Frank Bakker is de Amsterdamse fietsjungle zat en dagvaardt de burgemeester

'De mensen moeten opnieuw worden opgevoed'

Eigenlijk is het de schuld van de gemeente Amsterdam dat de fietsers in de hoofdstad zich zo slecht gedragen, vindt advocaat in ruste Frank Bakker. Zijn dagelijkse ergernis leidt hem naar de rechter.

'Mensen denken echt dat er voor fietsers in Amsterdam andere regels gelden.' In het kort geding bij de Amsterdamse rechtbank eist Bakker (76) woensdag dat daar verandering in komt. Foto Pauline Niks

Frank Bakkers plan om de burgemeester van Amsterdam te dagvaarden ontstond toen hij afgelopen herfst in zijn auto over de smalle Brouwersgracht reed. Een vrouw op een fiets verleende geen voorrang, waarop Bakker toeterde. 'Toen stak ze haar middelvinger op. Iets verderop reed ik haar klem en vroeg waar ik die vinger aan te danken had. 'U begrijpt het niet, in Amsterdam gelden andere regels', zei ze.'

Dat van die regels zette advocaat in ruste aan het denken. 'Die mensen denken dat echt. En daar worden ze in bevestigd omdat ze er nooit door de politie op worden aangesproken.' In het kort geding bij de Amsterdamse rechtbank eist Bakker (76) woensdag dat daar verandering in komt. Zijn stelling dat het 'een feit van algemene bekendheid is dat fietsers in Amsterdam zich aan geen enkele regel houden', leverde hem honderden steunbetuigingen op. 'Er zijn zelfs mensen die me schrijven dat ze zelf vaak door rood rijden, maar dat ze me toch groot gelijk geven.'

'Onzeker op straat'

Al meer dan veertig jaar woont Bakker aan de Amsterdamse Keizersgracht. Terwijl de sneeuwklokjes in de achtertuin uitbundig bloeien, fulmineert hij in zijn 17-de eeuwse stijlkamer over de 'fietsjungle' aan de andere kant van het huis. Zijn vrouw en hijzelf hebben de afgelopen jaren talloze kleerscheuren en blauwe plekken opgelopen dankzij fietsers die hen op stoepen en zebra's van de sokken reden, zegt Bakker. Door een kwetsuur aan zijn achillespees - 'er zit een gat in' - kan hij roekeloze fietsers moeilijk ontwijken. 'Ik voel me onzeker op straat.'

In zijn dagvaarding somt Bakker de gedragingen op die hem zo storen: door rood rijden, tegen het verkeer in, met grote vaart over de stoep of over een zebrapad. En met volle boodschappentassen en een kind achterop een kruispunt schuin oversteken. Bakker: 'En dan heb je ook nog al die idioten die bellen en appen op de fiets.'

Hij neemt het de individuele fietsers maar ten dele kwalijk. 'Als je kinderen niet corrigeert dan misdragen ze zich.' Zoals de overheid erop toeziet dat mensen elkaar niet vermoorden, zo moet de burgemeester er als hoeder van de openbare orde ook voor zorgen dat de verkeersregels in de stad worden nageleefd.

Gesprek

Begin februari vroeg de gemeente hem al zijn zaak aan te houden en in gesprek te gaan. 'Dus ik naar dat vreselijke gemeentehuis, ik had verwacht dat ze wel een kanjer zouden sturen. Maar ik kreeg het hoofd van de klachtenafdeling. Het niveau was bedroevend.' De politie doet wel degelijk iets, was het antwoord. Amsterdamse kinderen krijgen verkeersles en er worden 4.500 bekeuringen uitgeschreven.

Bakker: 'Ik zei, per week? Maar het was per jaar.' Een lachertje, vindt hij. 'Ik heb uitgerekend dat er op de twintig drukste kruispunten van de stad dagelijks tienduizenden keren door rood wordt gereden. Je zou per dag voor zo'n 2,25 miljoen euro aan boetes kunnen uitschrijven. Daar kun je dus ook een flink aantal politiemannen mee betalen.'

Als Amsterdammer kan de Leidse hoogleraar bestuursrecht en advocaat Tom Barkhuysen de klacht van Bakker goed begrijpen. 'Het is inderdaad vaak een grote chaos.' Maar als jurist betwijfelt hij of de rechtszaak veel kans maakt. 'Dit is vooral een politiek-bestuurlijke afweging: hoe zetten we onze politiecapaciteit in. Pas als de burgemeester met politie en justitie zwart op wit zou zetten dat zij fietsovertredingen helemaal niet meer zouden bestraffen, zou de zaak misschien enige kans maken. Nu dat niet aan de orde is, is dit dus vooral een politieke kwestie.'

Fietsende kiezers

Bakker is ook op dat front actief. Binnen zijn partij, de VVD, heeft hij een passage voor het verkiezingsprogramma ingediend. 'De VVD Amsterdam zal ernaar streven dat de verkeersregels in het algemeen en in het bijzonder in relatie tot het gedrag van fietsers op uiterst korte termijn zullen worden nageleefd.' Het voorstel kreeg slechts één stem. Van de indiener zelf. 'Ze zijn gewoon bang om fietsende kiezers kwijt te raken.'

Politieke druk gaat intussen ook uit van de weerklank die zijn rechtszaak vindt. Bakker: 'Die Rotterdamse krant het AD heeft een filmpje van mij gemaakt op een druk kruispunt. Ik kreeg honderden reacties op het internet.' Veel zin om nog een keer op de foto te gaan bij een stoplicht heeft hij niet meer. 'De vorige keer riep ik: 'Hé flapdrol, je rijdt door rood.' Dat werd direct de kop boven het stukje.'

Wel heeft hij een ander idee. Voor zijn deur houdt hij een busje aan. Achter het stuur zit een vrouw die in de catering werkt en vaak op de grachten moet zijn. 'Ik vind het ook heel heftig met die fietsers. Overigens ook als je zelf op de fiets zit.' Ze wil dus wel even blijven staan, om kunstmatig een veelvoorkomende situatie te creëeren: bij stilstaande busjes wijken veel fietsers zonder te remmen uit naar de stoep.

'Wil je vechten, kom dan!'

Het blijkt een tamelijk explosief experiment. 'U moet afstappen', roept Bakker tegen een jonge vrouw die op de stoep fietst. Het kinderzitje achterop haar fiets is leeg. Als de vrouw geen gehoor geeft en doorrijdt, krijgt haar fiets een duw van de gepensioneerde advocaat. Woedend stapt ze af. 'Wil je vechten, kom dan!'

Bakker houdt zich stil. En wacht tot de vrouw haar weg vervolgt. Dan loopt hij tevreden naar de chauffeur van het busje. 'Dank u wel, ik denk dat het zo wel duidelijk was.' Verderop de gracht parkeert een postbode zijn busje. Zijn naam wil hij niet zeggen. Wel dat hij zich dagelijks verbaast over de wilde verkeersgebruikers in de binnenstad. 'De mensen moeten opnieuw worden opgevoed.'