Franeker wordt weer een beetje een academiestad

Bijna twee eeuwen nadat Napoleon alle academies in het land sloot, op Leiden en Groningen na, krijgt Franeker weer iets van zijn oude academische luister terug....

Van onze verslaggever

Wio Joustra

FRANEKER

De promotie heeft meer te maken met ruimtegebrek aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) dan met de wedergeboorte van Franeker als universiteitsstad. De uit Friesland afkomstige rector-magnificus van de RUG, prof. dr F. van der Woude, kwam op het idee promoties in Franeker mogelijk te maken voor promovendi die banden hebben met Friesland.

Dat zijn er veertig tot vijftig per jaar, 20 procent van het totale aantal promovendi aan de RUG. Het college van dekanen van de RUG heeft vorig jaar de Martinikerk in Franeker uitgekozen als promotie-locatie.

Het is in die kerk dat na een bidstond, waarin werd voorgegaan door de eerste gereformeerde predikant van Franeker, ds. Sixtus Ripperti, op 29 juli 1585 de Academia van Vrieslant is geboren. De plechtigheid werd bijgewoond door onder anderen stadhouder Willem Lodewijk, die nadrukkelijk voor een hogeschool in het toenmalige bestuurscentrum van Friesland heeft geijverd.

Franeker was na Leuven (1426) en Leiden (1575) de derde universiteitsstad in de Republiek. Groningen volgde in 1614. Het duurde nog tot 15 april 1586 voordat de zeven reeds benoemde hoogleraren in Franeker de eerste student konden inschrijven. Godgeleerdheid, rechten, filosofie, Grieks en Hebreeuws waren de eerste faculteiten. In 1589 werd de leerstoel geneeskunde geopend. Toen werd ook een hortus aan de Franeker Academie verbonden, die het tot 1843 zou volhouden.

Na 226 jaar viel het doek voor de Franeker universiteit. De hogescholen van Franeker en Harderwijk werden bij decreet van 22 oktober 1811, dat een vernieuwde organisatie van het hoger onderwijs vaststelde, opgeheven. Ter compensatie kreeg Franeker in 1815 een Rijksatheneum, maar dat sloot de poort al weer in 1842 wegens een gebrek aan studenten. Franeker heeft nog wel altijd het oudste studentencafé van Nederland, de Bogt fen Guné (1593).

Natuurkundige Bekker (45) is ingenomen met de mogelijkheid in Franeker te promoveren, omdat een van zijn voorvaders, Balthasar Bekker, er op 25 mei 1665 promoveerde in de theologie en er preekte in de Martinikerk. Bovendien ziet Bekker overeenkomsten tussen religie en wetenschap: beide hebben betrekking op de werkelijkheid achter de waarneembare werkelijkheid.

De RUG is naarstig op zoek naar een tweede promotie-locatie om de druk op het Academiegebouw te verlichten. Vooral op woensdag en vrijdag is het er vaak een drukte van belang. Soms moet al om elf uur 's ochtends met de promoties worden begonnen.

Waarschijnlijk moet worden gewacht op de verhuizing van Justitie naar de nieuwbouw aan het Guyotplein in de stad Groningen. De huidige arrondissementsrechtbank aan de Oude Boteringestraat, een gebouw dat om de hoek ligt en past in de stijl van het Academiegebouw, kan dan als alternatieve locatie dienen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden