Frankrijk begint onderzoek naar Assad om misdaden tegen menselijkheid

De Franse justitie begint een gerechtelijk vooronderzoek tegen het bewind van Bachar al-Assad wegens misdaden tegen de menselijkheid. De stap illustreert hoezeer Frankrijk zich met alle middelen blijft verzetten tegen samenwerking met Assad. Andere westerse landen, zoals de Verenigde Staten, Duitsland en Groot-Brittannië beginnen voorzichtig te schuiven, omdat zij het Syrische bewind als een kleiner kwaad beschouwen dan de Islamitische Staat.

Activisten van Reporters Without Borders met een poster van bewindsleider Bachar al-Assad. Beeld afp

Het proces tegen het regime van Assad is bij uitstek politiek. Als een ambtenaar of bestuurder een misdaad constateert, is hij verplicht justitie in te lichten, zo luidt de Franse wet. De bestuurder in kwestie is Laurent Fabius, minister van Buitenlandse Zaken. 'Tegenover deze misdaden die het menselijk geweten kwetsen, deze bureaucratie van de horreur, deze ontkenning van de waarden van de mensheid, is het onze verantwoordelijk te handelen tegen de straffeloosheid voor deze moordenaars', aldus Fabius in New York, waar hij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties bijwoonde.

Het onderzoek zal gebaseerd worden op de getuigenis van een voormalige politiefotograaf uit Damascus, 'César', die uit Syrië vluchtte met 55 duizend foto's van 11 duizend mensen die in gevangenschap werden gedood. Veel lichamen zijn gemarteld of verminkt. De Franse justitie is alleen ontvankelijk als aangetoond kan worden dat er Franse of Frans-Syrische burgers onder de slachtoffers zijn. Dat wordt nu uitgezocht door onderzoeksrechters in Parijs die gespecialiseerd in genocide, en eerder onderzoek deden naar Rwanda.

Het gerechtelijk onderzoek past in de harde opstelling van Frankrijk tegenover het bewind van Assad. President Hollande verklaarde zich tegen het voorstel van de Russische president Poetin voor een grote coalitie tegen Islamitische Staat, inclusief Assad. 'Je kunt de slachtoffers en de beulen niet laten samenwerken', aldus Hollande. 'Dat er een terroristische groep bestaat mag niet betekenen dat er amnestie verleend wordt aan het regime dat deze situatie gecreëerd heeft.'

Laurent Fabius bij de Verenigde Naties in New York. Beeld epa

Water bij de wijn

Toch heeft Frankrijk water bij de wijn moeten doen. Aanvankelijk voerde het alleen in Irak bombardementen tegen IS uit, omdat luchtacties in Syrië Assad in de kaart zouden spelen. Afgelopen zondag bombardeerden Franse Rafales een trainingskamp van IS in Syrië. Volgens een Syrische mensenrechtenorganisatie zouden daarbij dertig doden zijn gevallen, onder wie twaalf 'welpen van het kalifaat', kindsoldaten.

Die koerswijziging heeft twee redenen. Terreuracties in Frankrijk worden voorbereid vanuit Syrië, waar inmiddels 1500 Franse jihadisten zitten, en niet vanuit Irak. Bovendien dreigden de Fransen zich steeds meer te isoleren met hun categorische afwijzing van Assad. Het bombardement van zondag had ook een politiek karakter. Met de actie wilde Frankrijk zijn positie aan de onderhandelingstafel versterken.

Volgens Hollande kan er geen oplossing voor Syrië gevonden worden 'zonder politiek proces'. Er zou een overgangsregering gevormd moet worden 'met leden van het huidige bewind en de oppositie'. Maar, zei Hollande, er is een man die op geen enkele voorwaarde deel mag uitmaken van zo'n regering: Bachar al-Assad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.