem bracht, wordt in Israël niet graag teruggedacht. ‘Dit is geen beveiliging maar pure intimidatie. Willen jullie soms dat ik meteen terugvlieg naar Parijs?’, voegde Chirac Israëlische veiligheidsagenten toe, die wilden verhinderen dat hij contact legde met Palestijnen langs de route. Onder Palestijnen werd hij geliefd: ouders noemden hun zoon soms zelfs ‘Chirac’. In Israël werd Frankrijk zodoende een anti-zionistische houding aangewreven.

Hoe anders is het met Sarkozy, wiens moeder de dochter is van een sefardische Jood. Hij noemde de stichting van Israël al eens ‘het wonder van de twintigste eeuw’. Een paar maanden geleden vaardigde hij de oekaze uit dat alle Franse schoolkinderen een Joods oorlogslachtoffertje zouden moeten ‘adopteren’, om beter te begrijpen wat de Joden was aangedaan. Pas toen het voorstel ook in Joodse kringen op kritiek stuitte, trok hij het in: kinderen zouden emotionele schade kunnen oplopen.

Toch kan Frankrijk zich geen onvoorwaardelijk pro-Israëlische houding permitteren. Het land heeft historische banden met Libanon en Syrië, die na de Eerste Wereldoorlog onder Frans protectoraat vielen. Minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner is de afgelopen maanden vaak naar Beiroet gegaan om te assisteren bij de vorming van een nieuwe regering. De Syrische president Bachar el-Assad komt in juli voor een eerste officieel bezoek naar Parijs, wat betekent dat de betrekkingen met Syrië aan de beterende hand zijn.

De reden voor het bezoek van Assad is de oprichting van de Unie voor de Middellandse Zee, die zou moeten uitgroeien tot een troefkaart van de Franse buitenlandse politiek. Ook de Israëlische premier Ehud Olmert wordt bij die top verwacht, en er is gezinspeeld op een ontmoeting tussen Olmert en Assad in Parijs. Het zou Sarkozy’s doorbraak in de Midden-Oostendiplomatie kunnen zijn. Maar Israël heeft hem gevraagd niet te hard van stapel te lopen.

‘In een tijd van machtsoverdracht in de Verenigde Staten, kan Frankrijk de rol van supermacht spelen’, schreef de Israëlische krant Haaretz zondag. ‘Voor de complexe taak die het voor zichzelf in het Midden-Oosten ziet weggelegd, moet Frankrijk een positie kiezen die gestoeld is op principes, morele legitimiteit en strategische duidelijkheid. Welkom in Jeruzalem, Sarko.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden