Medialogica

Frank Underwood gaat alwéér vrijuit

De Teevendeal kent diverse onthullers. En opmerkelijk genoeg ook vakbroeders die de scoop aan zich voorbij lieten gaan.

Beeld Hilde Harshagen

Je hoeft niet House of Cards te volgen om achter het ingestorte kaartenhuis van Ivo Opstelten en Fred Teeven verborgen structuren te zien.

Wie lekte Teevens 'bonnetje' van vijf miljoen naar de pers? Werd hier subtiel wraak genomen door criminelen, door ambtenaren of door politieke tegenstanders van de rechtse crimefighters, zo vlak voor de verkiezingen? Bewonderaars van Frank Underwood zullen onmiddellijk de geraffineerde praktijken herkennen van de machtswellusteling die geen zee te diep gaat op weg naar de macht.

Het is de paradox van de journalistiek: die pretendeert de waarheid te onthullen, maar het verhaal áchter het verhaal - minstens even relevant - zal niet uit de bureaula komen.

De deal van het OM met drugscrimineel Cees H. (naam en verblijfplaats bij elke redactie bekend) kent diverse onthullers. Allereerst Teeven zelf, die in een boek van Telegraaf-journalist Cees Koring in 2013 al repte over een deal met H. die bij Justitie gevoelig lag. Nieuwsuur maakte er vorig jaar melding van, nog zonder schriftelijk bewijs, maar beriep zich op 'verschillende mensen binnen het ministerie van Justitie' die wisten dat Teeven loog over de hoogte van de deal.

Het bewijs kwam vorige week. Naast Nieuwsuur-redacteur Bas Haan had ook freelancemisdaadjournalist Hendrik Jan Korterink meegewerkt aan de scoop. Die 'heeft geen verstand' van politiek, zegt hij zelf, dus moet het bonnetje wel uit kringen van misdaad of eventueel opsporing komen. Korterink gaf deze week een klein kijkje in zijn criminele keuken. Aan website ThePostOnline vertelde hij dat hij een 'staatsgeheim' stuk in handen had gekregen waardoor de zaak voor hem 'te groot' werd. Een wonderlijke reflex: ik heb nu zo'n grote primeur, dat ik er een concurrent bij ga halen. Korterink, een kundig misdaadverslaggever, benaderde 'vanwege loyaliteit met RTL' Erland Galjaard, 'maar die reageerde niet erg adequaat', zei hij.

De zelfverklaarde positiviteitsgoeroe van RTL vond het nieuws vermoedelijk niet lief genoeg.

Opmerkelijk, zo niet naïef, om als misdaadverslaggever de baas van Geer & Goor te bellen, in plaats van de hoofdredacteur van RTL Nieuws. Henk Hagoort, baas van de NPO, was wel scherp genoeg, en zo belandde de scoop bij Nieuwsuur.

Dat iemand bij journalisten heeft lopen 'leuren' is wel duidelijk. In Vrij Nederland schreef redacteur Harry Lensink dat ook VN de documenten aangeboden had gekregen. Van dezelfde bronnen als Haan en Korterink, zegt VN. 'Die bronnen menen dat de Nederlandse staat met twee maten meet, met als inzet oude drugszaken die tot op de dag van vandaag actueel zijn.'

Wie zegt u?

H.'s advocaat Jan-Hein Kuijpers ontkende in elk geval met klem. Dat zegt niets, maar voor de surrealistische dialoog met Jeroen Pauw verdienen de scenarioschrijvers van deze politieke serie eeuwige lof.

Pauw: 'U heeft het bonnetje, hè?'

Kuijpers: 'Ik heb het bonnetje.'

P: 'In uw binnenzak, geloof ik zelfs.'

K: 'Ik zou het niet weten, maar ik héb een bonnetje.'

P: 'Ja. Ik heb dat bonnetje ook gezien, vóór de uitzending.'

K: 'Welk bonnetje?'

P: 'Dat bonnetje van u.'

K: 'Ik hoor het u zeggen.'

De advocaat - schatplichtig aan zijn beroemde confrère Bram M. - had dat bonnetje aan niemand laten zien, zei hij. Ook niet aan Nieuwsuur.

Je mag het natuurlijk nooit hardop zeggen, maar er is nóg een advocaat die het bonnetje moet kennen: H.'s voormalige verdediger Piet Doedens, opvallend afwezig deze dagen. Verdacht.

Intussen rommelt het flink in het journalistieke milieu. Er vonden de nodige afrekeningen plaats. Zo trok Hendrik Jan Korterink het mes naar de verzamelde politieke journalisten. Die hadden 'zitten slapen', want ze spellen niet wekelijks de Panorama. Daarin had Korterink al eens geschreven over de deal, inclusief het bedrag van 4,7 miljoen gulden. Onopgemerkt. Vermoedelijk waren ze op het Binnenhof weer blijven steken bij de Secretaresse van de week.

John van den Heuvel (Cees H. belooft hem aan te klagen wegens smaad) haalde donderdag in zijn Telegraaf uit naar 'een landelijke krant die normaal zijn neus ophaalt voor misdaadverslaggeving', waarin Cees H. woensdag 'kritiekloos' werd geïnterviewd. Hij zal toch niet de Volkskrant in het vizier hebben?

Ervaren seriekijkers weten genoeg. Politieke of criminele wraak op het crimefightersduo? Het is een verleidelijke gedachte, zo vlak voor de verkiezingen. Maar wie het journalistieke milieu aanschouwt, ziet dat toch vooral toeval en willekeur het werk deden, ook vlak voor de verkiezingen. Frank Underwood gaat alwéér vrijuit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden