De Zestien

'Frank de Boer mag Red Bull Salzburg dankbaar zijn'

Ajax verloor gisteravond kansloos met 0-3 van Red Bull Salzburg in de eerste knock-out ronde van de Europa League. Waar normaal gesproken een Europese ontmoeting over tweemaal negentig minuten wordt afgewerkt, was Red Bull Salzburg na zo'n half uur voetballen wel klaar met Ajax. Een primaire reactie kan zijn om zo'n avond snel te willen vergeten. Maar volgens Sander IJtsma zou een toptrainer de lessen uit deze wedstrijd juist dankbaar moeten omarmen.

Kishna (links) en Van Rhijn (rechts) in duel met Salzburg-speler Ulmer.Beeld anp

De statistieken van gisteravond waren duidelijk. Ajax legde het niet alleen in de eindstand van 0-3 af, maar ook op bijna alle andere fronten. Alleen in de hoeveelheid balbezit wist Ajax de tegenstander te overtreffen. Ajax kwam slechts tot vier doelpogingen, waarvan er twee werden geblokt en er slechts in de blessuretijd eentje bij de Oostenrijkse keeper belandde.

De krachtsverhoudingen worden nog pijnlijker duidelijk wanneer we de doelpogingen in een grafiek weergeven. Deze grafiek gaat bij iedere doelpoging een trapje omhoog. Hoeveel de lijn omhoog gaat wordt bepaald door de kwaliteit van de kans. Locatie op het veld speelt een belangrijke rol, maar ook of het een kopbal of een schot betreft en wat voor type assist er aan voorafging. Op de verticale as staat dus het aantal 'Expected Goals', dat aangeeft hoeveel doelpunten je redelijkerwijs op grond van de kansen mag verwachten.

Beeld anp
Beeld 11tegen11

Nu is het natuurlijk heel makkelijk om na zo'n dramatische wedstrijd kritiek te uiten op de trainer. Dat is dan ook niet het punt van dit artikel. Dat punt is veel breder en heeft betrekking op de speelstijl die De Boer met Ajax hanteert. De wedstrijd tegen Salzburg legde dit op pijnlijke wijze bloot. Zoals ik het eerder op deze plaats formuleerde: 'de principes van Frank de Boer kosten Ajax punten'.

Balbezit
De Boer heeft bij Ajax het balbezit heilig verklaard. Dit zorgt voor een afgeleid doel in de wedstrijd, namelijk meer passes versturen dan de tegenstander en de bal langer in bezit hebben. Dit zijn dan ook de enige twee aspecten waarin Ajax beter scoorde dan Red Bull Salzburg.

Maar met passes alleen win je geen wedstrijden. Ajax is meester geworden in breedtepasses en driehoekjes maken met de keeper. Dit kwam de ploeg tegen Salzburg regelmatig op een luid fluitconcert te staan, maar hetzelfde spelpatroon is ook in de eredivisie aanwezig.

Yardage
Voetbalanalyse is nog jong, en we kunnen dus veel leren van vergelijkbare sporten waar analyse al verder ontwikkeld is. Een goed voorbeeld in dit verband is American Football. Ondanks de grote verschillen tussen beide sporten is er een belangrijke parallel te trekken. Het is namelijk in beide sporten de bedoeling het doel, dan wel de achterlijn van de tegenstander te bereiken. In het American Football liefst met een touchdown, in het voetbal door de bal in het doel te schieten.

Bij beide sporten is het van groot belang om dicht bij het doel van de tegenstander in balbezit te zijn. In Armerican Football is één van de belangrijkste statistieken het aantal meters dat je de bal vooruit weet te verplaatsen, het zogenaamde 'yardage'. In het voetbal kijken we daar nooit naar.

Ajax heeft een bedroevend laag 'yardage'. De ploeg van Frank de Boer is in de eredivisie het meest in balbezit (63.3 procent) en verstuurt de meeste passes per wedstrijd (604) over de grootste totale afstand (13.8 km). Door de vele breedtepasses en balletjes achteruit legt bal echter netto maar 865 meter per wedstrijd in voorwaartse richting af.

Ajax-trainer Frank de Boer.Beeld getty
Beeld 11tegen11

Yardage is geen statistiek waar we op dit moment enig gevoel bij mee hebben, en het mist ook nog eens een lekker bekkend Nederlands equivalent. Maar het is intuïtief wel goed te begrijpen. Teams die de bal veel naar het doel van de tegenstander weten te verplaatsen zullen vanzelf balbezit in de buurt van het doel van de tegenstander creëren.

Twente is met afstand het beste in het voorwaarts verplaatsen van de bal en ook Vitesse doet het hierin heel goed. Waar Ajax vooral goed in is, is de bal achterwaarts en zijwaarts verplaatsen, en daar win je geen wedstrijden mee.

De ploegen waar Ajax in yardage mee overeenkomt zijn niet bepaald van het kaliber waar je de kampioen mee zou associëren: ADO, N.E.C, Cambuur, Go Ahead Eagles en NAC. Deze ploegen hebben over het algemeen veel minder balbezit en dan is het logisch dat ze de bal ook minder ver naar voren weten te verplaatsen.

Lessen
De Boer zou de wedstrijd tegen Red Bull Salzburg moeten omarmen. Een echte toptrainer is flexibel, leergierig en bereid om zijn methoden bij te slijpen. Van Red Bull Salzburg kreeg Ajax een masterclass vooruit passen, waar De Boer in zijn nog jonge trainerscarrière dankbaar voor zou moeten zijn. Salzburg greep de welbekende 'omschakelingen' aan om de bal snel en direct vooruit te verplaatsen. Dit leidt natuurlijk tot minder balbezit, maar ook tot meer dreiging en doelkansen, iets dat Ajax goed kan gebruiken. Balbezit genoeg!

Sander IJtsma schrijft over statistiek en voetbal op voetbalblog De Zestien.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden