Franco wacht een herbegrafenis

Het graf van oud-dictator Franco moet weg uit het oorlogsmonument van Valle de los Caidos, vindt een commissie van deskundigen. Het mausoleum moet een neutraal karakter krijgen.

AMSTERDAM

De overblijfselen van de Spaanse dictator Francisco Franco moeten worden weggehaald uit het omstreden mausoleum Valle de los Caidos nabij Madrid en elders een laatste rustplaats krijgen. Dit heeft een commissie van experts aan de aantredende regering-Rajoy geadviseerd na maandenlang onderzoek.


Franco's dochter, Carmen Franco, heeft al laten weten 'niet bereid te zijn de resten van mijn vader te verplaatsen'.


Volgens de speciale commissie moet de Valle de los Caidos (Vallei der gevallenen) worden ontdaan van elk politiek karakter of ideologische symboliek. Het mausoleum waar Franco sinds zijn dood op 20 november 1975 ligt, moet een neutrale plaats worden, waar stilgestaan kan worden bij de slachtoffers van de Spaanse burgeroorlog (1936-'39) en die van het Francoregime, dat daarna bijna veertig jaar met harde hand over Spanje regeerde.


Nu geldt de imposante bergbasiliek, die vanaf 1940 werd gebouwd door duizenden linkse krijgsgevangenen van Franco, als het grootste symbool uit de dictatuur. Jaarlijks komen honderden Francoaanhangers rond diens sterfdag eer betonen aan de 'Generalísimo'. Dit tot groot verdriet van nabestaanden van de 33.846 slachtoffers uit de Spaanse burgeroorlog die - veelal anoniem - eveneens begraven liggen in de crypte onder de bergbasiliek.


Het neutrale karakter van de Valle de los Caidos kan volgens de commissie slechts bereikt worden als alleen nog de slachtoffers van de Spaanse burgeroorlog er begraven liggen. Omdat Franco niet is omgekomen bij de bloedige Spaanse broederstrijd tussen rechts-nationalistische troepen en republikeinse strijdkrachten moet hij er worden weggehaald en elders herbegraven.


Een dergelijke exhumatie - waar drie van de twaalf commissieleden overigens tegen zijn - moet echter alleen plaatsvinden als er een 'groot maatschappelijk draagvlak' is en 'met steun van alle politieke partijen in het Spaans parlement'. Bovendien moet ook de Spaanse rooms-katholieke kerk, die volledige zeggenschap heeft over de bergbasiliek op basis van afspraken met de Spaanse regering uit de jaren vijftig, moeten instemmen met het weghalen van Franco's stoffelijke resten achter het altaar.


De commissieleden noemen geen specifieke nieuwe rustplaats voor Franco. Wel suggereren ze 'een plek die de familie wil' of als deze niet akkoord zou gaan 'een plek die als waardig en geschikt wordt gezien'. Een mogelijk nieuwe laatste rustplaats voor Franco zou een pantheon kunnen zijn op de begraafplaats van El Pardo. Hier is ook het graf van Carmen Polo, de echtgenote van de dictator. Ook een andere dictator, de Dominicaanse sterke man Rafael Leónidas Trujillo, heeft in El Pardo zijn laatste rustplaats gevonden.


Andere mogelijke plekken om Franco te herbegraven: El Ferrol (waar Franco op 4 december 1892 werd geboren) en het landgoed rond Pazo de Meirás, decennialang de zomerresidentie van de Generalísimo nabij het Galicische plaatsje Sada. Vooral deze laatste locatie is pikant, daar de familie Franco zich er jarenlang tegen heeft verzet dat het 19de-eeuwe paleisje tot cultureel erfgoed zou worden uitgeroepen en daarmee toegankelijk voor alle Spanjaarden.


Een discussie over een mogelijke nieuwe begraafplaats voor Franco, lijkt er voorlopig echter niet snel te komen. Esteban González Pons, een invloedrijke partijgenoot van de onlangs gekozen centrum-rechtse premier Mariano Rajoy heeft woensdag laten weten 'dat het huidige probleem van de Spanjaarden niet is waar Franco moet liggen, maar waar ze een baan kunnen vinden'. Ook mensenrechten- en nabestaandenorganisaties betreuren het tijdstip waarop de commissie met haar aanbevelingen komt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden