Frankrijk bungelt achteraan in BNP-peloton

Het vierde kwartaal van 2001 kromp de Franse economie met 0,1 procent. Buurlanden deden het niet beter, maar wat wél hard aankwam, is dat het land qua bruto binnenlands product naar de twaalfde plaats in de Europese Unie is gezakt....

Wie dezer dagen in Parijs rondloopt, moet niet verbaasd opkijken als hij een 'commando' van de communistische vakbond CGT tegenkomt. Sinds twee weken probeert de gratis krant Metro in de Franse hoofdstad voet aan de grond te krijgen. De commando's van de bond 'Syndicat du livre' rijden met vier of vijf man rond, speurend naar geüniformeerde Metro-colporteurs. Krijgen ze er een in het vizier, dan is die in het beste geval zijn kranten kwijt. Maar het is ook voorgekomen dat hij in het ziekenhuis belandt.

Zelf spreken de CGT-vakbonders van een 'spelletje' en van een 'gezellige sfeer'. De stemming zit er ook in bij de wijnsector. De wijnboeren uit de streek Roussillon 'overwegen geweld', zo maakten ze vorige week bekend. Er is sprake van overproductie van wijn, de grenzen staan open voor de Italiaanse en Spaanse concurrentie. En dus liggen de autobanden klaar om in brand te worden gestoken. Zo zijn onze manieren in corporatistisch Frankrijk. De regering houdt zich in de kranten- en wijnkwestie muisstil, want de presidentsverkiezingen zijn in aantocht: escalatie ongewenst.

Het laatste kwartaal van 2001 is de Franse economie met 0,1 procent gekrompen. Alleen Griekenland, Portugal en Spanje produceren in de Europese Unie minder per hoofd van de bevolking.

De stramme Franse arbeidsverhoudingen zijn bijna spreekwoordelijk. De ongelukkige Metro-avonturen zijn daarvan een mooi voorbeeld. Verworven rechten, uitsluiting van nieuwkomers op de arbeidsmarkt, gebrek aan vrije concurrentie. Rechts-oppositioneel Frankrijk maakte zich na de slechte cijfers op om de boter eruit te braden. Valéry Giscard d'Estaing, tegenwoordig Europees Conventie-voorzitter: 'We zijn de laatste jaren achteruitgegaan. Er bestaat dus een verkeerde perceptie over de rang van Frankrijk.'

De ondernemers van de vereniging Entreprise et Progrès lieten na het nieuws een 'alarmkreet' uitgaan en eisten een 'staatshervorming'. De lasten zijn nergens in Europa, afgezien van België en Scandinavië, hoger dan in Frankrijk. De machtige werkgeversvereniging Medef wees op het feit dat Frankrijk veel meer in het buitenland investeert dan vice versa. Dat zou het bewijs zijn voor het slechte investeringsklimaat. Ergo: weg met de 35-urige werkweek en meer algemeen met het 'potverteren' van de linkse regering.

Ten opzichte van 1992 is Frankrijk statistisch inderdaad danig afgezakt. Toentertijd stond het land in Europa samen met Duitsland bovenaan qua productie-per-inwoner, alleen voorafgegaan door België en Luxemburg. Op een gemiddeld BBP van 100 in de Europese Unie, produceerden Fransen en Duitsers 108,8. Tien jaar later is Duitsland afgegleden naar een zevende plaats met 104,4, en Frankrijk zelfs tot onder het gemiddelde, met 99,6. Het allerergste is voor de Fransen dat ze zelfs zijn ingelopen door de Britten.

De cijfers komen van het EU-statistiekbureau Eurostat. Chirac liet een en ander natrekken. Verkiezingstijd verplicht, en als de linkse regering kon worden dwarsgezeten, zou de president dat niet laten. In zijn laatste rede ter gelegenheid van 'quatorze juillet' zei Chirac wel kortweg dat het land bezig was met een economische duikvlucht. Maar hij heeft het onderwerp sedertdien opvallend terzijde gelaten.

Hoe zit het dan met de Franse concurrentiepositie? Is er werkelijk sprake van verval? Gaat Frankrijk de economische ondergang tegemoet? Veel valt daarvan niet te merken, en volgens Le Boucher van Le Monde komt dat doordat de statistiek van Eurostat niet deugt. 'Ons land wordt benadeeld. De Portugezen komen er beter af, omdat bij hen de huren lager liggen dan in Frankrijk.' Le Boucher stelt vast dat volgens andere cijfers, die van de rijkelandenorganisatie OECD, Britten en Fransen op een gedeelde tiende plaats staan. En Jean-Claude Trichet, gouverneur van de Banque de France, zegt dat de Franse economie het helemaal niet zo slecht doet.

Het échte Franse probleem is dat er zo weinig mensen werken. Teveel werklozen (8,5 procent), teveel jongeren die zo lang mogelijk studeren, teveel ouderen die te vroeg met pensioen gaan.

De pensioengerechtigde leeftijd is zestig, en niemand die daaraan vooralsnog durft te tornen. Van de bevolking tussen 55 en 59 werkt niet meer dan 48 procent. Over het geheel genomen werkte in het jaar 2000 slechts 61,7 procent van de Fransen tussen 15 en 64 jaar. Ter vergelijking: in het Verenigd Koninkrijk is dat 71,2 procent, in Duitsland 65,3 procent.

'De weinige Fransen die actief zijn, werken zich in het zweet voor de anderen', luidt het welwillende commentaar van een anonieme functionaris van de Europese Commissie. De uitzendkrachten die dachten met het ronddelen van de krant Metro een zakcent bij te verdienen, zullen daar wellicht heel anders tegenaan kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden