Frankrijk betaalt alsnog om deportaties Joden

Frankrijk betaalt 60 miljoen dollar aan Amerikaanse slachtoffers en nabestaanden van de holocaust, omdat de Franse spoorwegen tijdens de oorlog Joden naar vernietigingskampen hebben getransporteerd. Dit is afgesproken in een akkoord tussen Frankrijk en de Verenigde Staten.

Foto's van jonge Franse Joden die gedeporteerd werden tijdens de Tweede Wereldoorlog, tentoongesteld in Shoah Memorial in Parijs, in 2008. Beeld reuters

Waarschijnlijk zijn er nog enkele honderden overlevenden, die volgens het akkoord recht hebben op 100 duizend dollar (81 duizend euro). Nabestaanden zullen 8 duizend euro krijgen. Frankrijk betaalde na de oorlog een schadevergoeding aan gedeporteerde Joden en hun nabestaanden. Geëmigreerde Joden kwamen daarvoor echter niet in aanmerking. Voor deze groep en hun nabestaanden is het nieuwe fonds bedoeld.

De maatregel komt nogal laat, zeventig jaar na de oorlog. Frankrijk heeft er lang over gedaan zijn aandeel in de holocaust te erkennen, omdat het zich primair beschouwde als slachtoffer van nazi-Duitsland.

Actief

De werkelijkheid was ingewikkelder. In 1940 bezetten de Duitsers slechts een deel van Frankrijk. Het bestuur over het andere deel lieten zij over aan het Vichy-bewind van maarschalk Pétain. Deze marionettenregering hielp actief mee aan de Jodenvervolging. De bekendste razzia vond plaats in juli 1942, toen de Franse politie bijna 13 duizend Joden oppakte, die bijeengedreven werden in het Vélodrome d'Hiver in Parijs. Het Vichy-bewind vorderde ook de wagons van de Société Nationale des Chemins de Fer Français (SNCF) waarmee de Joden werden gedeporteerd. In totaal vervoerde de SNCF tijdens de oorlog 76 duizend Joden, van wie er slechts drieduizend zouden overleven. In 1995 erkende president Chirac tijdens een rede in het Vélodrome d'Hiver dat Frankrijk medeverantwoordelijk was voor de Jodenvervolging.

In 2011 had SNCF-topman Guillaume Pépy al zijn spijt betuigd over de deportaties, al zouden de spoorwegen 'slechts een radertje in de uitroeiingsmachine van de nazi's zijn geweest'. Amerikaanse Joodse organisaties namen daar geen genoegen mee. Zij wilden een schadevergoeding.

Dat Frankrijk nu over de brug komt, lijkt een prozaïsche achtergrond te hebben. Zo lang de kwestie niet geregeld was, kon de SNCF niet meedingen naar grote infrastructurele werken in de VS. Zo wilden de spoorwegen een offerte uitbrengen voor de aanleg van een spoorlijn in Maryland, ter waarde van 4,5 miljard dollar. De schadevergoeding maakt de weg vrij voor het binnenhalen van zulke opdrachten.

De Franse econoom en politicus voor de Groenen Alain Lipietz, wiens ouders gedeporteerd werden, reageerde bitter: 'De uitkering van deze schadevergoeding is louter ingegeven door commerciële motieven. Dat stemt verdrietig, ook al is de schadevergoeding historisch gezien een goede zaak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden